PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
1.1 Lý do khách quan
Chủ tịch Hồ Chí Minh - vị lãnh tụ vĩ đại của giai cấp công nhân, của dân tộc
Việt Nam, người anh hùng giải phóng dân tộc, danh nhân văn hóa thế giới, Người
đã để lại một di sản lý luận quý báu, với hệ thống những luận điểm khoa học rộng
lớn, sâu sắc, phong phú trên nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội, trong đó có lĩnh
vực tư tưởng, đạo đức và tấm gương đạo đức trong sáng của người. Tư tưởng và
tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh là sự kết tinh những giá trị truyền thống tốt đẹp
của dân tộc ta và tinh hoa văn hóa của nhân loại, là tài sản tinh thần vô giá của
Đảng, của dân tộc ta, tư tưởng của Người không chỉ có ý nghĩa lý luận và thực tiễn
sâu sắc đối với sự nghiệp cách mạng Việt Nam mà còn là tấm gương sáng trong
việc giáo dục đạo đức cho mọi người, đặc biệt là học sinh trung học phổ thông -
những chủ nhân tương lai của đất nước.
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh rất coi trọng giáo dục đạo đức và xem đó là
nền tảng của người cách mạng. Người luôn khẳng định, đạo đức là “gốc” của
người cách mạng: “Cũng như sông có nguồn thì mới có nước, không có nguồn thì
sông cạn. Cây phải có gốc, không có gốc thì cây héo. Người cách mạng phải có
đạo đức, không có đạo đức thì tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân”.
Nhằm làm cho toàn Đảng, toàn dân học tập tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, qua
đó tạo sự chuyển biến mạnh mẽ, sâu rộng trong xã hội về ý thức tu dưỡng, rèn
luyện và noi theo, Bộ Chính trị đã ra Chỉ thị 06-CT/TW, ngày 07/11/2006, Chỉ thị
số 03-CT/TW, ngày 14/5/2011 và gần nhất là thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW ngày
15/5/2016 của Bộ Chính trị khóa XII về “ Đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng,
đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”. Cuộc vận động này đã có sự lan tỏa sâu rộng
trong toàn xã hội, có tác động rất tích cực đến học sinh, sinh viên trong việc nâng
cao nhận thức về đạo đức nói chung và đạo đức Hồ Chí Minh nói riêng.
Tuy nhiên, bên cạnh những mặt tích cực đó, vẫn còn nhiều những hạn chế,
thiếu sót. Trên thực tế, do tác động từ mặt trái của nền kinh tế thị trường, những
thách thức của quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, sự du nhập của văn hóa phương
Tây cũng như của xu thế toàn cầu hóa; đặc biệt do không nghiêm túc trong rèn
luyện, phấn đấu, do thiếu sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường và xã hội trong
việc giáo dục thanh thiếu niên nói chung và học sinh, sinh viên nói riêng, mà một
bộ phận học sinh trung học phổ thông ở nước ta đang có những biểu hiện tiêu cực,
đáng lo ngại như: suy thoái đạo đức, lối sống, thiếu chí tiến thủ, chạy theo lối sống
thực dụng, buông thả, thiếu ước mơ, hoài bão, lười học tập và tu dưỡng đạo đức,
xa rời các giá trị đạo đức tốt đẹp của dân tộc, thờ ơ trước thời cuộc và vô cảm với
đồng loại. Sự vi phạm pháp luật ngày càng tăng ở lứa tuổi học trò, bạo lực học
đường có những diễn biến phức tạp với mức độ ngày càng trầm trọng. Bên cạnh đó
những tệ nạn xã hội đã và đang xâm nhập vào học đường hủy hoại thể lực, trí tuệ
1
và đạo đức của học sinh làm cho các chuẩn mực đạo đức xã hội nói chung và đạo
đức của nhà trường xuống cấp.
Trong bối cảnh hiện nay, những hiện tượng đó, trước hết là nguy cơ đe dọa
trực tiếp đến tương lai của chính bản thân các em, làm cho các em dễ có nhận thức,
suy nghĩ lệch lạc về nhiều vấn đề của đất nước, của xã hội, đồng thời cản trở sự
phát triển theo hướng lành mạnh, tiến bộ và văn minh của xã hội ta hiện nay. Mặt
khác, các thế lực thù địch vẫn luôn chống phá sự nghiệp cách mạng của Đảng ta
một cách điên cuồng, chúng lợi dụng những hiện tượng đó để tiến hành chiến lược
“diễn biến hòa bình” hòng chống phá và ngăn chặn sự phát triển của cách mạng
Việt Nam. Vì vậy, hơn bao giờ hết chúng ta phải nêu cao tấm gương tư tưởng, đạo
đức,phong cách Hồ Chí Minh cho thế hệ trẻ nói chung và cho học sinh phổ thông
nói riêng noi theo, để nâng cao lý tưởng và nhận thức của các em trong bối cảnh
hiện nay.
