Quản lý cỏ u du thưa hiệu quả: Phân loại, phân bố, đặc điểm sinh học và sinh thái

Ụ Ụ M C L C

I. Ph nầ mở đ uầ .......................................................................................................2

iớ Gi thi uệ chung về cỏ d iạ 2 ......................................................................................

ỏ ạ C d i trong nông nghi pệ ................................................................................2

ạ ủ Tác h i c a cỏ d iạ 2 ......................................................................................

ợ ủ L i ích c a cỏ d iạ 3 ....................................................................................................

Gi iớ thi uệ cỏ u du th aư ...................................................................................3

II. C uỏ du th aư .......................................................................................................3

Phân lo iạ 3 ...........................................................................................................

Phân bố 4 .............................................................................................................

ể ặ Đ c đi m sinh h cọ 5 ....................................................................................................

Hình 5 thái .......................................................................................................................

ưở Sinh tr ng, phát tri nể .................................................................................................7

Sinh s nả 7 .....................................................................................................................

ể ặ Đ c đi m sinh 8 thái ....................................................................................................

Các bi nệ pháp qu nả lý cỏ u du th aư ................................................................8

III. K tế lu nậ ............................................................................................................8

IV. Tài li uệ tham kh oả ...........................................................................................9

Ậ Ể BÀI TI U LU N

Ch ủ đ :ề Ọ Ạ Ể

TRÌNH BÀY PHÂN LO I, PHÂN B , Đ C ĐI M SINH H C Ỏ Ố Ặ Ệ Ả Ể

Ặ Đ C ĐI M SINH THÁI, CÁC BI N PHÁP QU N LÝ C U DU TH AƯ

ướ ự ệ ớ Sinh viên th c hi n: Hoàng Xuân H ngl p bvtvk47

ớ ệ Ph n ầ mở đ uầ  Gi i thi u chung v c ề ỏ d iạ

ự

ủ ủ ộ ờ ố ỏ ạ ở ấ

ư ờ ươ ườ ọ n, đ t tr ng tr t. Khi c

ờ ớ ọ ẫ ộ ữ ắ ặ ườ ng, trong v ạ

ể ặ

ấ

ồ

ể ượ ủ ố ờ ươ ứ ồ ượ ở ờ vùng cao, b m ng, b đê, là ngu n d

Cỏ d iạ là nh ngữ th cự v tậ m cọ ở n iơ không mong mu n,ố gây c nả trở ộ ậ ỏ ạ các ho tạ đ ng c a con ng ườ i. C d i là nh ng th c v t quen thu c ơ ề r t nhi u n i trong đ i s ng c a chúng ta. Chúng ta b t g p c d i ỏ ấ ồ nh : b m ng, b đê, ven đ ồ ưỡ ấ ạ d i m c l n l n v i cây tr ng thì chúng c nh tranh ch t dinh d ng, ồ ể ậ ánh sáng, ... làm cho cây tr ng ch m phát tri n, ho c không th phát ể ủ ậ ồ ấ c gây m t năng su t cây tr ng. Tuy nhiên không th ph nh n tri n đ ư ỏ ạ ờ ố vai trò c a chúng trong đ i s ng nh : c d i làm ngu n th c ăn cho gia ệ súc, ch ng xói mòn c li u quý trong y h c…ọ

ả ấ  C d i trong s n xu t nông nghi pệ

ỏ ạ ạ ủ ỏ d iạ  Tác h i c a c

ả ỏ ạ ấ ẩ ấ ạ ồ

ướ

ưỡ ưở ể ấ ấ C d i làm gi m năng su t cây và ph m ch t cây tr ng, c nh tranh ủ ề ồ c làm cho cây tr ng không đ đi u ng và n ẩ ng và phát tri n kém, cho năng su t th p, ph m

ả ả ề v ánh sáng, dinh d ệ ố ki n s ng nên sinh tr ấ ch t nông s n gi m sút (Mercado 1979).

