1
MỤC LỤC
TT
NỘI DUNG
TRANG
Phần I - Đặt vấn đề
1
Lí do chọn đề tài
3
2
Mục đích nghiên cứu
5
3
Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
5
4
Phƣơng pháp nghiên cứu
6
5
Tính mới của đề tài
6
Phần II - Nội dung
I
Cơ sở lí luận của đề tài
7
1
Cơ sở lí luận về tấm gƣơng đạo đức Hồ Chí Minh
7
2
Cơ sở lí luận về dạy học tích hợp liên môn
2.1
Khái niệm dạy học tích hợp liên môn
2.2
Ƣu điểm của việc dạy học theo chủ đề tích hợp liên môn
8
II
Cơ sở thực tiễn của đề tài
8
1
Thực trạng của vấn đề
8
2
Thực trạng của học sinh
9
III
Tích hợp kiến thức liên môn và tƣ tƣởng Hồ Chí Minh vào dạy
học phần Lich sử Việt Nam giai đoạn 1945-1954
10
1
Xác định bài giảng có thể tích hợp và lựa chọn nội dung tích
hợp phù hợp với bài giảng và khả năng nhận thức của học sinh.
10
2
Tích hợp kiến thức liên môn và tƣ tƣởng Hồ Chí Minh vào
giảng dạy phần lịch sử Việt Nam giai đoạn 1945 – 1954
13
3
Tích hợp tƣ tƣởng Hồ Chí Minh qua các bài giảng lịch sử.
23
IV
Thực nghiệm
32
2
1
Mục đích và nhiệm vụ thực nghiệm
32
2
Tiến hành thực nghiệm.
32
3
Đánh giá kết quả thực nghiệm
33
4
Những kết quả đạt đƣợc sau khi tích hợp kiến thức liên môn và
tƣ tƣởng đạo đức của Chủ tịch Hồ Chí Minh vào giảng dạy.
34
Phần III - Kết luận
1
Ý nghĩa thực tiễn của việc tích hợp kiến thức liên môn và tƣ
tƣởng đạo đức Chủ tịch Hồ Chí Minh vào dạy học phần lịch sử
Việt Nam giai đoạn 1945 – 1954.
37
2
Một số vấn đề cần lƣu ý khi tổ chức giờ dạy.
38
3
Những kiến nghị và đề xuất.
38
Phụ lục minh chứng các hoạt động dạy và học
1
Giới thiệu một số giáo án tích hợp kiến thức liên môn và tƣ
tƣởng đạo đức của Chủ tịch Hồ Chí Minh vào giảng dạy
39
2
Một số hình ảnh về các hoạt động dạy và học:
54
Tài liệu tham khảo
3
PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lý do chọn đề tài
Đạo đức Hồ Chí Minh là đạo đức cách mạng, là truyền thống dân tộc và
tinh hoa đạo đức nhân loại, có tác dụng và ý nghĩa trong ngày nay và mãi mãi
sau này. Đảng ta xác định: “Tƣ tƣởng của Ngƣời đã và đang soi sáng cho nhân
dân ta giành thắng lợi, trở thành những giá trị bền vững của dân tộc Việt Nam và
lan tỏa ra thế giới”. Tấm gƣơng đạo đức Hồ Chí Minh là tấm gƣơng đạo đức của
một vĩ nhân, một lãnh tụ cách mạng vĩ đại, một ngƣời cộng sản, nhƣng đồng
thời cũng là tấm gƣơng đạo đức của một con ngƣời rất đỗi bình dị mà trong mỗi
chúng ta ai cũng có thể học tập để trở thành một ngƣời công dân tốt. Cố Thủ
tƣớng Phạm Văn Đồng đã nói: “Hồ Chí Minh cao mà không xa, mới mà không
lạ, chói mà không rợp, mới gặp lần đầu đã thấy thân quen. Ngƣời ra đi, nhƣng
Ngƣời đã để lại muôn vàn tình yêu thƣơng cho cả dân tộc Việt Nam, muôn vàn
bài học về đạo đức cách mạng cho thế hệ hôm nay và mai sau. Những bài học
đạo đức cách mạng của Ngƣời đều đƣợc bắt nguồn từ văn hóa truyền thống của
dân tộc Việt Nam, đƣợc kế thừa từ những tinh hoa của chủ nghĩa Mác - Lê Nin -
đạo đức của ngƣời cộng sản chân chính. Vì vậy, đạo đức tƣ tƣởng Hồ Chí Minh
là một phần giá trị rất quan trọng trong nền văn hóa Việt Nam. Đặc biệt là trong
giai đoạn hiện nay, trƣớc những âm mƣu, thủ đoạn trong việc thực hiện chiến
lƣợc “diễn biến hòa bình”, “bạo loạn lật đổ”, những luận điệu xuyên tạc bóp
méo sự thật của kẻ thù về Bác Hồ, về Đảng cộng sản Việt Nam, phá hoại chủ
trƣơng, đƣơng lối chính sách pháp luật của nhà nƣớc.
