Nền tảng võ học Vovinam – Việt võ đạo
Vovinam – Việt võ đạo đặt nền tảng trên sự xây dựng và phát triển toàn diện tinh
thần đân tộc Việt để hoà nhập vào đời sống chung của cộng đồng nhân loại, bằng
cách ứng dụng nguyên lý Cương Nhu phối triển vào võ học cũng như trong đời
sống. Do đó, VVN – VVÐ đã lấy môn Võ và Vật cổ truyền Việt Nam làm nòng
cốt, sau đó nghiên cứu các môn võ khác trên thế giới để thái dụng, hóa giải và nhất
là để cải tiến kỹ thuật của mình ngày một hoàn chỉnh và hữu hiệu hơn.
Với quan niệm đó, VVN – VVÐ đã có một nền võ học phong phú và đa dạng gồm
nhiều hệ thống kỹ thuật khác nhau như: Ðòn thế căn bản, quyền pháp, té ngã, đối
luyện, song luyện, thế chiến lược, vũ khí, vật, khí công, huyệt đạo, … song vẫn
luôn hỗ trợ, bổ khuyết cho nhau dựa theo định luật cương nhu phối triển. Do đó,
Vovinam không đặt căn bản chuyên nhất vào một hệ thống kỹ thuật riêng biệt nào.
Vovinam áp dụng những phương pháp huấn luyện hoặc các đối sách chiến đấu cụ
thể thích hợp tùy theo thể trạng, trình độ, hoàn cảnh, giới tính của mỗi người hay
một nhóm người.
Ví dụ: Ðối với nữ giới hoặc người có thể chất bình thường, phù hợp với các hình
thức tập luyện trung bình vừa phải, thì căn bản là lấy sự nhanh nhẹn, linh hoạt, trí
não làm chủ yếu. Còn đối với người có thể trạng khỏe mạnh, vạm vỡ, thì lại phù
hợp với phương pháp tập luyện nặng ở cường độ cao với các thế đánh dũng mãnh,
dữ dội hoặc các thế quăng quật đòi hỏi nhiều thể lực thì chủ yếu là dùng sức mạnh
để càn lướt đối phương. Trái lại đối với người già, người yếu việc luyện võ cốt chỉ
để khỏe mạnh, tăng cường khí lực, bảo dưỡng tuổi thọ thì căn bản luyện tập phải
là những động tác nhu nhuyễn, hít thở, thư giãn nhẹ nhàng, mềm mại song có tác
dụng rất hữu hiệu đến việc điều hòa toàn bộ kinh mạch, và lục phủ ngũ tạng. Ðó là
chưa kể đến tầng lớp thanh thiếu nhi cũng phải có những phương pháp tập luyện
thích hợp để phát triển toàn diện các tố chất cơ thể và tâm sinh lý.
Với chủ thuyết Cách Mạng Tâm Thân do cố võ sư Sáng Tổ đã đề xướng. Người
quan niệm rằng: Mọi sự, mọi vật trong cuộc đời đều biến dịch không ngừng – kể
cả võ thuật cũng vậy – phải luôn luôn được cập nhật, cải tiến và hoàn chỉnh liên
tục để theo kịp đà tiến hóa của nhân loại, nếu không nuốn bị đào thải, lạc hậu.
Người không muốn ràng buộc các môn sinh vào căn bản của một hệ thống kỹ
thuật duy nhất nào – cho dù đó là một hệ thống kỹ thuật hay nhất, đúng nhất trong
thời điểm đó – Người muốn các môn sinh sau này phải biết lấy tinh thần và chủ
trương Cách Mạng Tâm Thân của Người làm kim chỉ nam trong mọi công cuộc
huấn võ và hành võ.
Sinh thời, vốn dĩ là một thanh niên yêu nước nhiệt thành, có quan niệm sâu sắc về
lòng ái quốc, cùng khả năng tuyệt vời của một thiên tài võ học. Người đã vô cùng
đau xót khi nhìn thấy sự xâm lấn của ngoại bang, không những về đất nước, con
người mà còn cả về tư tưởng văn hóa – trong đó có cả võ thuật. Người quan niệm
muốn đưa cuộc cách mạng dân tộc đến chỗ thành tựu, cần gây cho thanh niên một
ý thức cách mạng đúng đắn, một tinh thần quật cường, một nghị lực quả cảm, song
song với một thân thể đanh thép, vững chắc, sức lực mạnh mẽ dẻo dai, có đầy đủ
khả năng tự vệ hoặc tấn công. Hơn nữa, trong mọi cuộc chiến đấu vấn đề tinh thần
và danh dự vẫn là hai yếu tố quan trọng để quyết định sự thành bại. Bởi vậy, ngoài
phần võ thuật và tinh thần võ đạo, Người còn muốn ràng buộc các môn đồ sau này
vào danh dự của tổ quốc, nghĩa là thanh niên Việt Nam phải có phương pháp tự vệ
mang danh dân tộc Việt Nam, tiêu biểu cho tinh thần tự chủ, bất khuất của tiền
nhân để khi chiến đấu phát huy được cái hùng khí, quyết đem vinh quang về cho
tổ quốc, cho môn phái.
