Luận văn Thạc sỹ: Tóm tắt quan niệm nghệ thuật về con người trong thơ Nôm Nguyễn Khuyến và Tú Xương

B GIÁO DC VÀ ĐÀO TO

ĐI HC ĐÀ NNG

NGUYN TH KIM BÀI

QUAN NIM NGH THUT

V CON NGƯI TRONG THƠ NÔM

CA NGUYN KHUYN VÀ TÚ XƯƠNG

Chuyên ngành: Văn hc Vit Nam

Mã s: 60.22.34

LUN VĂN THC SĨ KHOA HC XÃ HI VÀ NHÂN VĂN

Đà Nng - Năm 2012

Công trình ñưc hoàn thành ti

ĐI HC ĐÀ NNG

Ngưi hưng dn khoa hc: TS. HÀ NGC HÒA

Phn bin 1: PGS. TS. Nguyn Phong Nam

Phn bin 2: TS. Phan Ngc Thu

Lun văn ñã ñưc bo v ti Hi ñng chm Lun văn

tt nghip Thc sĩ Khoa hc Xã hi và nhân văn hp ti Đi

hc Đà Nng vào ngày 02 tháng 06 năm 2012

Có th tìm hiu lun văn ti:

- Trung tâm Thông tin - Hc liu, Đi hc Đà Nng

- Thư vin trưng Đi hc Sư phm, Đi hc Đà Nng

M ĐU

1. LÍ DO CHN Đ TÀI

Văn chương bng ch Nôm ñn th k XIX ñã có sáu th k

phát trin. Dưi các triu ñi phong kin, ch Nôm không ñưc tha

nhn. Do ñó nói ñn văn hc Nôm, ngưi ta thưng nói ñn tính cht

không chính thng ca nó. Vi nhu cu biu hin, t biu hin và

giao tip ngày càng ph!c tp, ngưi ngh sĩ mun ghi li ñưc s

phong phú, sinh ñng ca tình cm, tư tư"ng, nhng bin ñng trong

lòng ngưi và xã hi thì cn mt ngôn ng ngh thut chưng ct t

ngôn ng ñi sng. Và văn hc Nôm, ñ#c bit là thơ Nôm là sn

ph$m ñáp !ng ñưc nhu cu ñó.

Cui th k XIX, xã hi Vit Nam khng hong mt cách trm

trng và toàn din. Bin lon trong lòng dân tc tác ñng d di ñn

cm quan trong sáng tác ca nhà văn. % ch#ng ñưng cui cùng, văn

hc phát trin nhiu khuynh hưng. Nguy&n Khuyn và Tú Xương là

ñi din tiêu biu cho khuynh hưng văn hc t cáo hin th c. Tip

thu thành t u ca thơ Nôm các giai ñon trưc, Nguy&n Khuyn – Tú

Xương tr" thành nhng nhà thơ Nôm kit xut ca văn hc trung ñi.

Vai trò ln nht trong vic s' d(ng ch Nôm ñ sáng tác ca Nguy&n

Khuyn – Tú Xương là m" rng ch!c năng biu hin, ch!c năng

phn ánh. Thơ Nôm ca Nguy&n Khuyn – Tú Xương vươn ti phn

ánh xã hi vi nhng cái hàng ngày, cái ñi thưng.

Quan nim ngh thut v con ngưi là sn ph$m ca văn hóa

ñng thi mang du n ca tng thi ñi. Trưc bi cnh l)ch s' xã

hi mi, bng thơ Nôm, Nguy&n Khuyn – Tú Xương ñã phn ánh

trong tác ph$m ca mình nhng quan nim ngh thut mi v con

ngưi.

Đó là nhng lý do ñ chúng tôi ñn vi ñ tài này.

2. LCH S V N Đ

Nguy&n Khuyn và Tú Xương là nhng tác gi ln ca văn hc

giai ñon n'a cui th k* XIX. Ngay t nhng năm ñu th k* XX,

công tác sưu tm, gii thiu thơ văn Nguy&n Khuyn – Tú Xương ñã

b+t ñu. Và k t ñó cho ti nay, có hàng trăm công trình bài vit

khai thác v giá tr) tác ph$m ca hai tác gia này.