cho sự phát tri nể c aủ sâu b nh.ệ

ố ượ ả ị Cỏ d iạ là ký chủ c aủ sâu b nhệ h i.ạ Nh ngữ loài cỏ d iạ có cùng h ,ọ ặ đi mể gi ngố v iớ cây tr ngồ là nh ngữ ký chủ phụ Ngoài vi cệ làm ký chủ cỏ d iạ còn t oạ đi uề Khi ru ngộ cây ồ làm cho cây tr ng sinh ệ ng sâu b nh

ng kém, tính ch ng ch u gi m đi nên d b các đ i t ấ bộ hay có nh ng đ c ữ cho sâu b nhệ h iạ cây tr ng.ồ ki nệ sinh thái nh tấ đ nhị tr ngồ bị cỏ d iạ c nhạ tranh về đi uề ki nệ s ng,ố ễ ị ố ưở tr ấ ạ ấ h i t n công gây m t năng su t, ph m ẩ ch t.ấ

ừ ố ọ Cỏ

nh : công di ể ả ệ ỏ ấ ư ụ ả

ấ t c , thu c hóa h c, chi phí xăng m t chi phí phòng tr ẩ ầ d u cho máy móc công c …đ s n xu t ra s n ph m nên giá thành ả ẽ ủ c a nông s n s tăng lên.

d iạ làm tăng chi phí s nả xu tấ nên giá thành s nả ph mẩ sẽ tăng lên. Trong s nả xu tấ ngoài chi phí về gi ng,ố phân bón, công chăm sóc vi cệ có nhi uề ỏ ạ c d i c nhạ tranh v iớ cây tr ngồ gây

ả ế ưở ỏ ạ ạ C d i gây nh h i và giao thông đi l

ụ ế ướ ườ ả c, c n tr giao thông đi l

ướ i. Trên các tuy n đ ạ ỏ ạ ớ ở ấ ầ ấ ở ấ ươ ư ỹ ể ủ ợ ệ ố i. Ta có th ng đ n h th ng th y l ả ề ươ i tiêu bèo l c bình quá nhi u gây c n th y trên các dòng song, canh m ng t ỏ ạ ạ ng c d i m c gây tr dòng n ố ớ m t m quan che khu t t m nhìn đ i v i các lo i c d i l n nh mai d ọ ng.

ố ớ ứ ậ ồ ộ

ầ ướ ườ ứ ấ ộ Ngoài ra m t s c d i ch a các ch t đ c đ i v i cây tr ng, đ ng v t cũng ư c … ộ ố ỏ ạ i gây ng a ngáy, tr y x nh con ng

ợ  L i ích c a c ủ ỏ d iạ

ọ ặ ề ợ ạ ỏ ạ Ngoài các m t có h i c d i cũng có nhi u l

ở các vùng có đ aị hình cao, các công trình th yủ l

ỏ ạ ố ồ

ọ ạ ọ ớ ơ ỉ

ỏ ạ ị ủ ỏ ạ ố ơ ệ

ậ ố i ích quan tr ng. Khi sinh s ng ngưỡ N, P, K ở t ngầ đ tấ sâu lên ỏ ạ tích lũy vào đ tấ tr ngồ các ch tấ dinh d c d i ngưỡ không bị r aử trôi đi… Cỏ d iạ có tác d ngụ t ngầ đ tấ cày và giữ ch tấ dinh d iợ như bờ ch ngố xói mòn r a trôi ử là ngu nồ th cứ ăn c aủ gia súc, gia c m.ầ Trong y h cọ đê, bờ m ng. ạ Cỏ d i còn ươ ậ ệ ị cỏ nhi uề cây cỏ d iạ là các v thu c đông y, nam y quý. C d i là ngu n v t li u ẩ ồ quan tr ng trong ch n t o gi ng cây tr ng m i. C d i không ch là n i trú n ẩ ủ ạ ủ c a sâu b nh h i mà còn là n i trú n c a các thiên đ ch. Hoa c a c d i cung ấ c p m t cho ong …

ề ỏ  Khái quát v c u du th aư

ọ ượ

ỏ ả ư ọ ọ ư C u du th a có tên khoa h c là ầ khoa h c đ u tiên năm 1782. Cyperus distans L.f , h Lác, đ Ở ệ Vi

