intTypePromotion=1
ADSENSE

Mô hình sống và mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái ở nông thôn Việt Nam - Đặng Thị Hoa

Chia sẻ: Huynh Thi Thuy | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:0

86
lượt xem
11
download
 
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Bài viết "Mô hình sống và mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái ở nông thôn Việt Nam" tập trung nghiên cứu về mô hình sống của gia đình nông thôn Việt Nam, phân tích về số thế hệ cư trú trong gia đình và mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái ở nông thôn Việt Nam hiện nay và những yếu tố tác động đến sự biến đổi trong việc lựa chọn mô hình sống trong quá trình phát triển công nghiệp hóa và đô thị hóa hiện nay.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Mô hình sống và mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái ở nông thôn Việt Nam - Đặng Thị Hoa

44 Xã hội học, số 4 - 2009<br /> <br /> M¤ H×NH SèNG Vµ MèI QUAN HÖ GI÷A CHA MÑ<br /> VíI CON C¸I ë N¤NG TH¤N VIÖT NAM<br /> <br /> §Æng ThÞ Hoa * F<br /> 0<br /> P<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> 1. Giíi thiÖu<br /> Gia ®×nh cã vai trß quan träng trong sù ph¸t triÓn cña mçi c¸ nh©n nãi riªng vµ<br /> x· héi nãi chung. §©y lµ chiÕc n«i gi¸o dôc ®Çu tiªn cña mçi con ng­êi, ë ®ã con ng­êi<br /> ®­îc häc nh÷ng kiÕn thøc c¬ b¶n ®Çu tiªn vµ lµ m«i tr­êng gi¸o dôc tÝnh c¸ch quan<br /> träng cho mçi con ng­êi ®Õn khi tr­ëng thµnh. Mèi quan hÖ trong gia ®×nh vèn ®­îc<br /> coi lµ ®Æc tr­ng v¨n hãa cña mçi téc ng­êi vµ tõ trong mèi quan hÖ ®ã, con ng­êi ®­îc<br /> nu«i d­ìng, gi¸o dôc vµ h×nh thµnh tÝnh c¸ch. Theo ®ã m« h×nh sèng cña gia ®×nh cã<br /> ¶nh h­ëng quan träng tíi gi¸o dôc trong gia ®×nh vµ mèi quan hÖ gi÷a c¸c thµnh viªn<br /> trong gia ®×nh.<br /> Bµi viÕt nµy tËp trung nghiªn cøu vÒ m« h×nh sèng cña gia ®×nh ë n«ng th«n ViÖt<br /> Nam, ph©n tÝch vÒ sè thÕ hÖ c­ tró trong gia ®×nh vµ mèi quan hÖ gi÷a cha mÑ vµ con<br /> c¸i trong gia ®×nh ë n«ng th«n ViÖt Nam hiÖn nay vµ nh÷ng yÕu tè t¸c ®éng tíi sù biÕn<br /> ®æi trong viÖc lùa chän m« h×nh sèng trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn c«ng nghiÖp hãa vµ ®«<br /> thÞ hãa hiÖn nay.<br /> §Þa bµn nghiªn cøu gåm 4 ®iÓm nghiªn cøu: HuyÖn V¨n ChÊn (tØnh Yªn B¸i) -<br /> ®¹i diÖn cho vïng d©n téc thiÓu sè miÒn nói phÝa B¾c; HuyÖn B×nh Lôc, tØnh Hµ<br /> Nam, ®¹i diÖn cho vïng ®ång b»ng B¾c Bé; huyÖn Phó Vang, tØnh Thõa Thiªn HuÕ -<br /> ®¹i diÖn cho khu vùc miÒn Trung vµ huyÖn Ch©u Thµnh, tØnh TiÒn Giang - §¹i diÖn<br /> cho ®ång b»ng Nam Bé.<br /> 2. C¸c kÕt qu¶ nghiªn cøu<br /> 2.1. Thùc tr¹ng mèi quan hÖ trong gia ®×nh n«ng th«n hiÖn nay<br /> Qua kÕt qu¶ kh¶o s¸t t¹i 4 ®iÓm nghiªn cøu víi 1200 hé gia ®×nh vµ 5401 nh©n<br /> khÈu cho thÊy, xu h­íng hiÖn nay cña gia ®×nh n«ng th«n ViÖt Nam lµ gia ®×nh h¹t<br /> nh©n cã 2 thÕ hÖ (chiÕm 88,5%). Mét tû lÖ nhá hé gia ®×nh cã 3 thÕ hÖ cïng chung<br /> sèng, ®ã lµ líp ng­êi giµ (Bè mÑ cña chñ hé) chiÕm 4,9%; gia ®×nh cã 4 thÕ hÖ chiÕm<br /> 2,5%.