- Nh!ng công trình nghiên c"u v# Nguyn Khuy$n

Trưc năm 1945, các công trình nghiên c!u v thơ văn Nguy&n

Khuyn chưa nhiu. % giai ñon này, các nhà nghiên c!u ch* mi ñ

cp ñn Nguy&n Khuyn qua vic gii thiu v các tác ph$m ca ông.

Năm 1957, Hoàng Ngc Phách, Lê Thưc, Lê Trí Vi&n trong tác

ph$m Thơ văn Nguyn Khuyn ñã xem ngh thut trào phúng và tr

tình ca nhà thơ ñã làm nên s+c thái mi ñy giá tr) hin th c cho văn

hc giai ñon này.

Năm 1959, công trình nghiên c!u có h thng, quy mô tương ñi

ln ñu tiên v Nguy&n Khuyn là cun Nguyn Khuyn, nhà thơ

Vit Nam kit xut ca Văn Tân, do nhà xut bn Văn S' Đ)a n

hành. Chuyên lun phân tích khá ñy ñ, c( th v tư tư"ng, ngh

thut, giá tr) ca thơ văn Nguy&n Khuyn. Theo Văn Tân, thơ văn

Nguy&n Khuyn th hin tư tư"ng yêu nưc và mt thái ñ x' th

ñáng trân trng. Tuy nhiên " ông cũng bc l nhng b t+c, nhng

hn ch nht ñ)nh.

Đn năm 1971, giáo trình Văn hc Vit Nam na cui th k XIX

ca nhà nghiên c!u Nguy&n Lc ñã kh-ng ñ)nh, Nguy&n Khuyn là

mt phong cách ln ca văn hc dân tc, nhà thơ lúc nào cũng kín

ñáo, tinh t, không n ào mà sâu s+c, thâm trm, ñó là nhng câu thơ

l+ng ñng " b sâu.

Sau năm 1975, Lê Hoài Nam trong cun Lch s văn hc Vit

Nam tp 4A – năm 1976, kh-ng ñ)nh v lòng yêu nưc " Nguy&n

Khuyn tht thit tha, sâu ñm. Ông cũng là nhà thơ có mi ñng tình

sâu s+c vi nông dân, tình cm nng hu vi ngưi dân.

Bài vit ñu tiên ñánh du vic tip cn thi pháp hc thơ Nguy&n

Khuyn này là bài Mi quan h gia thơ trào phúng và thơ tr tình

trong thơ Nguyn Khuyn ca Trn Thanh Xuân ñăng năm 1983. Bài

vit này ñ cp ñn chân dung con ngưi thơ Nguy&n Khuyn qua

mng trào phúng và tr tình. Và " c hai mng trên tác gi cho rng

ñu là “biu hin ca trng thái tính cách bi k)ch”.

Nguy&n Văn Huyn trong bài vit “Nguy&n Khuyn rt quen mà

còn rt l” năm 1982 và cun “Nguy&n Khuyn tác ph$m” năm 1984

ñã tp hp ñưc mt cách ñy ñ nht thơ văn Nguy&n Khuyn. Tác

gi ñã nhn ñ)nh Nguy&n Khuyn mang trong mình n.i ñau ñn, dn

v#t, n.i m#c cm ñ#c bit t lúc vào kinh ln cui lĩnh ch* v hưu.

Thơ giai ñon này ca Nguy&n Khuyn th hin n.i lòng trĩu n#ng,

tâm tư trăm ngàn mi ng/n ngang.

Năm 1985, Hi ngh) khoa hc quy mô ln v nhà thơ ñưc t/

ch!c. Và trong 70 tham lun ca Hi ngh), Vin văn hc ñã tuyn 27

tiu lun in thành sách Thi hào Nguyn Khuyn – Đi và thơ. Đn

năm 2001, Vũ Thanh tuyn chn li trong công trình Nguyn Khuyn

– V tác gia và tác phm, sưu tp ñy ñ nht nhng công trình

nghiên c!u v Nguy&n Khuyn.

