Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
1
ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM
------------o0o------------
PHÙNG THỊ PHƢƠNG HẠNH
KHẢO SÁT TRUYỀN THUYẾT CÁC DÂN TỘC
LƢU HÀNH Ở YÊN BÁI
LUẬN VĂN THẠC SĨ VĂN HỌC VIỆT NAM
THÁI NGUYÊN, NĂM 2011
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
2
ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM
-----------o0o-----------
PHÙNG THỊ PHƢƠNG HẠNH
KHẢO SÁT TRUYỀN THUYẾT CÁC DÂN TỘC
LƢU HÀNH Ở YÊN BÁI
Chuyên ngành: Văn học Việt Nam
Mã số: 60.22.34
LUẬN VĂN THẠC SĨ VĂN HỌC VIỆT NAM
Người hướng dẫn khoa học:
PGS.TS: Vũ Anh Tuấn
THÁI NGUYÊN, NĂM 2011
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
3
LỜI CẢM ƠN!
Em xin cảm ơn Ban giám hiệu, Khoa Sau đại học, Khoa Ngữ văn
trường đại học sư phạm Thái Nguyên, cùng các thầy cô giáo đã tham gia
giảng dạy và hướng dẫn nghiên cứu khoa học cho lớp Cao học K17 - Văn học
Việt Nam; Sở giáo dục và đào tạo Yên Bái, Ban giám hiệu và tập thể giáo
viên trường trung học phổ thông Chu Văn An tỉnh Yên Bái đã tạo điều kiện
cho em có cơ hội học tập và nghiên cứu khoa học.
Em xin cảm ơn thầy giáo - nhà báo, nhà nghiên cứu Hoàng Việt Quân -
Hội văn học nghệ thuật tỉnh Yên Bái đã tạo điều kiện, giúp đỡ rất nhiệt tình
cho em trong suốt quá trình em tập hợp tư liệu và tìm hiểu về con người, văn
học - văn hoá dân gian các dân tộc địa phương.
Đặc biệt, em xin được bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới PGS.TS Vũ
Anh Tuấn - người thầy rất nghiêm khắc, tận tâm trong công việc đã truyền thụ
nhiều kiến thức quý báu cũng như kinh nghiệm nghiên cứu khoa học cho em
trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu đề tài.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
4
MỤC LỤC
PHẦN MỞ ĐẦU……………………………..................………..…………..1
1. Lý do chọn đề tài………………………………..................………...1
2. Lịch sử vấn đề…………………..…………………..……………….3
3. Đối tượng, phạm vi, mục đích nghiên cứu…………………....…......6
4. Những đóng góp mới của luận văn………..…………...…..………..6
5. Phương pháp nghiên cứu……..………………………...….………...7
6. Cấu trúc của luận văn………………………..…….....…...………....8
PHẦN NỘI DUNG……………………………………..……………………9
CHƢƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG……………………………....…9
1.1. Cơ sở lý thuyết về thể loại…………………………………………….9
1.1.1. Khái niệm truyền thuyết…………………………....……..…......9
1.1.2. Đặc điểm và phân loại truyền thuyết…………………....……...11
1.2. Đặc điểm địa lý – lịch sử văn hóa một số tộc ngƣời ở Yên
Bái……...........................................................................................................14
1.2.1. Đặc điểm địa lý Yên Bái……………..………………….....…..14
1.2.2. Đặc điểm lịch sử văn hóa một số tộc người ở Yên Bái………...16
1.3. Văn học dân gian các dân tộc Yên Bái……………..………………...24
1.3.1. Tình hình sưu tầm, nghiên cứu và giới thiệu văn học dân gian các
dân tộc ở Yên Bái…………….....………………….....……........……...…...24
1.3.2. Tình hình sưu tầm, dịch và giới thiệu truyền thuyết các dân tộc
lưu hành ở Yên Bái……………........………………………....……………..32
1.4. Khảo sát văn bản…………………………......……………………..…41
1.4.1. Đặc điểm bản kể……..……..............…………………..…..…..41
1.4.2. Tính dị bản….……………..…………………………..…..…...45
1.5. Phân loại truyền thuyết…………………….......…………….....…….47
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
5
CHƢƠNG 2: NỘI DUNG CỦA TRUYỀN THUYẾT CÁC DÂN TỘC
LƢU HÀNH Ở YÊN BÁI…………………….....…………………..….…..51
2.1. Những phƣơng diện cơ bản về nội dung……………………....……..51
2.1.1. Giải thích các vấn đề có liên quan tới nguồn gốc tộc người...…51
2.1.2. Ca ngợi công lao của các anh hùng văn hóa….......….....……...57
2.1.3. Phản ánh lịch sử đánh giặc của các dân tộc…………….….......61
2.2. Những đặc điểm tƣơng đồng và khác biệt về nội dung………….......65
2.2.1. Những đặc điểm tương đồng……………………......…...……..65
2.2.2. Những đặc điểm khác biệt……………………......……...……..77
CHƢƠNG 3: NGHỆ THUẬT CỦA TRUYỀN THUYẾT CÁC DÂN TỘC
LƢU HÀNH Ở YÊN BÁI……………………....…………………...……..85
3.1. Mô hình kết cấu chung…………………………….......….…………...85
3.1.1. Hoàn cảnh xuất hiện, thân thế của nhân vật chính…………......85
3.1.2. Cuộc đời, sự nghiệp của nhân vật chính……………….....……88
3.1.3. Đoạn kết cuộc đời nhân vật chính……………………….……..92
3.2. Đặc điểm xây dựng nhân vật…………………......…………..……….95
3.2.1. Đặc điểm xây dựng nhân vật chính……………….....…………95
3.2.2. Đặc điểm nhân vật người kể chuyện……..................…….......110
3.3. Không gian - thời gian nghệ thuật…………………........…………..116
3.3.1. Không gian nghệ thuật……………………............…………..117
3.3.2. Thời gian nghệ thuật……………………………..……..…….122
PHẦN KẾT LUẬN……………..........................…………..……………..127
DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN VĂN
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHẦN PHỤ LỤC