<br /> KÕt qu¶ b¶ng 1 cho thÊy, c¸c thµnh viªn trong hé gia ®×nh cïng c­ tró trong mét<br /> m¸i nhµ chñ yÕu lµ cã mèi quan hÖ lµ vî chång vµ con ®Î víi ng­êi tr¶ lêi. C¸c mèi quan<br /> hÖ kh¸c nh­ bè mÑ ®Î, bè mÑ chång chØ chiÕm mét tû lÖ nhá (2%); thµnh viªn gia ®×nh lµ<br /> ch¸u còng chØ chiÕm 2,5%.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> *<br /> TS. ViÖn D©n téc häc<br /> <br /> Bản quyền thuộc viện Xã hội học www.ios.org.vn<br /> Đặng Thị Hoa 45<br /> <br /> B¶ng 1: Quan hÖ gi÷a c¸c thµnh viªn cïng c­ tró trong hé gia ®×nh<br /> Quan hÖ Sè l­îng Tû lÖ % Tû lÖ % tÝch lòy<br /> Ng­êi tr¶ lêi (ntl) 1201 22.2 22.2<br /> Vî/chång 1191 22.0 44.1<br /> Con ®Î 2499 46.1 90.2<br /> Con ®Î ntl 7 .1 90.4<br /> Con riªng v/c ntl 5 .1 90.4<br /> Con nu«i 7 .1 90.6<br /> Con rÓ/ d©u 117 2.2 92.7<br /> Bè mÑ ®Î 106 2.0 94.7<br /> Bè mÑ vî/chång 111 2.0 96.7<br /> Ch¸u 136 2.5 99.2<br /> Anh em trai 9 .2 99.4<br /> Chi em gai 14 .3 99.7<br /> Hä hµng kh¸c 10 .2 99.9<br /> Ng­êi kh¸c 6 .1 100.0<br /> Tæng céng 5421 100.0<br /> <br /> <br /> NÕu so s¸nh gi÷a c¸c ®iÓm nghiªn cøu, tû lÖ gia ®×nh cã bè mÑ chñ hé cïng chung<br /> sèng ë Yªn B¸i (4,8%) cao h¬n víi c¸c ®Þa ph­¬ng kh¸c; tiÕp ®Õn lµ Hµ Nam (4,6%) vµ<br /> thÊp nhÊt lµ TiÒn Giang (3,7%)<br /> Xu h­íng h¹t nh©n ho¸ gia ®×nh ph¸t triÓn m¹nh, ®Æc biÖt lµ ë khu vùc n«ng th«n.<br /> Theo truyÒn thèng, h×nh thøc c­ tró tam, tø ®¹i ®ång ®­êng ®ang thay ®æi m¹nh, thay<br /> vµo ®ã lµ m« h×nh sèng cña c¸c cÆp vî chång vµ con c¸i t¸ch riªng víi gia ®×nh bè mÑ.<br /> §iÒu nµy còng ph¶n ¸nh mét thùc tÕ lµ nhu cÇu sinh ho¹t c¸ nh©n, quan hÖ b×nh ®¼ng<br /> d©n chñ trong gia ®×nh, sù tù do vµ tho¶ m·n h¹nh phóc riªng t­ cña c¸c cÆp vî chång,<br /> tr¸nh ®­îc nh÷ng m©u thuÉn vµ xung ®ét cña viÖc chung sèng trong gia ®×nh nhiÒu thÕ<br /> hÖ, song nã còng ®Æt ra vÊn ®Ò vÒ cuéc sèng ng­êi giµ.<br /> VÒ mèi quan hÖ trong gia ®×nh, xu h­íng t¸ch gia ®×nh h¹t nh©n ra khái gia ®×nh<br /> lín cã sù kh¸c nhau tÝnh theo nghÒ nghiÖp.<br /> * Nhãm hé kinh doanh phi n«ng nghiÖp<br /> - Thay ®æi vai trß gi÷a vî vµ chång cã liªn quan tíi sù tham gia kinh tÕ cña ng­êi<br /> phô n÷, lµm gi¶m sót mèi quan t©m cha mÑ víi con c¸i.<br /> - Kinh tÕ thÞ tr­êng kÝch thÝch chñ nghÜa c¸ nh©n, lµm suy yÕu c¸c chuÈn mùc ®¹o<br /> ®øc gia ®×nh nhÊt lµ quan hÖ cha mÑ, con c¸i. Bè mÑ th­êng thÝch ë riªng khi cßn kh¶<br /> n¨ng lao ®éng.<br /> * Nhãm hé thuÇn n«ng<br /> - Quan hÖ cha mÑ, con c¸i ®­îc duy tr× tèt h¬n v× con c¸i vÉn phô thuéc vµo cha mÑ<br /> vÒ mÆt kinh tÕ.<br /> - Sù ­u tiªn cho mèi quan hÖ cha mÑ, con c¸i, ®Æc biÖt ®èi víi ng­êi nu«i d­ìng cha<br /> mÑ khi vÒ giµ, kh«ng nhÊt thiÕt ph¶i lµ con tr­ëng.<br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc viện Xã hội học www.ios.org.vn<br /> 46 Mô hình sống và mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái ở...