1.2 Lý do chủ quan
Trường THPT Nguyễn Cảnh Chân được thành lập ngày 26/6/1999 với tiền
thân là trường THPT Bán công Thanh Chương đến tháng 10/2010 được đổi tên và
chuyển sang hệ công lập. Trong quá trình 20 năm hình thành và phát triển trường
THPT Nguyễn Cảnh Chân luôn chú trọng công tác giáo dục toàn diện, đặc biệt là
giáo dục đạo đức học sinh. Xuất phát từ thực tế chất lượng đầu vào của nhà trường
còn thấp kéo theo ý thức rèn luyện của học sinh chưa cao nên công tác giáo dục
đạo đức học sinh lại càng vô cùng cần thiết.
Thực hiện các cuộc vận động: “Đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo
đức, phong cách Hồ Chí Minh” gắn với cuộc vận động “Mỗi thầy giáo, cô giáo là
một tấm gương đạo đức, tự học và sáng tạo”, “Hai không”, phong trào “Xây dựng
trường học thân thiện, học sinh tích cực” bằng nội dung, hình thức thiết thực, hiệu
quả, phù hợp với đặc điểm của nhà trường và địa phương. Phấn đấu không ngừng
nâng cao chất lượng dạy và học, năm 2016 trường THPT Nguyễn Cảnh Chân đạt
trường chuẩn Quốc gia, nhiều năm liền đạt danh hiệu trường tiên tiến, 2 năm liên
tục (2017 - 2018), nhà trường đạt danh hiệu Tập thể Lao động tiên tiến xuất sắc;
được Thủ Tướng chính phủ tặng bằng khen, UBND tỉnh Nghệ An tặng cờ thi đua
có thành tích xuất sắc trong phong trào thi đua yêu nước. Đó là những bằng chứng
sinh động, thuyết phục cho thấy tập thể nhà trường bước đầu đã thực hiện có hiệu
quả cuộc vận động “Đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách
Hồ Chí Minh”.
Tuy nhiên, đứng trước tình hình mới “Về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục
và đào tạo” theo Nghị quyết số 29-NQ/TW; trước tác động tiêu cực của mặt trái
nền kinh tế thị trường khiến một bộ phận học sinh trong nhà trường vẫn đang có
những biểu hiện tiêu cực, đáng lo ngại như: suy thoái đạo đức, lối sống, thiếu chí
tiến thủ, chạy theo lối sống thực dụng, buông thả, thiếu ước mơ, hoài bão, lười học
tập và tu dưỡng đạo đức, xa rời các giá trị đạo đức tốt đẹp của dân tộc, thờ ơ trước
thời cuộc và vô cảm với đồng loại. Để đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới, cuộc
2
vận động học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh tại
trường THPT Nguyễn Cảnh Chân cần được đẩy mạnh hơn nữa. Xuất phát từ yêu
cầu khách quan, từ thực tế chủ quan của nhà trường tôi mạnh dạn chọn đề tài:
“Một số giải pháp tổ chức các hoạt động góp phần giúp học sinh học tập và
làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh Trường THPT Nguyễn
Cảnh Chân”
II. MỤC ĐÍCH, ĐỐI TƯỢNG, NHIỆM VỤ VÀ PHẠM VI NGHIÊN
CỨU
1. Nhiệm vụ
Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài là:
- Nghiên cứu cơ sở lý luận, cơ sơ pháp lý và cơ sở thực tiễn trong việc tổ chức
các hoạt động giáo dục góp phần giúp học sinh học tập và làm theo tư tưởng, đạo
đức, phong cách Hồ Chí Minh.
- Việc tổ chức các hoạt động giáo dục tại trường THPT Nguyễn Cảnh Chân
nhằm giúp học sinh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí
Minh.
- Nghiên cứu kết quả đạt được từ đó đề xuất các giải pháp trong việc giúp học
sinh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.