Với luận cứ đó, sau khi đã học hỏi, khảo cứu và lĩnh hội được những yếu quyết
căn bản của nền võ học Cổ truyền Việt Nam do dòng họ và nhiều võ sư truyền lại.
Người đã làm một cuộc cách tân, cải tiến phương pháp huấn luyện rất khoa học,
tinh giản từ phân thế, ghép bài, học tấn pháp và té ngã hoàn toàn khác biệt với
phương pháp của võ cổ truyền Việt Nam, đáp ứng nhu cầu học tập của quảng đại
quần chúng và gặt hái được nhiều thanh quả lớn lao thời bấy giờ.
Sau đó, Người tiếp tục tìm hiểu, nghiên cứu hai nền võ thuật nổi tiếng ở thời điểm
1940, đó là Quyền Anh và Nhu Ðạo. Qua đó, Người đã kiện toàn và hoàn chỉnh
thêm phần kỹ thuật độc đáo của Vovinam Việt Võ Ðạo. Nếu Nhu đạo nổi tiếng
nhờ vào những thế vật, quăng quật và nhào lộn, té ngã – song vẫn hãy còn hạn chế
vì phải nắm được áo đối phương và té ngã trên thảm mềm - thì Vovinam đã hoàn
chỉnh thêm bằng các thế vật ở mọi tư thế mà không bị lệ thuộc vào trang phục,
cùng một phương pháp té ngã ngay trên sàn đá rắn song vẫn bảo đảm an toàn cho
người tập. Nếu môn quyền Anh đơn thuần chỉ biết có tấn công bằng các lối đấm
đơn giản, thì Vovinam đã kiện toàn thêm phần phản công thực tiễn bằng các thế
phản đòn giản dị mà hiệu quả. Có thể nói trong giai đoạn này, Vovinam đã đặt căn
bản kỹ thuật trên phương pháp té ngã quăng quật và các thế phản đòn đấm đá bằng
số các số thứ tự.
Ðến năm 1954, Vovinam tiếp tục phát triển mạnh ở miền Nam Việt Nam. đây là
giai đoạn cọ sát thực tế với nhiều môn phái võ nổi danh quốc tế như: Võ Trung
Quốc, Taekwon do, Karatedo, Aikido, hay Võ Tự Do thượng đài…. Nói cọ sát
không có nghĩa là thượng đài giao đấu, mà là thi đua nhau phát triển để tồn tại.
Mỗi môn phái phải thể hiện được các nét độc đáo, đặc thù và hiệu quả trong kỹ
thuật của mình nếu không muốn bị thụt lùi rồi đi dần đến mai một. Hơn nữa, đây
lại là giai đoạn chiến tranh giữa 2 miền đất nước, do đó khuynh hướng chung của
trào lưu võ thuật ở thời điểm này, một lần nữa Vovinam đã điều chỉnh bổ sung vào
nền võ học của mình một số hệ thống kỹ thuật khác như: Các thế chiến lược, và kỹ
thuật giao đấu, các thế khoá gỡ, tóm bắt, đấu vật và đoạt vũ khí… lần lượt được bổ
sung hoàn bị chương trình tập luyện và giảng dạy ngày càng khoa học, hợp lý với
cường độ tối đa, để gia tăng phần công lực và kỹ thuật sắc bén, nhằm thích nghi và
đáp ứng được nhu cầu hành võ thời thượng. Vì vậy, lớp môn sinh thời đó phần kỹ
thuật chiến đấu rất vững vàng và thể lực thật dồi dào sung mãn. Có thể nói phần
căn bản của Vovinam ở thời điểm này hơi thiên về sự giao đấu mãnh liệt để tạo
sức chịu đựng bền bỉ và lòng dũng cảm coi thường đau đớn gian khổ.