<br /> <br /> * Nhãm hé kinh doanh hçn hîp<br /> - Sù t¸ch biÖt gi÷a quan hÖ kinh tÕ vµ quan hÖ gia ®×nh ®ßi hái sù kÕt hîp gi÷a trËt<br /> tù gia ®×nh, quyÒn uy cña cha mÑ víi con c¸i vµ sù më réng tÝnh ®éc lËp cña con c¸i trong<br /> kinh doanh.<br /> - Quan hÖ cha mÑ - con c¸i cÇn cã tÝnh nghi lÔ ®Ó duy tr× t×nh c¶m gia ®×nh.<br /> - TÝnh chÊt gia tr­ëng kh«ng cßn phï hîp nh­ng tÝnh chÊt d©n chñ trong quan hÖ<br /> gia ®×nh vÉn cßn ®ang ®ùoc thÓ nghiÖm.<br /> 2.2 M« h×nh sèng cho ng­êi giµ<br /> Qua kh¶o s¸t, phÇn lín ý kiÕn pháng vÊn ®Òu cho r»ng, mÆc dï cao tuæi nh­ng ng­êi giµ<br /> vÉn cã thÓ sèng riªng ®Ó cã thÓ tù do h¬n trong sinh ho¹t, Ýt phô thuéc vµo con c¸i.<br /> Trong ®iÒu kiÖn hiÖn nay, nhÞp ®iÖu sèng cña nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng khiÕn cho c¸c<br /> cÆp vî chång con c¸i kh«ng cã nhiÒu thêi gian ®Ó ch¨m sãc cha mÑ giµ. Mét bé phËn ng­êi<br /> giµ ph¶i tr«ng nom nhµ cöa, ch¨m sãc c¸c ch¸u thay thÕ cho cha mÑ ®i lµm ¨n xa. Mét bé<br /> phËn kh¸c th× sèng t¸ch riªng bªn c¹nh gia ®×nh cña c¸c con ®· tr­ëng thµnh.<br /> B¶ng 2: ý kiÕn vÒ m« h×nh sèng tèt nhÊt ®èi víi bè mÑ giµ chia theo nhãm tuæi<br /> M« h×nh sèng tèt nhÊt ®èi víi bè mÑ giµ<br /> Tæng<br /> Nhãm tuæi ng­êi Con g¸i Nhµ<br /> Víi bÊt Con trai C¹nh Sèng céng<br /> tr¶ lêi tr­ëng d­ìng Kh¸c<br /> kú tr­ëng thµnh nhµ riªng<br /> thµnh l·o<br /> Trªn 70 tuæi 25 23 1 7 6 0 1 63<br /> 39.7% 36.5% 1.6% 11.1% 9.5% .0% 1.6% 100.0%<br /> 60 ®Õn 69 tuæi 32 36 1 9 6 0 0 84<br /> 38.1% 42.9% 1.2% 10.7% 7.1% .0% .0% 100.0%<br /> 50 ®Õn 59 tuæi 83 121 5 22 27 1 4 263<br /> 31.6% 46.0% 1.9% 8.4% 10.3% .4% 1.5% 100.0%<br /> 40 ®Õn 49 tuæi 171 182 7 44 19 4 4 431<br /> 39.7% 42.2% 1.6% 10.2% 4.4% .9% .9% 100.0%<br /> 30 ®Õn 39 tuæi 114 136 3 29 15 1 2 300<br /> 38.0% 45.3% 1.0% 9.7% 5.0% .3% .7% 100.0%<br /> 20 ®Õn 29 tuæi 15 26 0 6 3 1 0 51<br /> 29.4% 51.0% .0% 11.8% 5.9% 2.0% .0% 100.0%<br /> Tæng céng 440 524 17 117 76 7 11 1192<br /> 36.9% 44.0% 1.4% 9.8% 6.4% .6% .9% 100.0%<br /> <br /> <br /> Qua kÕt qu¶ kh¶o s¸t, phÇn lín ý kiÕn ®­îc hái ®Òu mong muèn khi vÒ giµ sèng víi<br /> con trai ®· tr­ëng thµnh ph©n bæ ®iÒu theo c¸c løa tuæi hoÆc bÊt kú víi con nµo mµ hä cho<br /> lµ phï hîp (phï hîp ë ®©y ®­îc hiÓu lµ hîp c¸ch sèng, hîp vÒ tÝnh c¸ch,…). §iÒu nµy rÊt<br /> phï hîp víi truyÒn thèng v¨n hãa cña gia ®×nh víi quan niÖm: trÎ cËy cha, giµ cËy con.<br /> Tuy nhiªn, trong xu thÕ hiÖn nay, nhiÒu ng­êi l¹i cã mong muèn ra ë riªng ®Ó Ýt phiÒn hµ<br /> ®Õn con ch¸u, hoÆc ®­îc tù do, tho¶i m¸i h¬n. Do vËy, còng ®· cã 9,8% sè ý kiÕn tr¶ lêi<br /> cho r»ng m« h×nh tèt nhÊt ®èi víi ng­êi giµ lµ sèng riªng nh­ng ngay c¹nh gia ®×nh cña<br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc viện Xã hội học www.ios.org.vn<br /> Đặng Thị Hoa 47<br /> <br /> c¸c con ®· tr­ëng thµnh.