Copyright © Sifu Scott Baker 2000 9
nghiệm tự thân. Có rất nhiều sai lầm mà người tập dễ dàng mắc phải khi tập luyện khí
công và sự thiếu khôn ngoan thường gây ra những tác hại nghiêm trọng cho chính bản
thân họ bởi vì họ thiếu một người thầy có thể hướng dẫn họ tránh khỏi các sai lầm đó.
Ví dụ như: Tôi đã từng biết một anh bạn cũng tập Vĩnh Xuân tuyên bố rằng anh ta đã
hiểu được nội công của môn võ này. Tôi từng xem anh ấy dạy cho học trò của mình
về bài tập tăng cường nội lực ẩn chứa trong bài Tiểu Niệm Đầu (Sil Num Tao boxing
form). Những người võ sinh được anh ấy dạy cho bài này hầu như không có hoặc có
rất ít kiến thức và kinh nghiệm trước đây về khí. Họ không hiểu gì về nó và thậm chí
cũng không nhận biết được sự tồn tại của nó. Anh ta hướng dẫn họ thở những hởi thở
rất mạnh và ép buộc, những võ sinh đổ mồ hôi như tắm và nhỏ xuống khắp phòng tập.
Đến khi anh ta biểu diễn bài tập này cho các võ sinh xem thì chính anh ta cũng có các
phản ứng này. Anh ấy nói với các học trò của mình là các biểu hiện này thể hiện một
sự tăng tiến trong tập luyện và việc chảy mồ hồi như tắm là một dấu hiệu tốt. Nhưng
thực sự những ai đã từng biết về khí công sẽ nhận ra rằng những biểu hiện này là một
tín hiệu đáng báo động! Có điều gì đó sai lầm trong việc dạy về khí của anh ta, và
điều này đang làm tổn thương chính những người học trò của anh. Họ đang xây dựng
nội lực cho bản thân nhưng lại không thể điều khiển được nó và nó đang làm tổn
thương đến chính cơ thể và sức khỏe của họ. Những bài tập ẩn chứa trong bài Tiều
Niệm Đầu này là những bài tập nâng cao về xây dựng và điều khiển nội lực. Những
người thiếu khinh nghiệm không nên tập cái này, chỉ những người có kỹ năng về khí
từ trung đến cao cấp mới được truyền dạy các bài tập này. Tập ở những trình độ thấp
hơn sẽ làm một thảm họa, như trường hợp của anh chàng mà tôi đã từng chứng kiến.
2. Sự thả lỏng
Sự bắt đầu trong việc tập luyện nhằm phát triển khả năng điều khiển nguồn năng
lượng trong người bạn là bài học về sự thả lỏng cả về đầu óc lẫn cơ thể. Sự thả lỏng là
rất quan trọng và để đạt được trạng thái này là cả một quá trình. Thông qua tập luyện
bạn sẽ học được cách để càng ngày mức độ thả lỏng của bạn càng trở nên sâu hơn.
Học cách làm dịu đi và tĩnh lặng những suy nghĩ trong đầu và học cách thở là những
phần không thể thiếu của việc thả lỏng. Luyện tập thiền định đúng cách sẽ giúp cho
người võ sinh điều khiển được hơi thở và làm tĩnh lặng bộ não. Ngày nay có rất nhiều
phương pháp khác nhau dạy về thiền định,và với người mới tập thì bất cứ phương
pháp hợp pháp nào cũng sẽ là một điểm khởi đầu cho anh ta trong việc tập luyện đầu
óc của mình. Cùng với sự tiến triển trong quá trình tập luyện của một người mới bắt
đầu tập luyện, anh ta có thể muốn những bài tập của mình phải tập trung trong hệ
thống kung fu Vịnh Xuân. Vịnh Xuân có nguồn gốc bắt nguồn từ Thiếu Lâm cho nên
nó chứa đựng rất nhiều phương pháp thiền định và tập luyện nội công xuất phát từ
Copyright © Sifu Scott Baker 2000 10
Thiếu Lâm Tự. Đứng thiền là một phần được thể hiện của bài tập đầu tiên, và theo cái
nhìn của võ thuật thì đây là một bài tập rất hữu ích, đồng thời cũng là một bài tập
tuyệt vời để giúp làm tăng cường nguồn nội lực. Có nhiều phiên bản của phương pháp
đứng thiền mà ta sẽ bàn luận về chúng nhiều hơn ở phần sau của cuốn sách.
Bản thân thiền định rất là quan trọng bởi vì nó rèn luyện bộ não đạt đến một
mức độ tỉnh thức khác mà khi đó tâm trí bạn trở nên tĩnh lặng và có thể kết nối được
với nguồn năng lượng của khí. Nó đồng thời cũng tạo ra một sự liên kết sâu sắc giữa
tâm trí và cơ thể và có thể giúp cho người tập luyện đạt được một trạng thái thả lỏng
cần thiết cho việc bộc phát được nội công của mình cùng với các kỹ thuật của kung
fu. Sự thả lỏng cơ thể là rất cần thiết để có thể sử dụng nguồn năng lượng nội lực của
mình.