Trong công trình này ñã có mt s bài vit ñ cp ñn cái nhìn

v con ngưi trong sáng tác ca Nguy&n Khuyn. Ly mi quan h

vi lý tư"ng làm ch ño, Nguy&n Hu Chi trong bài S ña dng và

thng nht trong quá trình chuyn ñng ca mt phong cách và du

hiu chuyn mình ca tư duy thơ dân tc ñã nhìn vn ñ này trong

thơ văn Nguy&n Khuyn trên ba cp ñ: con ngưi sinh vt, con

ngưi lư0ng phân và con ngưi ñang b) tha hóa tng bưc. Trn

Đình S' nhìn dưi góc ñ con ngưi lý tư"ng truyn thng có con

ngưi trn tr(i vi tt c v1 tm thưng ca nó. Nhìn t mô hình

ch!c năng phn v) trong bài Con ngưi trong sáng tác ca Nguyn

Khuyn Trn Đình S' ñã cho thy trong thơ văn Nguy&n Khuyn có

“mt con ngưi trng r.ng, không tinh thn, vô bn s+c”

Phm Văn Phúc trong mt tiu lun ñã khám phá con ngưi phá

sn – con ngưi hi sinh trong thơ Nguy&n Khuyn. “Nhn ra và

miêu t con ngưi phong kin phá sn, Nguyn Khuyn không phi

ngưi ñu tiên, cũng chưa chc t giác, cũng không phi là duy nht,

mc du ch riêng mt này, ông ñã là ngưi tiên giác” [19, tr.156]

Trn Đình Hưu cho rng trong thơ Nguy&n Khuyn có con

ngưi “t ăn tht trái tim mình”; Hà Ngc Hòa trong bài vit Con

ngưi t trào trong thơ Nguyn Khuyn cho rng “con ngưi t trào

trong thơ Nguy&n Khuyn (…) ch* xut hin " thơ ch Nôm và biu

hin qua hai ñ#c ñim chung nht là ting cưi tin yêu cuc sng và

ting cưi phn kháng xã hi” [8, tr.50]. Cũng " nhà nghiên c!u này

trong bài vit Tìm hiu con ngưi ưu tư trong thơ Nguyn Khuyn ñã

cho rng con ngưi ưu tư là tr(c chính xuyên sut hành trình thơ

Nguy&n Khuyn.

Công trình chuyên bit vit công phu nht v Nguy&n Khuyn là

Phong cách ngh thut Nguyn Khuyn ca Bin Minh Đin. Trong

công trình này tác gi ñã ñưa ra bn quan nim ngh thut v con

ngưi trong thơ Nguy&n Khuyn là con ngưi ch!c năng phn v), con

ngưi gi tit, con ngưi cá nhân – bn ngã và con ngưi nhân bn –

ñi thưng.

T bình din xã hi hc sang bình din thi pháp hc, sau năm

1975, các nhà nghiên c!u ñã có mt s lun gii trong quan nim

ngh thut v con ngưi trong sáng tác ca Nguy&n Khuyn.

-Nh!ng công trình nghiên c"u v# Tú Xương

Nghiên c!u v Tú Xương t trưc ñn nay, ni dung trào phúng

và tr tình là vn ñ ñưc gii nghiên c!u tp trung khai thác.

V mng trào phúng, trưc năm 1945 Trn Thanh Đ)ch n hành

tp sách Trông dòng sông V ca Trn Thanh Mi (năm 1935). %

chương Mt nhà trào phúng tác gi ñã kh-ng ñ)nh ưu ñim ca Tú

Xương là tài trào phúng, ñ#c ñim trào phúng ca Tú Xương “châm

phúng mt cách cay nghit, ñc ñ)a có th làm cht ñing ngưi”

[29, tr.51].