<br /> B¶ng 3: Mong muèn vÒ m« h×nh sèng khi vÒ giµ cña ng­êi tr¶ lêi chia theo nhãm tuæi<br /> Mong muèn khi vÒ giµ sèng víi ai<br /> Nhãm tuæi Con trai Con g¸i Nhµ Kh¸c<br /> C¹nh Sèng<br /> Víi bÊt kú tr­ëng tr­ëng d­ìng<br /> nhµ riªng<br /> thµnh thµnh l·o<br /> Trªn 70 tuæi 19 26 3 7 5 1 1 62<br /> 30.6% 41.9% 4.8% 11.3% 8.1% 1.6% 1.6% 100.0%<br /> 60 ®Õn 69 tuæi 30 37 3 7 7 0 0 84<br /> 35.7% 44.0% 3.6% 8.3% 8.3% .0% .0% 100.0%<br /> 50 ®Õn 59 tuæi 68 132 8 24 26 0 5 263<br /> 25.9% 50.2% 3.0% 9.1% 9.9% .0% 1.9% 100.0%<br /> 40 ®Õn 49 tuæi 139 208 17 40 23 0 4 431<br /> 32.3% 48.3% 3.9% 9.3% 5.3% .0% .9% 100.0%<br /> 30 ®Õn 39 tuæi 97 143 10 28 19 0 3 300<br /> 32.3% 47.7% 3.3% 9.3% 6.3% .0% 1.0% 100.0%<br /> 20 ®Õn 29 tuæi 13 28 3 3 4 0 0 51<br /> 25.5% 54.9% 5.9% 5.9% 7.8% .0% .0% 100.0%<br /> Tæng céng 366 574 44 109 84 1 13 1191<br /> 30.7% 48.2% 3.7% 9.2% 7.1% .1% 1.1% 100.0%<br /> <br /> <br /> Trong quan niÖm sèng cña ng­êi ViÖt ë n«ng th«n, khi vÒ giµ rÊt cÇn cã con ch¸u<br /> qu©y quÇn bªn c¹nh. M« h×nh phæ biÕn ë c¸c n«ng th«n hiÖn nay lµ cha mÑ chia ®Êt cho<br /> c¸c cÆp vî chång con c¸i ë qu©y quÇn xung quanh, bè mÑ cã thÓ sinh ho¹t kinh tÕ riªng,<br /> nh­ng vÉn hç trî ®­îc con trong viÖc ch¨m sãc c¸c ch¸u, tr«ng nom nhµ cöa vµ ch¨n nu«i<br /> gia sóc gia cÇm.<br /> Tuy nhiªn, m« h×nh sèng cña ng­êi giµ ë n«ng th«n còng cã sù kh¸c biÖt gi÷a c¸c vïng.<br /> §èi víi vïng ®ång b»ng B¾c Bé vµ khu vùc miÒn Trung, xu h­íng qu©y quÇn ë c¹nh nhau<br /> hoÆc cïng chung sèng d­íi mét m¸i nhµ vÉn cßn phæ biÕn h¬n so víi vïng ®ång b»ng Nam<br /> Bé. §èi víi vïng d©n téc thiÓu sè th× phÇn lín cha mÑ khi vÒ giµ vÉn ë chung víi con trai<br /> tr­ëng thµnh vµ th­êng lµ con trai tr­ëng hoÆc con trai ót.<br /> “Lóc vÒ giµ chóng t«i còng kh«ng muèn xa rêi con ch¸u. Víi nh÷ng gia ®×nh cã kh¶<br /> n¨ng kinh tÕ cho phÐp th× ng­êi giµ chóng t«i thÝch t¸ch riªng vÒ kinh tÕ, sinh ho¹t riªng.<br /> Nh­ng vÉn ph¶i ë gÇn con ch¸u, lóc cßn kháe th× muèn gióp viÖc tr«ng nom, d¹y b¶o c¸c<br /> ch¸u, quan träng nhÊt lµ khi èm ®au cã con ch¸u ë bªn c¹nh” (PVS, Hµ Nam).<br /> “Víi t©m lý cña ng­êi giµ, ®«i khi còng trë nªn khã tÝnh, con c¸i th× bËn lµm ¨n<br /> kh«ng cã thêi gian ch¨m nom, ¨n uèng sinh ho¹t kh«ng cïng giê giÊc, v× vËy ai còng thÕ,<br /> muèn Ýt lµm phiÒn con, thø hai n÷a lµ tr¸nh nh÷ng m©u thuÉn kh«ng cÇn thiÕt trong gia<br /> ®×nh. Do vËy, tuy ë chung trong mét m¸i nhµ nh­ng nhiÒu gia ®×nh ng­êi giµ ¨n riªng,<br /> nhÊt lµ nh÷ng gia ®×nh cßn ®ñ c¶ «ng vµ bµ. Lóc ®Çu con c¸i kh«ng thÝch nh­ng sau còng<br /> hiÓu vµ chia sÎ víi bè mÑ giµ” (PVS, HuÕ).<br /> Tuy nhiªn, d­íi sù t¸c ®éng cña xu thÕ ®« thÞ hãa vµ c«ng nghiÖp hãa hiÖn nay, sinh<br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc viện Xã hội học www.ios.org.vn<br /> 48 Mô hình sống và mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái ở...<br /> <br /> ho¹t trong gia ®×nh còng cã nhiÒu yÕu tè bÞ ¶nh h­ëng. Quan niÖm vÒ ®¹o hiÕu còng phÇn<br /> nµo thay ®æi theo t¸c ®éng cña kinh tÕ thÞ tr­êng. B¶n th©n ng­êi giµ còng kh«ng muèn<br /> sèng phô thuéc vµo con c¸i, con c¸i kh«ng cã nhiÒu thêi gian ®Ó ch¨m lo cho cha mÑ giµ.