Trong thời gian qua, khi giảng dạy bộ môn Lịch sử ở trƣờng phổ thông,
các thầy cô giáo đã có sự liên hệ từng sự kiện, hiện tƣợng, biến cố Lịch sử gắn
liền với tên tuổi của Chủ tịch Hồ Chí Minh giúp học sinh hiểu rõ hơn thì giờ đây
trên cơ sở sự liên hệ đó chúng ta khắc họa sâu hơn cho học sinh. Nhận thức
đƣợc ý nghĩa và tầm quan trọng ấy, Bộ chính trị (khóa X) đã ban hành chỉ thị số
06-CT/TƢ, ngày 07/11/2006 về tổ chức cuộc vận động “ Học tập và làm theo
tấm gƣơng đạo đức Hồ Chí Minh” ra đời và chỉ thị số 03-CT/TW ngày
14/05/2011 của Bộ chính trị (khóa XI) về tiếp tục đẩy mạnh việc học tập và làm
theo tấm gƣơng đạo đức Hồ Chí Minh đã dấy lên một phong trào sâu rộng, lan
tỏa đến mọi nơi, mọi tầng lớp trong toàn xã hội. Đặc biệt, khi chỉ thị số 05-
CT/TW ngày 15/05/2016 của Bộ chính trị đƣợc tuyên truyền rộng rãi thì phong
trào thi đua học tập và làm theo tƣ tƣởng, đạo đức Hồ Chí Minh ngày càng trở
nên mạnh mẽ và có kết quả sâu rộng.
Hƣởng ứng cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gƣơng đạo đức Hồ
Chí Minh”, các cuộc thi viết về Bác, hát về Bác, kể chuyện về Bác đƣợc sự
hƣởng ứng đông đảo của các tầng lớp nhân dân, nhƣng nay Đảng xác định cần
đƣa tƣ tƣởng đó vào thực tế trong cuộc sống để giáo dục thế hệ trẻ. Vì vậy,
nhiệm vụ này đƣợc đặt lên vai nghành giáo dục, đặc biệt là môn Lịch sử. Bên
cạnh đó, cùng với việc đổi mới nội dung, đổi mới phƣơng pháp dạy học đã trở
thành một yêu cầu cấp thiết để nâng cao chất lƣợng giáo dục . Đây là một vấn đề
4
lớn, thu hút sự quan tâm của ngƣời giáo viên nói riêng và của toàn xã hội nói
chung.Vì vậy,việc tích hợp liên môn trong giảng dạy là một trong những phƣơng
pháp dạy học mới nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới của giáo dục hiện nay.
Bộ môn Lịch sử trong trƣờng phổ thông không chỉ trang bị cho các em học sinh
vốn kiến thức lịch sử của dân tộc và tìm hiểu lịch sử thế giới mà còn góp phần to
lớn trong xây dựng niềm tin, lòng tự tôn dân tộc, giáo dục truyền thống, chủ
nghĩa yêu nƣớc, hình thành nhân cách bản lĩnh con ngƣời Việt. Vì vậy, muốn
làm sống dậy quá khứ một cách sinh động đòi hỏi giáo viên cần phải đổi mới
phƣơng pháp dạy học nhằm phát huy năng lực ngƣời học.
