ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

PHÙNG VĂN THÀNH
PHÁT TRIỂN LÀNG NGHỀ TRUYỀN THỐNG
ĐÁ MỸ NGHỆ NON NƢỚC
LUẬN ÁN TIẾN SĨ
ĐÀ NẴNG – 2022
ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

PHÙNG VĂN THÀNH
PHÁT TRIỂN LÀNG NGHỀ TRUYỀN THỐNG
ĐÁ MỸ NGHỆ NON NƢỚC
Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
Mã Số: 62.34.01.02
LUẬN ÁN TIẾN SĨ
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học:
1. PGS.TS. Phạm Thị Lan Hƣơng
2. TS. Lê Thị Minh Hằng
ĐÀ NẴNG – 2022
i
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Kết quả trong
luận án là trung thực và chưa từng được công bố trong bất cứ công trình nghiên cứu
nào.
Tác giả
Phùng Văn Thành
ii
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ....................................................................................................... i
MỤC LỤC .................................................................................................................. ii
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT .................................................................................... ix
DANH MỤC CÁC BẢNG .......................................................................................... x
DANH MỤC CÁC HÌNH ........................................................................................ xii
MỞ ĐẦU .................................................................................................................... 1
1. Tính cấp thiết của luận án ............................................................................... 1
2. Câu hỏi nghiên cứu ......................................................................................... 4
3. Mục tiêu nghiên cứu ....................................................................................... 5
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu .................................................................. 6
5. Phương pháp nghiên cứu ................................................................................ 6
6. Đóng góp khoa học của luận án ..................................................................... 7
7. Kết cấu của Luận án ....................................................................................... 9
CHƢƠNG 1. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT
TRIỂN LÀNG NGHỀ TRUYỀN THỐNG THEO HƢỚNG CỤM LIÊN KẾT
NGÀNH .................................................................................................................... 10
1.1. Cơ sở lý luận về làng nghề ................................................................................. 10
1.1.1. Khái niệm về làng nghề .......................................................................... 10
1.1.2. Khái niệm về làng nghề truyền thống .................................................... 11
1.1.3. Các đặc điểm làng nghề truyền thống .................................................... 15
1.1.4. Phân loại làng nghề ................................................................................ 16
1.1.4.1. Phân loại theo nhóm ngành nghề .................................................... 16
1.1.4.2. Phân loại theo lịch sử phát triển ...................................................... 17
1.1.5. Vai trò làng nghề đối với phát triển kinh tế, xã hội của địa phương ...... 17
1.2. Cơ sở lý luận về cụm liên kết ngành .................................................................. 18
1.2.1. Khái niệm cụm liên kết ngành ................................................................ 18
1.2.2. Đặc điểm cụm liên kết ngành ................................................................. 23
1.2.2.1. Sự tích tụ của các doanh nghiệp ..................................................... 24
1.2.2.2. Sự liên kết theo chuỗi giá trị sản phẩm ........................................... 25
iii
1.2.2.3. Tạo lợi thế cạnh tranh ..................................................................... 27
1.2.2.4. Đổi mới sáng tạo ............................................................................. 27
1.2.2.5. Cơ chế chính sách và sự quản lý của nhà nước .............................. 28
1.2.3. Sự hình thành và phát triển cụm liên kết ngành ..................................... 30
1.2.4. Lợi ích của cụm liên kết ngành .............................................................. 31
1.3. Nhận diện làng nghề truyền thống là cụm liên kết ngành .................................. 33
1.3.1. So sánh đặc điểm làng nghề truyền thống và cụm liên kết ngành ......... 33
1.3.2. Kết luận rút ra từ cụm liên kết ngành và làng nghề truyền thống .......... 37
1.4. Phát triển bền vững làng nghề truyền thống theo cụm liên kết ngành ............... 41
1.4.1. Khái niệm phát triển ............................................................................... 41
1.4.2. Phát triển bền vững ................................................................................. 42
1.4.3. Phát triển bền vững làng nghề theo hướng cụm liên kết ngành ............. 42
1.5. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài ........................................ 43
1.5.1. Các công trình nghiên cứu trên thế giới ................................................. 43
1.5.1.1. Các nghiên cứu về làng nghề theo hướng cụm liên kết ngành ....... 44
1.5.1.2. Các nghiên cứu liên quan đến kinh tế, xã hội và môi trường làng
nghề ........................................................................................................................... 46
1.5.2. Các công trình nghiên cứu về làng nghề ở Việt Nam ............................ 49
1.5.2.1. Các nghiên cứu liên quan đến cụm liên kết ngành làng nghề ......... 49
1.5.2.2. Các nghiên cứu liên quan đến kinh tế, xã hội và môi trường làng
nghề ........................................................................................................................... 51
1.5.3. Kết luận rút ra từ các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài ..... 51
1.5.3.1. Những vấn đề đã được nghiên cứu luận giải có thể kế thừa ........... 51
1.5.3.2. Những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu ............................................ 53
1.6. Kinh nghiệm phát triển làng nghề ...................................................................... 54
1.6.1. Kinh nghiệm phát triển một số làng nghề trên thế giới .......................... 54
1.6.1.1. Kinh nghiệm phát triển làng nghề ở tỉnh Oita-Nhật Bản ................ 54
1.6.1.2. Kinh nghiệm phát triển làng nghề bình bát Baan Baat-Thái Lan ... 55
1.6.1.3. Làng nghề theo mô hình Xí nghiệp Hương Trấn-Trung Quốc ....... 56
1.6.2. Kinh nghiệm phát triển làng nghề một số địa phương trong nước ........ 57