<br /> Do vËy, mét xu h­íng ®ang h×nh thµnh ë n«ng th«n ViÖt Nam hiÖn nay lµ mét bé phËn<br /> ng­êi giµ thÝch sèng ®éc lËp trong ®iÒu kiÖn kinh tÕ cho phÐp, kÓ c¶ trong ®iÒu kiÖn sèng<br /> chung trong mét m¸i nhµ hoÆc t¸ch ë riªng ngay bªn c¹nh nhµ cña c¸c con ®· tr­ëng<br /> thµnh.<br /> 2.3. M« h×nh sèng cho c¸c cÆp vî chång trÎ sau khi c­íi<br /> Tr­íc ®©y, trong quan niÖm cña ng­êi ViÖt, con c¸i sau khi x©y dùng gia ®×nh cÇn<br /> ph¶i ®­îc sù h­íng dÉn, chØ b¶o cña cha mÑ trong thêi gian ®Çu t¹o dùng cuéc sèng míi.<br /> Sau khi kÕt h«n, bè mÑ chång th­êng qu¸n xuyÕn toµn bé c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ trong gia<br /> ®×nh, mÑ chång th­êng cã tr¸ch nhiÖm d¹y b¶o con d©u trong lµm ¨n vµ thu vÐn chi tiªu<br /> kinh tÕ gia ®×nh.<br /> B¶ng 4 : M« h×nh sèng cña c¸c cÆp vî chång trÎ sèng chung<br /> víi bè mÑ chång/vî chia theo ®Þa bµn nghiªn cøu<br /> <br /> TØnh Tæng céng<br /> <br /> Yªn B¸i TiÒn Giang HuÕ Hµ Nam<br /> <br /> ë víi bè mÑ chång 192 206 221 261 886<br /> 64.2% 68.7% 75.69 86.4% 74.1%<br /> ë víi bè mÑ vî 28 21 11 6 66<br /> 9.4% 7.0% 3.7% 2.0% 5.5%<br /> ë riªng 70 67 53 33 223<br /> 23.4% 22.3% 17.7% 10.9% 18.6%<br /> Khac 9 6 8 2 25<br /> 3.0% 2.0% 2.6% .7% 2.1%<br /> Total 299 300 299 302 1200<br /> 100.0% 100.0% 100.0% 100.0% 100.0%<br /> <br /> <br /> Ngay sau lÔ c­íi, phæ biÕn nhÊt vÉn lµ c¸c cÆp vî chång trÎ sèng chung víi bè mÑ<br /> chång, ®Æc biÖt lµ ë tØnh Hµ Nam vµ HuÕ cã tû lÖ cao nhÊt (86% vµ 76%). Tuy nhiªn,<br /> xu h­íng t¸ch ra ë riªng còng ®· h×nh thµnh vµ chiÕm tû lÖ ®¸ng kÓ nhÊt lµ c¸c tØnh<br /> Yªn B¸i vµ TiÒn Giang. §iÒu nµy còng ph¶n ¸nh râ trong xu h­íng hiÖn nay quan<br /> niÖm vÒ n¬i c­ tró vµ lËp nghiÖp cña c¸c cÆp vî chång trÎ ®· cã nhiÒu thay ®æi. Cha<br /> mÑ Ýt can thiÖp h¬n vÒ kinh tÕ vµ sinh ho¹t cña c¸c cÆp vî chång con c¸i.<br /> 2.4. M« h×nh c¸c cÆp vî chång trÎ sèng riªng<br /> Mét bé phËn chiÕm tû lÖ ®¸ng kÓ c¸c cÆp vî chång trÎ t¸ch ra ë riªng ngay sau ngµy<br /> c­íi ®Ó ®éc lËp vÒ kinh tÕ vµ cã kÕ ho¹ch lµm ¨n l©u dµi.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc viện Xã hội học www.ios.org.vn<br /> Đặng Thị Hoa 49<br /> <br /> B¶ng 5: Thêi gian sèng chung víi bè mÑ sau khi c­íi chia theo ®Þa bµn nghiªn cøu<br /> Thêi gian §Þa bµn Total<br /> Yªn B¸i TiÒn Giang HuÕ Hµ Nam<br /> duoi 6 thang Count 299 300 298 302 1199<br /> % 100.0% 100.0% 99.7% 100.0% 99.9%<br /> tren 2 nam Count 0 0 1 0 1<br /> % .0% .0% .3% .0% .1%<br /> Total Count 299 300 299 302 1200<br /> % within tinh 100.0% 100.0% 100.0% 100.0% 100.0%<br /> <br /> <br /> Trong qu¸ tr×nh chuyÓn ®æi sang nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng, c¸c cÆp vî chång trÎ cµng cã<br /> xu h­íng sím t¸ch ra khái gia ®×nh bè mÑ. Lý do gióp ®ì vÒ kinh tÕ kh«ng cßn quan träng,<br /> bëi lÏ c¸c gia ®×nh trÎ ®· ®éc lËp vÒ viÖc lµm, tù chñ trong kinh tÕ vµ Ýt cã rµng buéc h¬n víi<br /> gia ®×nh cña bè mÑ. MÆc dï vËy, vÒ quan hÖ t×nh c¶m, sù ch¨m sãc cña bè mÑ víi gia ®×nh con<br /> c¸i vµ con c¸i vÉn lu«n cã tr¸ch nhiÖm ch¨m sãc cha mÑ giµ. §©y lµ mét trong nh÷ng ®Æc<br /> ®iÓm c¬ b¶n cña gia ®×nh ViÖt ë n«ng th«n hiÖn nay, sù ®éc lËp cña gia ®×nh con c¸i víi cha<br /> mÑ giµ chØ lµ t­¬ng ®èi vµ chñ yÕu lµ vÒ kinh tÕ.