Lí thuyết trò chơi-phần2
Vernon L.Smith sinh 1927 ở Wichita, bang Kansas, Mỹ. Ông nhận
bằng tiến sĩ năm 1955 tại đại học Havard. Từ năm 2001, ông làm
giáo sư kinh tế và luật tại Đại học Georges Mason, bang Virginia.
Từ 22 năm trước, bạn bè ông đã tin ông sẽ đoạt giải Nobel với
những gì ông tiến hành nghiên cứu. Và năm 2002, ông đã nhận
được giải thưởng cao quý này với công trình: kinh tế học thực
nghiệm.
Cuộc thực nghiệm đầu tiên trong kinh tế học nhằm vào các mục
tiêu kiểm tra “kết quả chủ yếu rút ra từ các lý thuyết kinh tế là gì”:
trong điều kiện cạnh tranh hoàn hảo, giá cả thị trường sẽ xác định
điểm cân bằng giữa cung và cầu, tại đó, giá trị của hàng hóa
được người bán và người mua xác định tương đương nhau.
Trong những cuộc thực nghiệm đầu tiên của Vernon Smith, các
đối tượng nghiên cứu được ngẫu nhiên lựa chọn là người bán và
người mua, và những người này xác định giá trị hàng hóa khác
nhau, biểu hiện bằng mức giá thấp nhất và mức giá mua cao nhất
có thể chấp nhận được.
Với sự phân bố mức giá cả riêng biệt như vậy, Smith có thể xác
định được mức giá cân bằng về mặt lý thuyết – mức giá cả người
mua và người bán chấp nhận. ngay từ năm 1962 khi Smith công
bố kết quả thí nghiệm đầu tiên của mình, ông đã rất ngạc nhiên
khi thấy rằng giá cả hàng hóa đạt được trong phòng thí nghiệm
rất sát với giá cả lý thuyết của chúng, thậm chí ngay cả khi người
được thí nghiệm thiếu các thông tin cần thiết để tính được mức
giá cân bằng. Smith cùng những nhà nghiên cứu khác sau đó đã
tiến hành nhiều thí nghiệm để kiểm tra mức độ thống nhất với lý
thuyết, và nhìn chung đều có kết quả tương tự.
Nhiều cuộc thí nghiệm đã nghiên cứu kết quả của các cuộc đấu
giá thường sử dụng trên thị trường nguyên liệu và thị trường các
công cụ tài chính. Gần đây, đấu giá được xem xét là cách thức
hỗ trợ quá trình tư nhân hóa các khu vực độc quyền của Nhà
Nước trong các ngành phát thanh, truyền hình. Lý thuyết giá
phân biệt 4 loại đấu giá là:
1. Đấu giá kiểu Anh: người mua thông báo các mức giá theo
chiều tăng dần đến khi đạt mức giá cao nhất.
2. Đấu giá theo kiểu Hà Lan, theo đó, mức giá ban đầu được
giảm dần đến khi người mua chấp nhận mức phù hợp.
3. Đấu giá kín với mức giá cao nhất: các chào giá đều được
gián kín, theo đó người đặt giá cao nhất sẽ trả cho người
bán bằng mức giá anh ta chào.
4. Đấu giá kín với mức giá cao thứ hai: người có chào giá cao
nhất sẽ được mua với mức giá cao thứ hai trong các chào
giá.
Trong thí nghiệm, Smith và đồng nghiệp có thể kiểm tra nhiều dự
báo lý
thuyết. Ví dụ, họ phát hiện rằng, người bán có thể đạt được mức
giá cao như nhau trong hai hình thức đấu giá kiểu Anh và đấu giá
kín với mức giá cao thứ hai. Đồng thời, Smith cũng có chứng để
bác lại dự đoán lý thuyết rằng đấu giá kiểu Hà Lan và đấu giá kín
với mức giá cao nhất sẽ đưa đến mức giá bán bằng nhau. Các
cuộc thí nghiệm cũng chứng minh rằng đấu giá kiểu Anh và đấu
giá kín với mức thí nghiệm trở nên rất hữu ích. Cũng trong các
cuộc thí nghiệm kiểu đó, Smith dã đánh giá nhiều cơ chế tổ chức
các thị trường năng lượng ở Australia và New Zealand, và kết
quả đã có tác động lớn đến thiết kế thực tế cho thị trường.
Trên thực tế, khi nhấn mạnh vào tầm quan trọng của động cơ tiền
tệ trong thí nghiệm, Smith đã phát triển được phương pháp theo
đó những động cơ này không chỉ mạnh vừa đủ mà còn thiết kế
để tăng khả năng các kết quả sẽ được áp dụng trong các tình
huống thực tế trên thị trường. Một vấn đề lớn là sở thích riêng (và
khó quan sát được) của các đối tượng thí nghiệm có thể tác động
đến hành vi của họ trong thí nghiệm. Kết quả là một số đối tượng
được giao đóng vai là người mua, với một hàm cầu xác định
trước, không chỉ theo đường cầu đó. Smith đã đưa ra một kỹ
thuật, được gọi là phương pháp giá trị quy, để giải quyết vướng
mắc này và khuyến khích các đối tượng thí nghiệm hành động