Ngày nay, nhu cầu tăng cường sức khỏe, thăng tiến tinh thần và bảo dưỡng tuổi
thọ là những ước vọng lớn nhất của loài người. Ðã có bao nhiêu đề án nghiên cứu
và vô số các cuộc hội thảo quốc gia, quốc tế để bàn về vấn đề này. Loài người
đang đi vào kỷ nguyên hòa bình, và sát cánh nhau giải quyết những vấn nạn của
thế kỷ 21, mà chương trình sức khỏe cho con người là một trong những chương
trình quan trọng hàng đầu. Chúng ta ai ai cũng đều biết khi khoa học kỹ thuật càng
tiến bộ, nhịp sống tăng mau, khiến con người càng dễ xa rời các hình thái vận
động cơ thể, thần kinh luôn luôn bị căng thẳng, nên dễ bực bội và cáu giận. Ðây
cũng chính là nguồn gốc của mọi chứng bệnh về tâm, thể, và mãn tính, nhất là
trong đời sống công nghiệp của các nước phát triển phương Tây. Do vậy, nhu cầu
con người ngày nay cần thiết những hình thái tập luyện nhẹ nhàng, linh hoạt mà
bổ ích. Vovinam lại một lần nữa được hoàn chỉnh bằng những bài nhu khí công
quyền với phương pháp vận động hô hấp thư giãn để giảm bớt sự căng thẳng, ổn
định hệ thần kinh, điều hòa hơi thở tạo sự an nhiên tự tại, phấn chấn trong đời
sống. Ở đây chúng ta cần phải phân biệt rõ nhu khí công quyền của Vovinam với
các môn thiền định, Yoga hay thái cực quyền. Nếu yếu quyết của các môn tĩnh
luyện như thiền định, Yoga là tĩnh tọa để làm chủ và điều khiển hơi thở theo nhịp
2, 3 hoặc 4 thì. Còn các môn động luyện như Thái Cực quyền, Nhu Quyền hay
Dịch Cân Kinh thì chỉ cần hít thở điều hòa tương ứng với sự vận động nhẹ nhàng,
mềm mại của quyền pháp mà thôi. Nhu khí công quyền của Vovinam kết hợp cả 2
phần: Chủ động điều khiển hơi thở theo nhịp 2, 3 hoặc 4 ngay trong lúc vận động
(đi quyền). Với hình thái vận động nhẹ nhàng nhất này, chúng ta vẫn thấy rõ việc
áp dụng nguyên lý Cương Nhu phối triển: Đi quyền dùng ý điều khiển hơi thở hít
vào (nạp khí) là cương; thở ra (xả khí) nhẹ nhàng là nhu. Ngoài ra cũng hạn chế
các động tác té ngã – cho dù có an toàn, cùng những hình thức tập luyện nặng nề
thiên về đối kháng.
Tóm lại, quan niệm của thế giới ngày nay, xem võ thuật là một môn thể dục cao
cấp cần thiết cho việc rèn luyện thân thể, rèn dũa tinh thần, ổn định nội tâm hơn là
dùng để chiến đấu. Vì vậy từ căn bản kỹ thuật đến chương trình huấn luyện,
phương pháp giảng dạy… đều phải được điều chỉnh cho phù hợp. Trên quan điểm
đó, một số môn võ đã có những điều chỉnh hợp lý. Vovinam cũng không thể vượt
ra ngoài quy luật đó, nếu muốn tồn tại và phát triển sâu rộng.
Hơn 50 năm qua, dưới sự lãnh đạo sáng suốt của cố Võ Sư Sáng Tổ và kế tiếp là
Võ Sư Chưởng Môn, môn phái đã từng lúc vượt qua sóng gió để đạt được những
thành quả to lớn ngày nay. Trước trào lưu phát triển quốc tế ngày một lớn rộng,
việc xác định lại nền tảng căn bản và định hướng tiêu chuẩn của nền võ học
Vovinam có một ý nghĩa vô cùng trọng đại. Nó giúp chúng ta – những con người
Việt Võ Ðạo nhận thức rõ và hành động đúng để không đi lệch hướng. Hơn nữa,
việc cải tiến và hoàn chỉnh liên tục các văn bản kỹ thuật nhằm thích nghi với nhu
cầu phát triển mới của con người chính là ứng dụng và thực hiện đường lối Cách
Mạng TâmThân của Cố Võ Sư Sáng Tổ đã truyền dạy.
Đặc trưng kỹ thuật của môn phái Vovinam
- Việt Võ Đạo
TÍNH THỰC DỤNG
Đây là đặc trưng nổi bật nhất của Vovinam. Thay vì phải mất một thời gian luyện
tấn, đi quyền rồi mới học phân thế; võ sinh Vovinam được Huấn luyện viên hướng
dẫn ngay các thế khóa gỡ (khi bị nắm tóc, nắm áo, nắm tay, bóp cổ, ôm ngang…),