Luận văn Thạc sĩ Kinh tế: Phân tích tác động của giá dầu lên cán cân thương mại tại Việt Nam

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu chịu tác động từ các cú sốc giá dầu và mất cân bằng thương mại, vấn đề này đặt ra những thách thức đáng kể cho nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Với đặc thù là nền kinh tế phụ thuộc đáng kể vào nhập khẩu dầu, việc biến động giá dầu thế giới có thể ảnh hưởng sâu rộng đến cán cân thương mại và sự ổn định kinh tế vĩ mô của Việt Nam. Nghiên cứu này nhằm mục tiêu phân tích tác động của giá dầu lên cán cân thương mại Việt Nam giai đoạn 1987-2018, đồng thời kiểm định mối quan hệ nhân quả giữa chúng và sự hiện diện của hiệu ứng đường cong J, từ đó cung cấp cơ sở khoa học cho các quyết sách kinh tế.

Các nhà nghiên cứu, học giả ngành kinh tế, tài chính, ngân hàng; sinh viên sau đại học chuyên ngành kinh tế học; và các nhà hoạch định chính sách liên quan đến thương mại quốc tế, chính sách tiền tệ và năng lượng tại Việt Nam.

Nghiên cứu này phân tích tác động của giá dầu lên cán cân thương mại của Việt Nam trong giai đoạn 1987–2018, sử dụng phương pháp mô hình tự hồi quy phân phối trễ (ARDL) để kiểm định đồng liên kết và kiểm định nhân quả Toda-Yamamoto. Bằng cách xem xét mối quan hệ giữa giá dầu, tỷ giá hối đoái, lỗ hổng sản lượng và cán cân thương mại, luận văn đã xây dựng một mô hình thực nghiệm đa biến, kiểm soát các yếu tố kinh tế vĩ mô quan trọng. Kết quả chính cho thấy tồn tại mối quan hệ đồng liên kết dài hạn giữa các biến số. Cụ thể, trong dài hạn, giá dầu có tác động tiêu cực đáng kể lên cán cân thương mại; nếu giá dầu tăng 1%, cán cân thương mại của Việt Nam sẽ giảm 0,097%. Đồng thời, nghiên cứu cũng xác định mối quan hệ nhân quả một chiều từ giá dầu đến cán cân thương mại. Đáng chú ý, luận văn đã tìm thấy bằng chứng về sự hiện diện của hiệu ứng đường cong J trong mẫu hình thương mại của Việt Nam, cho thấy sự phá giá tiền tệ ban đầu có thể làm xấu đi cán cân thương mại trong ngắn hạn nhưng cải thiện trong dài hạn. Bên cạnh đó, lỗ hổng sản lượng cũng ảnh hưởng ngược chiều đến cán cân thương mại. Các phát hiện này cung cấp cơ sở quan trọng cho các nhà hoạch định chính sách nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực từ cú sốc giá dầu, thông qua việc điều chỉnh cơ cấu sản phẩm, chính sách ngoại thương, và quản lý tỷ giá hối đoái hiệu quả, đặc biệt là giảm sự phụ thuộc vào nguyên liệu thô nhập khẩu và nâng cao giá trị xuất khẩu để đạt được sự phát triển bền vững.