ố ấ ộ ọ ở ườ ư ng m c

c Linnaeus.f ọ t Nam u du th a còn có tên g i khác bông cách, lác bông cách, u du. Cỏ u du th aư là cỏ s ngố lâu năm có ph mạ ủ ủ ấ ẩ ướ vùng đ t m t. U du th a là ký ch c a ở ố (Macrophomina phaseolina) mô t nh cóiư vi phân b r t r ng, th ệ b nh thân th i đay (VaradaRajan & Patel 1943).

ọ ỏ ư Hình 1: minh h a c u du th a (Cyperus distans L.f)

ỏ II. C u du th aư

 Phân lo iạ ự ậ i ớ (regnum): Plantae – th c v t Gi

ạ (không phân h ng: Angiospermae) (không phân ạ Monocots) h ng:

Ngành (divisio): Chatreophyta L p ớ (classis): liliopsida B ộ (ordo): Poales

H ọ (familia): Cyperaceae Chi (genus): Cyperus

Loài (species): Cyperus Distans L.f

 Phân bố

ư ạ ắ U du th a có ph m vi phân b r ng kh p th gi

ố ộ ấ ẩ ướ i trong vùng nhi ặ ồ ế ớ ộ ệ ầ ầ ệ ớ ỏ ẩ ướ t, trong ru ng lúa ho c đ ng c m t đ i và t. ậ c n nhi t, vùng đ m l y, đ t m

ậ ệ ớ ệ ớ ộ

(cid:0) Châu Phi (nhi

t đ i / c n nhi

t đ i); Burundi, C ng hòa Trung Phi, Ethiopia, Gabon, Somalia, Kenya, Tanzania, Uganda, Cameroon, Equatorial Guinea, Benin, Cote D'Ivoire, Ghana, Guinea, Liberia, Mali, Nigeria, Senegal, Sierra Leone, Botswana.

tệ đ iớ / c nậ nhi

(cid:0) Nam Phi [Natal và Transvaal] và Swaziland (USDA, W³TROPICOS). (cid:0) Châu Á (nhi

ệ

ố ả ả ả ậ

ắ ệ ớ tệ đ i);ớ Bhutan, nẤ Độ [Andamans; Anhhra Pradesh; Assam; Jammu Kashmir; Madhya Padesh; Maharasthra; Karnataka; Kerala; Tamil Nadu; Megalaya; Manipur; Pujab; Sikkim; Uttar Pradesh và Tây t Nam, Campuchia, Trung Belgan], Nepal, Sri Lanka, Indonesia, Malaysia, Vi ả Qu c [Qu ng Đông, Qu ng Tây, H i Nam và Vân Nam], Nh t B n, Myanmar, Papua New Guinea (USDA, PIER, W³TROPICOS). (USDA).

W³TROPICOS).

ỹ ỹ ệ ớ ậ t đ i); Florida, Georgia, North Carolina ệ ớ t đ i); Nicaragua, Honduras, Mexico (USDA, ệ ớ t đ i / c n nhi ộ t đ i); Guiana thu c Pháp, Guyana,

ệ ớ ả ầ ỹ (cid:0) B c M (nhi (cid:0) Trung M (nhi (cid:0) Nam M (nhi Suriname, (cid:0) Venezuela, Brazil, Colombia, Ecuador, Galapagos, Bolivia, Peru và Argentina (cid:0) (USDA, W³TROPICOS). (cid:0) Caribbean (nhi

ộ

(cid:0) ộ ươ (PIER)

t đ i); Puerto Rico, Haiti, Jamaica, Qu n đ o Virgin, Antigua, Barbuda, Dominica, C ng hoà Dominica, Guadeloupe, St. Vincent và Grenadines (USDA, W³TROPICOS). Ấ t đ i); Mauritius ệ ớ n Đ D ng (nhi ệ ớ ệ ớ ậ ắ ổ t đ i); Lãnh th phía b c và Queensland t t đ i / c n nhi ừ

(cid:0) Australia (nhi ế

Cape York đ n Brisbane (Hnatiuk 1990, AVH).

