ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------------------------------------
PHẠM THỊ XUYẾN
KHẢO SÁT TRUYỀN THUYẾT DÂN GIAN
BẮC GIANG
LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành: Văn học dân gian
Hà Nội-2015
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------------------------------------
PHẠM THỊ XUYẾN
KHẢO SÁT TRUYỀN THUYẾT DÂN GIAN
BẮC GIANG
Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành: Văn học dân gian
Mã số: 60 22 01 25
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học:
PGS.TS NGUYỄN THỊ NGUYỆT
Hà Nội-2015
CỘNG HÕA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của bản thân tôi thực hiện
dƣới sự hƣớng dẫn của PGS.TS. Nguyễn Thị Nguyệt. Các số liệu và kết quả
nghiên cứu trong luận văn là trung thực và chƣa đƣợc sử dụng trong công
trình nghiên cứu khoa học nào. Những luận điểm sử dụng của tác giả khác,
tác giả luận văn đều có ghi chú rõ ràng nguồn gốc. Tác giả hoàn toàn chịu
trách nhiệm về tính xác thực và nguyên bản của luận văn.
Hà Nội, ngày 20 tháng 10 năm 2015
Tác giả luận văn
Phạm Thị Xuyến
LỜI CẢM ƠN
Để thực hiện luận văn, ngoài sự nỗ lực cố gắng của bản thân, tôi luôn
nhận đƣợc sự hƣớng dẫn tận tình của PGS.TS. Nguyễn Thị Nguyệt.
Sự giúp đỡ của các thầy cô khoa Sau Đại Học, khoa Văn trƣờng Đại học
Khoa học Xã hội và Nhân Văn.
Sự giúp đỡ của phòng Văn hóa Thể dục Thể thao tỉnh Bắc Giang; Cán bộ
thƣ viện Quốc Gia, Thƣ viện Trƣờng Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn;
Thƣ viện tỉnh Bắc Giang.
Nhân dịp này, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS. Nguyễn
Thị Nguyệt cùng toàn thể các thầy cô giáo Trƣờng Đại học Khoa học Xã hội
và Nhân văn, Đại học Sƣ phạm Hà Nội và đồng nghiệp, ngƣời thân đã giúp
đỡ tôi hoàn thành luận văn này.
Tác giả luận văn
Phạm Thị Xuyến
MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN ........................................................................................................................ 4
MỞ ĐẦU ............................................................................................................................... 1
CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ TRYỀN THUYẾT DÂN GIAN BẮC GIANG..............10
1.1. Diện mạo chung truyền thuyết dân gian Bắc Giang ............................. 10
1.1.1. Số lƣợng truyền thuyết dân gian Bắc Giang ................................ 10
1.1.2. Tƣơng quan với các thể loại truyện kể dân gian khác .................. 12
1.2. Các dạng truyền thuyết tiêu biểu .......................................................... 12
1.2.1. Lý thuyết phân loại ......................................................................... 12
1.2.2. Phân loại truyền thuyết Bắc Giang................................................. 16
1.2.2.1. Truyền thuyết nhân vật ............................................................ 17
1.2.2.2. Truyền thuyết địa danh ............................................................ 27
1.2.2.3. Truyền thuyết phong vật .......................................................... 27
Tiểu kết chƣơng 1: ............................................................................................................... 28
CHƢƠNG 2: TRUYỀN THUYẾT DÂN GIAN BẮC GIANG NHÌN TỪ ĐẶC TRƢNG
THỂ LOẠI ........................................................................................................................... 30
2.1. Nhân vật truyền thuyết .......................................................................... 30
2.1.1. Nguồn gốc nhân vật........................................................................ 30
2.1.2. Các nhân vật nữ tƣớng ................................................................... 32
2.1.3. Xu hƣớng biến đổi nhân vật ........................................................... 39
2.2. Cấu trúc truyền thuyết với các dạng motif tiêu biểu ............................ 44
2.2.1. Cấu trúc mở và kết cấu lỏng lẻo ..................................................... 44
2.2.2. Cấu trúc đơn nhất và tính dở dang của kết cấu .............................. 51