Năm 1957, Trn Sĩ T trong bài H thng trào phúng ca Trn

T Xương ñã ñánh giá “nhà thơ non Côi, sông V) ñã ghi công ñu

trong nn thi ca trào phúng nưc nhà. Cho ñn c ngày nay, h thng

trào phúng ca ông hu như chưa có ai vưt tri ñưc. Nu như

Nguy&n Du x!ng danh là mt thi bá trong ngành thơ tình cm thì

Trn T Xương ñáng k là mt thi hào trong ngành thơ trào phúng

Vit Nam” [29, tr.281].

Ngoài ra, các bài vit như Tính cht và giá tr văn thơ trào

phúng ca Tú Xương trong chuyên kho Văn hc trào phúng Vit

Nam ca Văn Tân; Tú Xương- ông t thơ trào phúng Vit Nam ca

Vũ Đăng Văn ; Tú Xương- ñnh cao ca thơ trào phúng Vit Nam ca

Lê Đình K2… có ñ cp ñn ni dung trào phúng.

Ni dung tr tình trong thơ Tú Xương không ñưc khai thác

nhiu như mng trào phúng. Tuy nhiên các nhà nghiên c!u cho rng

thơ Tú Xương ñi bng hai chân : hin th c và tr tình.

Nguy&n Tuân vào năm 1961, trong bài Thi và thơ Tú Xương ñã

tp trung phân tích cái hay, cái ñ3p trong câu ch thơ Tú Xương. Ông

ñ cao tính hin th c và cht tr tình, ông vit “thơ Tú Xương ñi

bng c hai chân hin th c và tr tình, mà cái chân hin th c " ngưi

Tú Xương ch* làm mt c-ng chân trái t th c. Ch ño cho ñà thơ là

" chân phi và Tú Xương ñã băng ñưc mình ti chúng ta bng nưc

bưc lãng mn tr tình” [29, tr.72].

Xuân Diu có nét tương ñng vi Nguy&n Tuân, khi khái quát v

ngh thut thơ Tú Xương ông cho rng thơ Tú Xương “hay " ý tình,

hay " ch, ting, hay " s vic, hay " nhc ñiu…” [29]

Đ. Đ!c Hiu trong bài Thơ văn Tú Xương ñánh giá “Tú Xương

là nhà thơ trào phúng có bit tài… Tú Xương còn là nhà thơ tr tình

di&n t tâm hn ñau ñn ca k1 bt ñ+c chí, cái băn khoăn ca ngưi

dân mt nưc” [29, tr.167].

Trong thơ Tú Xương, " bình din cái nhìn v con ngưi, công

trình nghiên c!u chưa nhiu. Trong bài vit N cưi gii thoát cá

nhân và t kh ng ñnh trong thơ Tú Xương ca Trn Đình S' ñưa ra

nhn ñ)nh “Tú Xương ñi ngưc li truyn thng thơ ngôn chí” , ting

cưi trong thơ Tú Xương là ting cưi gi thoát cho mình, t kh-ng

ñ)nh nhân cách mình.

Hà Ngc Hòa cho rng có con ngưi ưu tư, u hoài v ñt nưc

trong thơ Tú Xương (trong bài vit Con ngưi ưu tư trong thơ Nôm

Đưng lut).

H Giang Long trong Thi pháp thơ Tú Xương ñã gi tên các kiu

con ngưi trong thơ Tú Xương như: con ngưi hu danh vô tài, con

ngưi làm trò, con ngưi th) tài, con ngưi trưt chu$n…

Nhng ý kin trên là cơ s" ñ chúng tôi nghiên c!u ñ tài.

3. Đ&I TƯ'NG VÀ PHM VI NGHIÊN C(U

3.1. Đi tư)ng nghiên c"u

Đi tưng mà lun văn ñ cp ti là: Các kiu quan nim ngh

thut v con ngưi ca Nguy&n Khuyn và Tú Xương.