(cid:0) Thái Bình D ngươ (nhi

iớ thi uệ xâm l nấ ở Fiji, đ cượ li tệ kê như b nả

tệ đ i);ớ gi ầ trên Palau và Solomon Qu n đ o ả (PIER)

ố ủ ế ớ ự ư Hình 2: S phân b c a u du th a trên th gi i (Cyperus distans L.f)

ặ ể h cọ

 Đ c đi m sinh  Hình thái

ồ ỏ ừ U du th a (ư Cyperus distans L.f) là cây c đa niên, ch i cao t

ướ ừ ế ắ ắ ơ mm, lá d ơ i ng n h n lá trên t

ng kính 2 – 3 ằ

ụ

ấ ị ơ ẩ ướ ơ ấ ẩ ẻ ộ ộ ặ ặ

ươ ầ ầ 10 – 100 cm, có căn hành ng nắ bò ho cặ không. Thân m mề thon đ nế d ngạ b i,ụ có 3 c nhạ nh n,ọ ặ ườ ¼ đ n 1/3 . Lá ng n h n ho c đ c ngứ đ nế rũ, b ngằ d nầ d nầ ng n,ọ bìa bén, r ngộ từ 5 – 8 mm, bẹ lá dài b ng thân, ờ iướ dài màu tím. Hoa t tán, kép ho c x kép, hình thành m t tán b t đ nh r i, d ẫ ườ t, ven th ườ đ ặ ỏ ẫ ng to, màu nâu s m ho c đ s m. M c n i đ t m ho c n i m ộ lúa. ọ ng, đ m l y, d c m ng, ru ng

ủ Hình 3: hình thái u du th aư Hình 4: Hoa và lá c a u du

ư Hình 5: hoa u du th a (Cyperus distans L.f)

ư ủ ở

Hình 7: hình thái hoa c a u du th a lúc n (Cyprus distans L.f)

ộ ố ặ ậ ạ ể

ư ớ Hình 8: M t s đ c đi m hình thái nh n d ng hoa u du th a (Cyperus distans) v i các loài khác cùng chi

ủ ư Hình 6: hình thái lá c a u du th a (Cyperus distans L.f)

ặ ưở  Đ c đi m sinh tr ể ng và phát tri nể

ả ư ưở ạ ọ

ặ ụ ộ ễ ể ấ

ướ ạ ấ

ng và phát tri n m nh. M c thành cây riêng U du th a có kh năng sinh tr ố ưỡ ỏ ẻ ng và mu i khoáng. l ho c thành b i. B r kh e, ăn sâu và hút ch t dinh d ớ ưỡ ả ư ố U du th a s ng lâu năm, có kh năng c nh tranh ch t dinh d c v i ng và n ấ l n.ớ U du th aư ch aứ các h pợ ch tấ hóa h cọ ch ngố feedant côn trùng ồ cây tr ng r t (Morimoto et al. 1999).  Sinh s nả

ư ữ ạ

ị

ế ị ả ằ ả ứ U du th a sinh s n b ng hai hình th c: vô tính và h u tính. Phát tán h t nh ậ ằ ờ ộ c và nh đ ng v t b ng gai th t, chim ăn và th i phân ra. Phát tán thân r c, máy móc, trang thi

ạ

ướ ướ ạ ủ ả ị ờ

ệ ộ ề ặ ấ ủ

ễ ủ ể ả ằ ờ ả ễ gió, n ằ ữ ư t b , phân bón, U du th a sinh s n h u tính b ng qua n ố ướ ạ ừ ạ 0,5 x 1,5 mm. H t gi ng h t. H t c a nó thuôn dài, có gai th t, kích th c h t t ả ủ ấ ở ộ ủ ầ c a nó n y m m trong kho ng th i gian ba tháng khi đ sâu 1cm, trong đ t ạ ộ ẩ t đ b m t đ t c a 2529,4°C (Kellman 1974). U du i đ m 74 92% và nhi t ư th a có th sinh s n vô tính b ng thân r c a nó.