3. Hai bí quyết: hiện diện và có chủ đích (Attending and Intending)
Có hai năng lực chủ đạo sẽ phải được phát triển cùng với việc tập luyện nội
công của của võ sinh. Đó là khả năng “hiện diện” và “có chủ đích”. Hiện diện là tập
trung sự chú ý của bản thân vào một thứ gì đó. Với việc tập luyện khí công thì đó
thường là sự tập trung vào sự cảm nhận của cơ thể hoặc là một phần nào đó của cơ
thể. Kỹ năng này sẽ được phát triển theo thời gian thông qua các bài tập mà võ sinh sẽ
được tập luyện. Có chủ đích cũng tương tự. Khi bạn có chủ định bạn sẽ khiến cho
điều gì đó xảy ra. Bạn sẽ nắm được thứ mà bạn đang tập trung sự chú ý lên nó và điều
khiển nó để làm chuyện gì đó. Sự hiện diện là thụ động; nó đơn giản là chú ý và quan
sát những gì đang kết nối với khí. Sự có chủ đích là chủ động; nó làm thay đổi hoặc
định hướng cho vài thứ liên quan tới khí. Những năng lực này phải được rèn luyện thì
mới phát triển được. Dùng ý (mind/Yi) để định hướng nguồn năng lượng (chi). Hiện
diện và có chủ đích là cách mà bộ não định hướng và điều khiển khí. Những kỹ năng
này sẽ được tinh luyện thông qua quá trình tập luyện và cùng với nó người võ sinh sẽ
đạt được một trạng thái tỉnh thức của bộ não mà điều này là một sự bổ trợ tuyệt vời
cho kỹ năng sử dụng nội công của bạn. Một khía cạnh đáng chú ý của trạng thái tỉnh
thức này là sự tĩnh lặng của bộ não hay trạng thái “Mu-Shin” mà các môn nghệ thuật
của người Nhật thường nhắc tới. Trạng thái Mu-Shin này là một sự tĩnh lặng bên
trong, khi mà những suy nghĩ liên tục diễn ra trong đầu bạn dừng lại nhường chỗ cho
sự cảm nhận trực tiếp những gì đang diễn ra mà không bị can thiệp bởi những ý kiến,
những lời giải thích của bộ não. Trạng thái Mu-Shin đưa ta đến một mức độ sâu hơn
của tỉnh thức và đánh thức khả năng kết nối với nguồn khí của bản thân, của đối thủ,
và của cả vũ trụ.
Mọi bài tập được thiết kế riêng để phát triển kỹ năng về khí đều nhằm mục đích
rèn luyện hai khả năng này của bộ não. Đó là lý do vì sao nếu ta chỉ đứng quan sát ai
Copyright © Sifu Scott Baker 2000 11
đó tập luyện nội công sẽ không thể nắm bắt được bí quyết thực sự của những bài tập
này. Ta sẽ không thể thấy được người tập luyện họ đang hiện diện như thế nào và
cũng không thể biết họ đang chủ đích điều khiển cái gì. Với những bài tập nội công
cao cấp, các kỹ năng về sự hiện diện và có chủ đích càng trở nên khó khăn hơn. Một
trong những bài tập cao cấp nhất được tìm thấy trong bài Tiều Niệm Đầu: người võ
sinh phải chú ý cảm nhận đến rất nhiều cảm giác ở các bộ phận khác nhau trong cơ
thể và cũng phải chủ đích điều khiển rất nhiều thứ trong cùng một thời điểm. Với
người mới tập thì điều này là không thể, nhưng với những người đã có kinh nghiệm
thì lại khác. Đó là lý do tại sao việc bắt đầu tập luyện với những bài tập nội công đơn
giản là rất cần thiết cho sự phát triển khả năng hiện diện và có chủ đích của mình một
cách hiệu quả.
4. Ngạnh công và nội công (Hard and Soft Chi-kung)
Với các hệ thống võ thuật khác nhau có hai phương pháp tiếp cận khác biệt để dạy về
kỹ thuật sử dụng khí. Ta tạm thời chia ra làm hai loại là “cứng” và “mềm”. Với những
ai đã đầu tư công sức và thời gian vào việc tập luyện võ thuật thường dễ dàng nhận ra
một phương pháp tập luyện là thuộc loại nào trong hai loại trên. Phương thức tiếp cận
cứng thường bao gồm việc gồng cứng cơ thể ở một mức độ nào đó, trong khi phương
thức tiếp cận mềm lại nhấn mạnh đến tầm quan trọng của việc thả lỏng. Nhiều môn
phái trở nên nổi tiếng bởi việc biểu diễn khả năng công phá đều sử dụng phương thức
tiếp cận cứng (ngạnh công) để đạt được những kết quả đó. Phương thức tiếp cận mềm
(nội công) lại thường được biểu diễn lên người khác như trường hợp của Thái Cực
Quyền. Vịnh Xuân giống với Thái Cực Quyền về khía cạnh này.