3.2. Ph*m vi nghiên c"u

Phm vi kho sát gii hn cho lun văn là 116 bài thơ Nôm ca

Nguy&n Khuyn t cun “Thơ văn Nguyn Khuyn” xut bn năm

1979, nhà xut bn Văn hc, Hà Ni do Xuân Diu gii thiu và 128

bài thơ Nôm ca Tú Xương t cun: “Tú Xương- Tác phm giai

thoi” ca Nguy&n Văn Huyn gii thiu năm 1987, Nxb Tp. H Chí

Minh

4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN C(U

Trong công trình này chúng tôi s' d(ng ch yu các phương

pháp sau:

Phương pháp phân tích tác ph+m

Phương pháp thng kê, phân lo*i

Phương pháp l,ch s-

Phương pháp so sánh, ñi chi$u

5. C U TRÚC CA LUN VĂN

Ngoài phn m" ñu và kt lun, lun văn có ba chương:

Chương 1. Văn hc Vit Nam n'a cui th k* XIX và hành trình

sáng to ca Nguy&n Khuyn - Tú Xương

Chương 2. Các kiu quan nim ngh thut v con ngưi trong

thơ Nôm ca Nguy&n Khuyn và Tú Xương

Chương 3. Phương th!c th hin quan nim ngh thut v con

ngưi trong thơ Nôm ca Nguy&n Khuyn và Tú Xương

CHƯƠNG 1

VĂN HC VIT NAM NA CU&I TH K/ XIX VÀ HÀNH

TRÌNH SÁNG TO CA NGUYN KHUYN – TÚ XƯƠNG

1.1. Khái quát văn hc Vit Nam giai ño*n n-a cui th$ k0 XIX

1.1.1. Bi cnh lch s - xã hi

S kin ñ#c bit quan trng m" ñu thi kỳ này là s xâm lưc

ca th c dân Pháp. Cuc xâm lăng này ñã kéo theo nhng bin ñng

ghê gm, nhng thay ñ/i sâu s+c và toàn din trên mi lĩnh v c ñi

sng xã hi. Đi vi các tng lp giai cp trong xã hi có s phân

hóa. Đi sng " nông thôn chìm trong màn ñêm ñen ti. Đi sng "

thành th) phát trin theo xu hưng tư bn vi nhng tng lp mi,

nhng ngh kim sng mi.

Bi cnh xã hi Vit Nam cui th k XIX là mt xã hi ñy r5y

nhng “thói tt ñin hình”. Mt xã hi d& dàng làm hoen , băng hoi

mi danh d , ph$m giá ca con ngưi. Vi hoàn cnh xã hi như vy

s6 chi phi ñn quan nim ngh thut ca các tác gi thi này nói

chung và vi Nguy&n Khuyn – Tú Xương nói riêng.

1.1.2. Tình hình văn hc

V văn hc, cui th k* XIX ñu th k* XX, do nhng chuyn

bin ca cơ s" xã hi ñã to ra s chuyn bin ca văn hc. Giai ñon

này ñưc xem là giai ñon ca văn hc mang tính cht giao thi.

Văn hc cui th k XIX di&n tin theo ba quy lut: ñi t cm

h!ng s' thi – yêu nưc ñn cm h!ng trào phúng – phn t*nh th c

ti; quy lut ñi tìm ch. d a tinh thn, tìm cơ s" tư tư"ng trong hoàn

cnh ý th!c h xã hi ngày càng khng hong, b t+c và quy lut ca

tìm tòi hình th!c th hin, di&n ra g+t gao, cao ñ mâu thu5n gia

“quy phm” và “bt quy phm. T nhng quy lut y mà văn hc giai

ñon này có th chia làm bn khuynh hưng cơ bn: văn hc yêu

Tóm tắt Luận văn Thạc sỹ ngành Văn học Việt Nam: Quan niệm nghệ thuật về con người trong thơ nôm của Nguyễn Khuyến và Tú Xương

Chủ đề:

Tài liệu liên quan

Tài liêu mới

Hỗ trợ

Phương thức thanh toán

Theo dõi chúng tôi