<br /> B¶ng 6: §¸nh gi¸ vÒ xu h­íng con c¸i sèng riªng víi cha mÑ giµ<br /> TØnh Tæng céng<br /> Møc ®¸nh gi¸<br /> Yªn B¸i TiÒn Giang HuÕ Hµ Nam<br /> Kh«ng tèt 55 27 86 107 275<br /> 18.5% 9.0% 28.7% 35.7% 23%<br /> B×nh th­êng 107 110 122 58 397<br /> 35.9% 36.7% 40.8% 19.3% 33.2%<br /> Tèt 104 141 73 111 429<br /> 34.9% 47.0% 24.4% 37.0% 35.8%<br /> RÊt tèt 5 3 2 20 30<br /> 1.7% 1.0% .7% 6.7% 2.5%<br /> Kh«ng cã ý kiÕn 27 19 16 4 66<br /> 9.1% 6.3% 5.3% 1.3% 5.5%<br /> Tæng céng 298 300 299 300 1197<br /> 100.0% 100.0% 100.0% 100.0% 100.0%<br /> <br /> <br /> Nh­ vËy, qua kh¶o s¸t 1197 ng­êi ®­îc hái, phÇn lín ý kiÕn cho r»ng con c¸i sèng t¸ch<br /> riªng cha mÑ giµ lµ tèt (35,8%) vµ b×nh th­êng (33,2%). HiÖn t­îng nµy rÊt phï hîp víi xu h­íng<br /> hiÖn nay, khi c¸c cÆp vî chång trÎ tham gia vµo qu¸ tr×nh vËn ®éng cña mét nÒn kinh tÕ thÞ<br /> tr­êng vµ nhÞp ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ c«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa th× nÕp sèng cò cña nÒn<br /> s¶n xuÊt n«ng nghiÖp ®ang bÞ chi phèi m¹nh, thay ®æi phï hîp víi nhÞp sèng míi n¨ng ®éng,<br /> nhanh vµ yªu cÇu cao vÒ giê giÊc. Trong khi ®ã, ng­êi giµ víi nh÷ng thãi quen, nhu cÇu nghØ<br /> ng¬i, nhu cÇu vÒ sinh ho¹t ¨n uèng kh«ng phï hîp víi nhÞp sèng míi ®· dÇn t¸ch ra víi lÞch sinh<br /> ho¹t riªng, nhu cÇu riªng.<br /> 2.5. C¸c yÕu tè t¸c ®éng tíi quyÒn quyÕt ®Þnh lùa chän m« h×nh sèng<br /> NÕu nh­ tr­íc ®©y, trong gia ®×nh tam, tø ®¹i ®ång ®­êng c¸c cÆp vî chång trÎ ®­îc coi lµ<br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc viện Xã hội học www.ios.org.vn<br /> 50 Mô hình sống và mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái ở...<br /> <br /> lùc l­îng lao ®éng chÝnh trong gia ®×nh, chÞu sù ph©n c«ng c«ng viÖc cña ng­êi ®øng ®Çu gia ®×nh<br /> (th­êng lµ bè mÑ), th× hiÖn nay c¸c cÆp vî chång trÎ ®· t¹o dùng cho m×nh nh÷ng c«ng viÖc míi,<br /> mét bé phËn tho¸t khái lµm n«ng nghiÖp, di c­ t×m viÖc lµm theo mïa vô, tù chñ h¬n vÒ kinh tÕ<br /> ®· dÇn t¸ch ra khái quü kinh tÕ chung do cha mÑ cai qu¶n.<br /> §èi víi ng­êi cao tuæi, nhu cÇu sinh ho¹t trong ¨n uèng, giê giÊc nghØ ng¬i thay ®æi ®·<br /> kh«ng cßn phï hîp víi c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt vµ sinh ho¹t cña c¸c cÆp vî chång trÎ. Víi nh÷ng<br /> gia ®×nh cã ®iÒu kiÖn vÒ kinh tÕ, ®Æc biÖt lµ nh÷ng ng­êi giµ cã l­¬ng h­u th­êng cã nhu cÇu t¸ch<br /> khái gia ®×nh con c¸i, sèng bªn c¹nh hoÆc cã thÓ sèng chung trong mét m¸i nhµ nh­ng cã sinh<br /> ho¹t riªng.