ả ủ ư Hình 9: sinh s n c a u du th a (Cyperus distans L.f)

ể ặ  Đ c đi m sinh thái

ư ố ở ầ U du th a sinh s ng

ấ ấ ẩ ướ các vùng đ t m ườ t,ướ ven đ ng, ấ ở ộ đ cao t

ở ở ở ầ ươ 6001100m Papua New Guinea, 0500m ả t, đ m l y, ven các dòng ch y, các vùng r ngừ thứ bờ m ng, ế ừ Nepal, lên đ n Ecuador và 0

trong ru ngộ lúa, đ ngồ cỏ mẩ sinh, các vùng trũng th p. Tìm th y ở 1800m Indonesia, 02000m 1500m ở Peru.

ệ

ử ụ ả lý ọ ộ ố ố

ượ

ệ ỏ t c trong c khuy n khích cho

 Bi n pháp qu n ể ệ ỏ ố (cid:0) S d ng thu c hóa h c đ di ớ ả ạ ồ

ọ ọ

ể

ng nh y c m v i 2,2DPA. MCPA đ ở ộ ố

m t s cây tr ng (Parsons & Cuthbertson

ể ứ (cid:0) Làm c b ng tay. Tuy nhiên hình th c này có th làm lây lan b i chúng có th ể

ễ ấ ở t c (có m t s loài kháng thu c di ế 1992). ở ễ ủ nó. sinh s n vô tính b i thân và r , r t khó đ lo i b h t thân và r c a

ườ chi Cyperus. Th ch n l c ki m soát ỏ ằ ả (cid:0) Làm đ t.ấ Tr

ể ạ ỏ ế cướ khi làm đ tấ ta có thể phun thu cố di tệ c ,ỏ làm nhi uề l nầ để

ễ lo iạ b h t thân và r chúng trong đ t.ấ

ỏ ế III.K tế lu nậ

ữ ừ

ẩ ướ ầ ở ố ậ ế các vùng m

ể T nh ng phân tích trên ta có th rút ra k t lu n. C u du th a ỏ distans L.f) là loài c đa niên, sinh s ng phân b r ng ư (Cyperus ỏ ạ ầ t, đ m l y, có ph m vi t.ệ Sinh s nả b ngằ cả ố ộ kh pắ thế gi tệ đ iớ và c nậ nhi iớ trong vùng nhi

ằ ứ ữ ễ ạ ằ

ả ng

ấ ướ ỏ ằ ố

ạ ư hai hình th c h u tính (b ng h t) và vô tính (b ng các đo n thân, r ). U du th a Đây là loài cỏ phổ bi n.ế Bi nệ pháp ưở và phát tri nể m nh.ạ có kh năng sinh tr ể ọ qu nả lý chủ y uế b ng thu c hóa h c, có th làm c b ng tay, làm đ t tr ằ c khi canh tác.

ệ IV. Tài li u tham

ễ ả ườ ộ ng – B môn BVTV –

ườ kh oả 1. Bài gi ng môn C d i – PGS.TS Nguy n Vĩnh Tr Huế ỏ ạ ng ĐH Nông lâm Tr

2. Thông tin v ề Cyperus distans L.f trên webside ỉ http://eol.org/pages/1121814/details ề Cyperus distans ị EOL Đ a ch : ệ 3. Tài li u v

http://www.biosecurity.govt.nz/files/regs/imports/plants/cocopeat/racyperus distans.pdf

4. Thông tin v ề Cyperus distans trên webside

Pl@ntnet http://publish.plantnet

project.org/project/riceweeds_en/collection/collection/information/taxo_view _gallery/Cyperaceae%20%20Cyperus%20distans%20L.f.

5. Thông tin v ề Cyperus distans trên webside FloraSBS https://sites.google.com/site/florasbs/cyperaceae/junca

6. Thông tin v ề Cyperus distans trên webside Flora of China

http://www.efloras.org/object_page.aspx?object_id=121962&flora_id=2