5. Luyện tập ngạnh công (nội công cứng)
Công phá là hình ảnh quen thuộc nhất được biết đến với ngạnh công và đồng
thời cũng là một trong những thứ dễ tập nhất. Việc công phá gạch, ngói hay những
tảng nước đá lớn được thực hiện bởi một cú đánh từ người võ sinh đòi hỏi phải có một
sự tập luyện đặc biệt bên trong để phát triển kỹ năng sử dụng nội công cứng (ngạnh
công- hard chi-kung). Phương pháp để phát triển những kỹ năng này bao gồm hai
bước: 1) Đầu tiên người võ sinh học cách vận khí vào bàn tay (hay bất cứ bộ phận nào
khác của cơ thể mà anh ta định sử dụng để công phá) với mục đích để tăng cường sức
mạnh cho cú đánh. Để làm được điều này anh ta phải gồng cứng bàn tay, sau đó giữ
nguồn năng lượng ở trong tay lại bởi các mô cơ trong khi sử dụng ý chí để tập trung
khí vào tay. Sự gồng cứng sẽ không cho nguồn năng lượng chạy ra khỏi tay và làm
việc giống như một cái đập nước. Khí(chi) tuần hoàn trong vũ trụ và cơ thể con người
một cách tự nhiên và trạng thái cơ bản của nó là luôn vận động. Thực sự, mọi người
đều đã từng thực hiện việc điều khiển khí vào tay vào lúc nào đó trong cuộc sống,
Copyright © Sifu Scott Baker 2000 12
nhưng hầu hết chúng ta làm việc này trong vô thức hoặc là không điều khiển được nó.
Việc tập luyện nội công cứng và mềm dạy cho người võ sinh cách sử dụng bộ não để
điều khiển khí đến một bộ phận nào đó với một áp lực lớn hơn là áp lực của dòng khí
bình thường. Sự gồng cứng giúp cho bàn tay sử dụng được nguồn năng lượng này và
tạo ra một sức mạnh lớn hơn cho bàn tay và một lực lớn hơn cho cú đánh. 2) Khía
cạnh thứ hai của việc công phá là sự tập trung ý chí. Người võ sinh được học cách làm
thế nào để tập trung ý chí của mình vào vật mà anh ta cần công phá. Nếu anh ta sợ bị
thương, nghi ngờ vào khả năng của bản thân hoặc mất sự tập trung vì một lý do gì đó
thì anh ta sẽ thất bại. Người võ sinh phải tin tưởng rằng bàn tay của anh ta sẽ xuyên
thủng đối tượng cần công phá. Và phương pháp thành công nhất để phát triển khả
năng tập trung này là thông qua tập luyện. Cùng với sự thành công trong việc công
phá một miếng ván tương đối dễ dàng anh ta sẽ luyện tập với hai rồi ba miếng, rồi từ
từ anh ta sẽ chuyển từ ván sang gạch và nước đá. Công phá là một phương thức phổ
biến nhất mà những người tập ngạnh công thường biểu diễn.
Công phá cũng là một trong những kỹ thuật dễ tập nhất trong ngạnh công. Một
kỹ thuật khó hơn là kỹ thuật mình đồng da sắt(iron shirt). Điều này hiếm khi được
thấy ở phương Tây bởi nó yêu cầu những bài tập rất nghiêm khắc và khó khăn để có
thể luyện được kỹ thuật mình đồng một cách hiệu quả. Bản chất của việc tập luyện kỹ
thuật mình đồng này cũng tương tự như kỹ thuật công phá mà tôi đã đề cập ở trên.
Người võ sinh sẽ học cách điều khiển khí đến vùng da của anh ta. Ban đầu khí sẽ
được điều đến một vùng nào đó của cơ thể, nhưng dần dần sẽ được điều ra khắp cơ
thể. Anh ta sẽ gồng cứng toàn bộ cơ thể để giữ nguồn năng lượng trong các mô và làm
cho cho thể anh ta cứng như thép. Lớp da và mô bên ngoài được điền đầy bởi khí
cùng với sự tập trung tinh thần của anh ta có thể đẩy lùi được tác động của một cú
đánh và cho phép người võ sinh chịu được những đòn tấn công khủng khiếp mà
không hề bị thương. Có thể anh ta cũng sẽ không bị bầm tím hay tổn thương bởi
những sự tấn công. Người thực sự luyện thành công kỹ thuật này có thể chịu được
những cú chém bởi lưỡi kiếm sắc bén mà da không hề bị đứt hay tổn thương. Sự tập
trung tinh thần và kỷ luật cần có để phát triển kỹ năng này đỏi hỏi một sự kiên trì và
khổ luyện qua nhiều năm. Nhưng nguyên tắc chính của việc tập luyện thì cũng giống
như việc học kỹ thuật công phá: 1) Điều khiển khí và giữ chúng ở các mô trong cơ
thể, và 2) Tập trung tinh thần.