<br /> Tuy nhiªn, víi ®Æc ®iÓm gia ®×nh ng­êi ViÖt truyÒn thèng, cha mÑ lu«n gÇn gòi, gióp ®ì con c¸i,<br /> con c¸i cã tr¸ch nhiÖm ch¨m sãc, nu«i d­ìng cha mÑ khi vÒ giµ vµ ®Æc biÖt lµ t©m lý muèn con c¸i lu«n<br /> qu©y quÇn, m« h×nh sèng riªng cña ng­êi giµ chØ lµ t­¬ng ®èi, phÇn lín chØ lµ ®éc lËp vÒ kinh tÕ. Trong<br /> sinh ho¹t th­êng ngµy, cha mÑ vÉn th­êng xuyªn hç trî con c¸i trong viÖc ch¨m sãc c¸c ch¸u nhá vµ<br /> tr«ng nom nhµ cöa,…Cha mÑ vÉn cã vai trß chi phèi con c¸i trong c¸c ho¹t ®éng sinh ho¹t chung cña<br /> gia ®×nh, tham gia c¸c ho¹t ®éng sinh ho¹t céng ®ång cña dßng hä, th«n xãm. Do vËy, m« h×nh sèng phæ<br /> biÕn ë n«ng th«n hiÖn nay lµ cha mÑ sèng c¹nh c¸c con ®· tr­ëng thµnh vµ mèi liªn hÖ gi÷a gia ®×nh bè<br /> mÑ vµ gia ®×nh con c¸i vÉn lu«n chÆt chÏ.<br /> §èi víi mét sè gia ®×nh cã vî hoÆc chång ®i lµm ¨n xa, con c¸i ®­îc göi cho «ng bµ ch¨m<br /> sãc. Nh­ng trªn thùc tÕ hä vÉn hoµn toµn ®éc lËp trong kÕ ho¹ch lµm ¨n, cã kinh tÕ riªng. Sù can<br /> thiÖp cña cha mÑ víi gia ®×nh cña con c¸i cã phÇn h¹n chÕ h¬n. Tuy nhiªn, ®Ó hç trî con c¸i trong<br /> viÖc æn ®Þnh viÖc lµm, «ng bµ vÉn gióp tr«ng nom ch¸u khi bè mÑ ®i lµm ¨n, trÎ em trong c¸c gia<br /> ®×nh di c­ ®i lµm ¨n xa chñ yÕu nhËn ®­îc sù b¶o ban, d¹y b¶o cña «ng bµ nhiÒu h¬n lµ cña cha<br /> mÑ. Qua kh¶o s¸t, phÇn lín ý kiÕn cho r»ng cha mÑ cÇn quan t©m ch¨m sãc con cña m×nh h¬n<br /> nÕu nh­ kh«ng ph¶i lµ bá mÆc cho «ng bµ ch¨m sãc.<br /> B¶ng 7: ý kiÕn ®¸nh gi¸ vî chång cÇn ph¶i quan t©m<br /> ch¨m sãc con c¸i nhiÒu h¬n chia theo ®Þa bµn<br /> TØnh<br /> Møc ®¸nh gi¸ Tæng céng<br /> Yªn B¸i TiÒn Giang HuÕ<br /> Kh«ng tèt 69 63 66 197<br /> 23.2% 21.0% 22% 22.0%<br /> B×nh th­êng 120 160 180 460<br /> 40.3% 53.3% 60.2% 51.3%<br /> Tèt 73 50 33 156<br /> 24.5% 16.7% 11.0% 17.4%<br /> RÊt tèt 9 4 1 14<br /> 3.0% 1.3% .3% 1.6%<br /> Kh«ng cã ý kiÕn 27 23 19 69<br /> 9.1% 7.7% 6.3% 7.7%<br /> Tæng céng 298 300 299 897<br /> 100.0% 100.0% 100.0% 100.0%<br /> <br /> <br /> Nh­ vËy, ®èi víi c¸c ®Þa ph­¬ng cã tû lÖ di c­ t×m viÖc lµm cao nh­ HuÕ, TiÒn Giang th×<br /> viÖc vî chång ng­êi con kh«ng cã ®iÒu kiÖn ch¨m sãc con c¸i, ph¶i nhê cËy cha mÑ giµ nhiÒu<br /> h¬n lµ c¸c ®Þa ph­¬ng Ýt cã hiÖn t­îng di c­ nh­ ë Yªn B¸i. Do vËy, ý kiÕn cho r»ng bè mÑ cÇn<br /> ph¶i dµnh nhiÒu thêi gian ch¨m sãc con c¸i h¬n lµ phã mÆc cho «ng bµ ë TiÒn Giang vµ HuÕ<br /> cao h¬n nhiÒu so víi Yªn B¸i.<br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc viện Xã hội học www.ios.org.vn<br /> Đặng Thị Hoa 51<br /> <br /> Sù t¸c ®éng cña nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng vµ c«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa thÓ hiÖn kh¸<br /> râ trong tõng mèi quan hÖ cña gia ®×nh n«ng th«n ViÖt Nam, ®©y còng lµ mét trong nh÷ng<br /> nguyªn nh©n chÝnh dÉn tíi sù t¸ch riªng tõ m« h×nh chung sèng cña ®¹i gia ®×nh thµnh c¸c<br /> gia ®×nh h¹t nh©n. Tuy nhiªn, sîi d©y rµng buéc quan hÖ gi÷a gia ®×nh bè mÑ vµ c¸c gia ®×nh<br /> con c¸i vÉn cßn hiÖn h÷u trong mèi quan hÖ t­¬ng trî, gióp ®ì vµ ch¨m sãc lÉn nhau.