Nghiên cứu phương pháp phân tích piceatanol trong củ gấu, chanh leo và một số loài thuộc chi cói (cyperus) ở Việt Nam

Trans-piceatannol và trans-resveratrol, hai hợp chất stilbene tự nhiên, đang thu hút sự chú ý đáng kể trong khoa học và y học nhờ các tác dụng sinh học quý giá như kháng khuẩn, chống viêm và chống ung thư. Tại Việt Nam, nhiều loài cây như chanh leo (Passiflora edulis) và các loài thuộc chi cói (Cyperus), đặc biệt là củ gấu, được biết đến chứa các hợp chất này. Tuy nhiên, các nghiên cứu chuyên sâu về phương pháp phân tích đồng thời piceatannol và resveratrol trong các nguồn thực vật này còn hạn chế. Do đó, việc phát triển và thẩm định một phương pháp phân tích chính xác, hiệu quả là vô cùng cần thiết để khai thác tối đa tiềm năng dược liệu và ứng dụng trong nghiên cứu khoa học và phát triển sản phẩm.

Các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực hóa phân tích, hóa dược, khoa học thực phẩm, công nghệ sinh học, và những người quan tâm đến ứng dụng của hợp chất stilbene tự nhiên.

Nghiên cứu này đã phát triển và thẩm định một phương pháp sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC) với detector UV-Vis để định lượng đồng thời hai hợp chất stilbene quan trọng là piceatannol và resveratrol trong hạt chanh leo (Passiflora edulis) và các loài thuộc chi cói (Cyperus) tại Việt Nam. Phương pháp được thực hiện trên cột pha đảo Cosmosil 5C18-AR-II, sử dụng hệ dung môi acetonitril – acid formic 0,1% trong nước theo chế độ rửa giải gradient, với tốc độ dòng 1 ml/phút và bước sóng phát hiện 327 nm. Các chỉ tiêu thẩm định theo hướng dẫn của ICH, bao gồm giới hạn phát hiện, giới hạn định lượng, độ chọn lọc, đường chuẩn tuyến tính, độ lặp lại và độ đúng, đều cho thấy phương pháp có độ chính xác, độ đúng và độ nhạy cao. Kết quả áp dụng phương pháp này để phân tích ba mẫu hạt chanh leo từ các vùng khác nhau cho thấy hàm lượng piceatannol dao động từ 0,338% đến 0,605% và resveratrol từ 0,0168% đến 0,0215%. Đặc biệt, cao chiết từ hạt chanh leo đã thể hiện hoạt tính ức chế tyrosinase mạnh mẽ với giá trị IC50 là 9,73 µg/mL, mở ra tiềm năng ứng dụng lớn trong ngành mỹ phẩm và dược phẩm cho các sản phẩm chăm sóc da. Ngoài ra, nghiên cứu cũng xác định sự hiện diện của piceatannol và resveratrol trong củ gấu (Cyperaceae) dù với hàm lượng thấp, trong khi cói gạo (Cyperus iria L.) không chứa các hợp chất này. Phương pháp phân tích piceatannol và resveratrol này cung cấp công cụ hiệu quả cho việc nghiên cứu và kiểm soát chất lượng các nguồn dược liệu tự nhiên chứa stilbene.