6. Luyện tập nội công mềm
Nội công mềm là một thứ gì đó phảng phất và tinh tế hơn, vì thế quả là không
dễ để biểu diễn nó như là ngạnh công. Thường thì sự biểu diễn về nội công mềm bao
gồm một ông cụ trông nhỏ bé, yếu ớt bị bao quanh bởi nhiều anh chàng cao lớn đang
Copyright © Sifu Scott Baker 2000 13
cố gắng xê dịch hoặc tấn công vị sự phụ lớn tuổi. Uyeshiba, tổ sự của môn phái
Aikido thường có những màn biểu diễn như thế này. Và rất nhiều vị sư phụ nổi tiếng
khác của môn võ Thái Cực Quyền cũng từng được thấy biểu diễn khả năng của họ
bằng cách này. Cũng có những pha biểu diễn công phá bằng cách sử dụng nội công
mềm nhưng điều này thì không phổ biến.
Cơ sở của việc tập luyện nội công mềm dựa trên ý tưởng rằng nguồn năng
lượng chảy một cách tự nhiên trong vũ trụ, và ý thức của chúng ta có thể điều khiển
được dòng chảy này. Ngạnh công cũng sử dụng phương pháp này nhưng có một số
khác biệt đáng chú ý. Luyện tập nội công mềm nhấn mạnh đến sự thả lỏng cơ thể hơn
là sự gồng cứng. Sự gồng cứng nhằm khống chế dòng khí và làm dừng hoặc suy giảm
dòng chảy tự nhiên này, trong khi sự thả lỏng cơ thể tạo điều kiện cho dòng khí di
chuyển vốn như bản chất của nó. Việc học để đạt được trạng thái thả lỏng thực sự của
cơ thể và tinh thần cần nhiều năm để rèn luyện và thực hành. Cũng giống như việc tập
luyện ngạnh công, sự tập trung tinh thần cũng là một yếu tố then chốn trong tập luyện
nội công mềm. Nhưng có vẻ như số lượng những kỹ năng tiềm tàng có thể học được
với nội công mềm nhiều hơn so với ngạnh công.
Việc lắng nghe và cảm nhận là những kỹ năng thiết yếu trong nội công mềm.
Việc gồng cứng như trong ngạnh công làm mất đi năng lực lắng nghe và cảm nhận
nguồn năng lượng khí này. Lý do đơn giản là sự gồng cứng chặn đứng dòng chảy của
năng lượng lại và bằng cách đó làm mất đi khả năng lắng nghe dòng chảy năng lượng
này. Cả Vịnh Xuân và Thái Cực Quyền có những bài tập được thiết kế để phát triển
kỹ năng lắng nghe này. Vd như: niêm thủ, thôi thủ. Một cú đánh mềm hay một cú
đánh bằng nội công và một cú đánh bằng ngạnh công có một sự khác biệt rất lớn. Khi
một người đánh ngạnh công những tổn thương mà đối thủ hứng chịu thường được
thấy rõ như: xương có thể bị gãy, da có thể bị bầm tím hoặc thậm chí bị rách. Một cú
đánh “cứng” sẽ làm hư hại nơi bị va chạm với cú đánh. Còn một cú đánh mềm thì có
một tác động rất khác: điểm hoặc bề mặt va chạm không phải là nơi bị tổn thương
nhiều nhất. Một cú đánh bằng nội công tạo ra một sóng chấn động “khí” xuyên qua bề
mặt cơ thể và gây ra tổn thương bên trong.
Bởi vì việc tập luyện nội công nhấn mạnh đến việc sử dụng dòng chảy năng
lượng nên một cú đánh bằng nội công tất yếu sẽ tạo ra một dòng năng lượng cực
mạnh tấn công vào mục tiêu. Việc tập luyện ngạnh công thì dùng cách tích tụ nguồn
năng lượng để làm gia tăng sức mạnh cho cú đánh bằng cách đó tạo cho cú đánh một
lực lớn hơn khi va chạm với mục tiêu. Ngạnh công đánh lên đối tượng trong khi nội
công mềm đánh vào trong đối tượng. Một cú đánh bằng nội công xuyên qua cơ thể và
gây ra tổn thương cho các bộ phận nội tạng bên trong. Một cú đánh cứng có mục đích