<br /> 3. KÕt luËn<br /> M« h×nh sèng ë n«ng th«n hiÖn nay phæ biÕn lµ sù t¸ch ra cña c¸c gia ®×nh h¹t nh©n<br /> khái c¸c gia ®×nh lín truyÒn thèng. Trong ®ã, m« h×nh sèng phæ biÕn ®èi víi ng­êi giµ lµ sèng<br /> riªng, ®éc lËp t­¬ng ®èi víi gia ®×nh c¸c con ®· tr­ëng thµnh. Gia ®×nh cña c¸c cÆp vî chång<br /> trÎ cã xu h­íng t¸ch gia ®×nh bè mÑ ngay sau khi kÕt h«n vµ tÝnh ®éc lËp vÒ kinh tÕ ngµy<br /> cµng ®­îc kh¼ng ®Þnh. Tuy nhiªn, mèi quan hÖ gi÷a c¸c gia ®×nh bè mÑ vµ c¸c gia ®×nh con<br /> c¸i vÉn lu«n ®­îc kh¼ng ®Þnh trong sinh ho¹t th­êng ngµy, trong c¸c mèi quan hÖ qua l¹i vÒ<br /> t×nh c¶m, sù gióp ®ì vµ t­¬ng trî lÉn nhau.<br /> Nh÷ng t¸c ®éng cña nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng, xu h­íng ph¸t triÓn c«ng nghiÖp hãa vµ ®«<br /> thÞ hãa lµ yÕu tè quan träng t¸c ®éng tíi quyÒn quyÕt ®Þnh sèng riªng gi÷a c¸c gia ®×nh bè mÑ<br /> víi gia ®×nh c¸c con ®· tr­ëng thµnh. YÕu tè viÖc lµm vµ kinh tÕ hé gia ®×nh lµ c¬ së ®Ó gia ®×nh<br /> bè mÑ Ýt cã ¶nh h­ëng h¬n ®èi víi gia ®×nh con c¸i. Mèi quan hÖ kh¨ng khÝt gi÷a gia ®×nh bè mÑ<br /> vµ gia ®×nh con c¸i vÉn ®­îc kh¼ng ®Þnh lµ yÕu tè t©m lý, phong tôc tËp qu¸n vµ yÕu tè ®¹o ®øc<br /> cña gia ®×nh n«ng th«n ViÖt Nam vÉn ®­îc b¶o l­u vµ g×n gi÷./.<br /> <br /> Tµi liÖu tham kh¶o<br /> <br /> 1. TrÇn ThÞ V©n Anh (2008), “Ng­êi cao tuæi vµ gia ®×nh”, T¹p chÝ nghiªn cøu Gia ®×nh vµ<br /> giíi, quyÓn 18, sè 2, Hµ Néi, tr15.<br /> 2. Mai Huy BÝch, “N¬i c­ tró sau h«n nh©n ë ®ång b»ng s«ng Hång”, T¹p chÝ X· héi häc, sè<br /> 4, Hµ Néi, tr 33-42.<br /> 3. Vò M¹nh Lîi (1994), “Gia ®×nh vµ c¬ cÊu hé gia ®×nh ViÖt Nam - vµi nÐt ®¹i c­¬ng tõ<br /> mét cuéc kh¶o s¸t x· héi häc d©n sè gÇn ®©y”, T¹p chÝ X· héi häc, sè 3.<br /> 4. NguyÔn H÷u Minh (2008), “Khu«n mÉu n¬i c­ tró sau h«n nh©n ë n«ng th«n ViÖt Nam”,<br /> T¹p chÝ nghiªn cøu Gia ®×nh vµ giíi, quyÓn 18, sè 2.<br /> 5. NguyÔn H÷u Minh (2000), “M« h×nh chung sèng víi gia ®×nh nhµ chång sau khi kÕt h«n<br /> ë ®ång b»ng s«ng Hång vµ c¸c nh©n tè t¸c ®éng”, T¹p chÝ X· héi häc, sè 1.<br /> 6. TrÇn Tõ (1984), “C¬ cÊu tæ chøc lµng ViÖt cæ truyÒn ë ®ång b»ng B¾c Bé”, NXB Khoa häc<br /> X· héi, Hµ Néi.<br /> 7. Uû ban D©n sè, Gia ®×nh vµ TrÎ em, Lª Ngäc V¨n (2004), “Thùc tr¹ng vµ nh÷ng vÊn ®Ò ®Æt<br /> ra ®èi víi gia ®×nh ViÖt Nam hiÖn nay”, NXB Khoa häc vµ C«ng nghÖ, Hµ Néi.<br /> 8. Uû ban D©n sè, Gia ®×nh vµ TrÎ em (2002), “Sè liÖu kh¶o s¸t X· héi häc vÒ cÊu tróc, chøc<br /> n¨ng, vai trß cña gia ®×nh Hµ Néi.<br /> 9. Lª Ngäc V¨n vµ céng sù (2001), “Sè liÖu ®iÒu tra c¬ b¶n vÒ gia ®×nh ViÖt Nam vµ ng­êi<br /> phô n÷ trong gia ®×nh thêi kú c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸”, NXB Khoa häc X· héi, Hµ<br /> Néi.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc viện Xã hội học www.ios.org.vn<br />
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2