2. Mục đích
Làm rõ việc tổ chức các hoạt động giáo dục tại trường THPT Nguyễn Cảnh
Chân trong việc giúp học sinh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách
Hồ Chí Minh.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: Các hoạt động giáo dục tại trường THPT Nguyễn
Cảnh Chân để góp phần giúp học sinh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức,
phong cách Hồ Chí Minh.
- Phạm vi nghiên cứu: Các hoạt động giáo dục tại trường THPT Nguyễn Cảnh
Chân - Thanh Chương - Nghệ An nhằm giúp học sinh học tập và làm theo tư
tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.
III. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận:
- Nghiên cứu các Văn kiện Đại hội Đảng, các Nghị quyết Hội nghị BCH TW
Đảng, Hiến pháp, Luật Giáo dục, Điều lệ trường trung học.
- Giáo trình; Các bài giảng về công tác quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh
trong các nhà trường phổ thông.
-Tài liệu, tạp chí có liên quan đến giáo dục đạo đức học sinh trong các nhà
trường phổ thông.
3
2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn.
- Quan sát, phỏng vấn, trao đổi...
-Tổng kết kinh nghiệm quản lý giáo dục
3. Nhóm phương pháp nghiên cứu hỗ trợ.
-Thống kê, toán học, biểu bảng, sơ đồ...
- Phân tích tài liệu.
- Tổng hợp, khái quát và hệ thống hóa thông tin.
IV. THỜI GIAN, ĐỊA ĐIỂM NGHIÊN CỨU
- Thời gian: Từ tháng 9/2016 - 3/2021
- Địa điểm: Tại trường THPT Nguyễn Cảnh Chân -Thanh Chương -Nghệ An.
4
PHẦN II: NỘI DUNG
Chương I: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA HỌC TẬP VÀ LÀM THEO TƯ
TƯỞNG, ĐẠO ĐỨC, PHONG CÁCH HỒ CHÍ MINH.
I. CƠ SỞ LÝ LUẬN
1. Các khái niệm cơ bản
1.1 Tư tưởng Hồ Chí Minh
Tư tưởng Hồ Chí Minh là hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về
những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, là kết quả của sự vận dụng và phát
triển sáng tạo của chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa
và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa,
nhân loại. Đó là tư tưởng về giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng
con người; về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, kết hợp sức mạnh dân
tộc với sức mạnh thời đại; về sức mạnh của nhân dân, của khối đại đoàn kết toàn
dân tộc; về quyền làm chủ của nhân dân, xây dựng Nhà nước thật sự của dân, do
dân, vì dân; về quốc phòng toàn dân, xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân; về
phát triển kinh tế và văn hóa, không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần
của nhân dân; về đạo đức cách mạng, cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư; về
chăm lo bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau; về xây dựng Đảng trong sạch,
vững mạnh, cán bộ đảng viên vừa là người lãnh đạo, vừa là người đày tớ thật trung
thành của nhân dân…
1.2. Đạo đức Hồ Chí Minh
Đạo đức Hồ Chí Minh là đạo đức của người cộng sản mẫu mực, kiên định trên
lập trường, quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, kết hợp giữa chủ nghĩa yêu
nước với chủ nghĩa quốc tế chân chính của giai cấp công nhân. Đó là đạo đức của
người chiến sĩ suốt đời đấu tranh, dâng hiến cả cuộc đời và sự nghiệp của mình cho
lý tưởng và mục tiêu giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng xã hội và
giải phóng con người. Do đó, đạo đức Hồ Chí Minh là đạo đức cách mạng, đạo
đức hành động.
1.3. Phong cách Hồ Chí Minh
Nói phong cách Hồ Chí Minh là cung cách sinh hoạt, làm việc, hoạt động, xử
sự, là nói đến những đặc trưng giá trị, mang đậm dấu ấn Hồ Chí Minh, gắn liền với
tư tưởng, đạo đức của Người; thể hiện một nhân cách lớn, siêu việt, trí tuệ lỗi lạc,
đạo đức trong sáng, nhân văn. Đó là phong cách của một vĩ nhân, một chiến sĩ
cộng sản lỗi lạc, một nhà văn hóa lớn.
Phong cách Hồ Chí Minh được thể hiện trong mọi lĩnh vực sống và hoạt động
của Người, tạo thành một chỉnh thể nhất quán, có giá trị khoa học, đạo đức và thẩm
mỹ.
5