Mô hình từ Hollywood: Lao động
kiểu “thời vụ”
Ngày nay, khi “cuộc chiến nhân tài” đang diễn ra gay gắt, thì
nghịch lý là một số người có năng lực và còn khả năng làm việc
lại không được sử dụng chỉ vì tuổi của họ. Ngành điện ảnh đã đi
đầu trong việc áp dụng mô hình mới: sử dụng lao động theo thời
vụ.
Nhiều năm về trước, khi tôi và các đồng nghiệp bắt đầu nghiên
cứu sự chuẩn bị của các công ty về thay đổi quy mô trong lực
lượng lao động theo tuổi đời, chúng tôi đã rất ngạc nhiên khi thấy
một kỹ sư không gian vũ trụ vẫn làm việc hiệu quả ở độ tuổi 85!
Theo quan điểm của công ty này, lý do họ vẫn để các nhân viên
như vậy làm việc rất đơn giản: Nền kinh tế đang phải đối mặt với
khủng hoảng khan hiếm nhân tài nghiêm trọng. Nhưng tại sao
các công ty này lại chấp nhận để những người ở độ tuổi nghỉ hưu
vào làm việc?
Những người già hoàn toàn có thể là
những người lao động xuất sắc
Nguồn: themdfirm.com
Ngày nay, có thể nhận thấy có hai nguyên nhân quan trọng để trả
lời cho câu hỏi trên. Thứ nhất, nhiều người nhận ra rằng họ muốn
làm việc "mãi mãi" - đó là lợi ích của việc tiếp nhận tri thức, mối
quan hệ xã hội, rèn luyện sức khỏe và tất nhiên không thể không
bao gồm những khoản thu nhập bổ sung (những yếu tố mà họ coi
trọng hơn thời gian rảnh rỗi). Ngày nay, hơn 3/4 số người ở độ
tuổi về hưu nói rằng họ dự định sẽ tiếp tục làm công việc nào đó
phù hợp với khả năng của họ.
Nhưng lý do thứ hai quan trọng hơn: Các công ty đang bắt đầu
đưa ra hàng loạt những thỏa thuận linh hoạt về mặt thời gian,
điều đó cho phép các nhân viên dễ dàng thu xếp thời gian phù
hợp bao gồm cả thời gian làm việc và thời gian nghỉ ngơi.
Người kỹ sư không gian vũ trụ mà chúng tôi đã gặp sáu năm
trước không làm việc toàn thời gian. Ông làm việc "theo thời vụ" -
tức là sẽ làm toàn thời gian trong 3 hoặc 4 tháng, sau đó sẽ nghỉ
làm trong một khoảng thời gian tương tự hoặc dài hơn.
Trong một vài thập kỷ sắp tới, khi nhiều ngành phải đối mặt với
nguy cơ khan hiếm nhân tài nghiêm trọng, số người làm việc theo
thời vụ hoặc theo các dự án sẽ tăng lên đáng kể - nhiều người
trong số đó sẽ không gắn bó cố định với một công ty nào.
Thậm chí, có nhiều khả năng những công việc theo dự án sẽ trở
nên hết sức phổ biến trong một vài thập kỷ tới, nghĩa là sẽ có
nhiều người sẽ làm việc theo kiểu "lính đánh thuê trí thức" làm
việc cho các dự án khi cần.
Lấy ngành công nghiệp sản xuất phim ảnh làm ví dụ: Vào thời
của Marilyn Monroe và Humphrey Bogart, các diễn viên (hay đạo
diễn, nhà quay phim và những thành viên khác của đoàn làm
phim) đều là nhân viên của các công ty điện ảnh.
Ngày nay, các công ty điện ảnh trên thực tế đã trở thành những
công ty hoạt động tài chính và phân phối cho các dự án làm phim,
trong đó nhà sản xuất (cũng hoạt động độc lập) sẽ chọn ra đội
ngũ diễn viên và các thành phần trong đoàn cho từng phim.
Nhiều khả năng mô hình này sẽ tiếp tục phát triển ở một số
ngành kinh doanh khác trong khoảng một vài thập kỷ tới.
Hơn một nửa số người lao động Mỹ ở mọi lứa tuổi đã có ý định
làm việc sau khi đến tuổi về hưu nói rằng họ ưa thích hình thức
làm việc theo thời vụ - kết hợp giữa làm việc toàn thời gian và
nghỉ ngơi.
Hình thức làm việc này cho phép nhân viên làm việc chăm chỉ
trong một khoảng thời gian nhất định sau đó chuyển sang giai
đoạn làm việc khác với một người chủ mới hoặc chuyển sang giai
đoạn nghỉ ngơi, học hành hoặc theo đuổi các mục tiêu khác.
Bên cạnh hình thức làm việc theo thời vụ, hình thức làm việc bán
thời gian cũng đang khá phổ biến với 39% số người được hỏi
thích làm việc theo hình thức này. Điều này cho phép người lao