Đối với môn Lịch sử, một thực trạng đang đƣợc đặt ra là nội dung các bài
giảng trong sách giáo khoa rất dài, nội dung bài khô khan, nhiều sự kiện nên
trong quá trình giảng dạy giáo viên chƣa tạo đƣợc hứng thú cho học sinh. Học
sinh hiểu một cách rời rạc, nông cạn về kiến thức lịch sử, không nắm đƣợc mối
liên hệ hữu cơ giữa các tri thức thuộc lĩnh vực đời sống xã hội,về kiến thức liên
môn… Dạy học liên môn trong lịch sử là hình thức liên kết những kiến thức
giao thoa môn Lịch Sử với môn Ngữ văn, Địa lý, Âm nhạc, Giáo dục công
dân..Vì vậy, một trong những phƣơng pháp giảng dạy bộ môn Lịch sử đạt kết
quả cao đó là vận dụng kiến thức liên môn trong quá trình giảng dạy.Việc vận
dụng này bƣớc đầu đã mang kết quả tốt hơn, các giờ học môn Lịch sử trở nên
sinh động hơn với những ca khúc âm nhạc, những câu ca dao tục ngữ, những
câu chuyện văn học, những bài thơ, và cả những bài học về đạo đức, về giá trị
của cuộc sống…thông qua đó nhằm giúp các em cảm thụ bài học một cách nhẹ
nhàng hơn. Các vấn đề lý thuyết trong bài học môn Lịch sử đƣợc cụ thể hóa sinh
động, trực quan với những bản đồ, biểu đồ, với những bức tranh sinh động hoặc
qua các hoạt động trải nghiệm sáng tạo của học sinh…Qua đó, học sinh đã tiếp
cận các kiến thức lịch sử ở nhiều khía cạnh, nhiều giác quan và các lĩnh vực
khác nhau. Điều này đã thúc đẩy các em học tập tích cực hơn, có nhận thức rõ
ràng để từ đó có thái độ đúng đắn, hành vi phù hợp với cuộc sống hàng ngày.
Là một giáo viên trực tiếp giảng dạy bộ môn lịch sử tại trƣờng, nơi đây
đời sống còn gặp nhiều khó khăn, nhƣng ngƣời dân sống rất chất phác thật
thà.Tại đây, ngƣời dân luôn quan niệm môn Lịch sử là môn học phụ không cần
thiết, vì vậy ngƣời dân không quan tâm, chú trọng. Còn đối với các em học sinh
sự hứng thú đối với môn học gần nhƣ không có, các kỉ năng sống còn rất nhiều
hạn chế. Chính vì thế, để nâng cao chất lƣợng dạy học đối với môn Lịch sử bậc
Trung học phổ thông, trong suốt quá trình dạy học tôi luôn tìm tòi và đổi mới
phƣơng pháp nhằm giúp các em yêu thích môn học hơn và qua một số bài học
nhằm lồng ghép đạo đức tƣ tƣởng đạo đức tƣ tƣởng của chủ tịch Hồ Chí Minh
để nhằm giáo dục nhân cách cho học sinh, đồng thời phát động đƣợc phong trào
học tập và làm theo tấm gƣơng đạo đức của Bác trong học tập cũng nhƣ trong
cuộc sống hàng ngày.
Xuất phát từ những lí do trên tôi đã chọn đề tài “Tích hợp kiến thức liên
môn và tƣ tƣởng đạo đức Chủ tịch Hồ Chí Minh vào giảng dạy phần lịch sử Việt
5
Nam giai đoạn 1945 - 1954” để làm sáng kiến kinh nghiệm trong năm học 2019-
2020 của mình.
2. Mục đích nghiên cứu
Khi thực hiện đề tài sáng kiến kinh nghiệm này bản thân tôi hƣớng đến
những mục đích, nhiệm vụ sau:
- Tìm hiểu việc vận dụng kiến thức các môn học nhƣ Địa lý, Văn học, Âm nhạc,
Giáo dục quốc phòng, công dân, Tin học..vào giảng dạy một bài học cụ thể
trong chƣơng trình môn Lịch sử. Để từ đó biết đƣợc ý thức, thái độ và sự hiểu
biết của học sinh đối với những sự kiện lịch sử của dân tộc, từ đó giúp các em có
cách nhìn nhận đánh giá chân thực khách quan với lịch sử dân tộc. Đồng thời
hình thành nhân cách cho học sinh biết tôn trọng, giữ gìn và phát huy những
trang sử hào hùng của dân tộc.
- Từ đó giáo dục cho học sinh tấm gƣơng đạo đức của chủ tịch Hồ Chí Minh - vị
lãnh tụ kính yêu của dân tộc Việt Nam. Suốt cả cuộc đời mình, Ngƣời đã luôn
đặt lợi ích của dân tộc của nhân dân lên trên hết, đƣa cách mạng Việt Nam đi từ
thắng lợi này đến thắng lợi khác. Đặc biệt trong con ngƣời Bác luôn đầy ắp tình
yêu thƣơng đối với dân tộc ta, từ cụ già cho đến em nhỏ, từ ngƣời lính, anh chị
em dân công và kể cả tù binh của Pháp với một tình cảm rất đỗi yêu thƣơng,
bình dị, ngọt ngào.
- Thông qua bài học, ngoài việc giúp học sinh nắm đƣợc nội dung chính của
Lịch sử Việt Nam giai đoạn 1945-1954, tôi còn muốn hƣớng học sinh tới việc
vận dụng những phẩm chất đạo đức của Chủ tịch Hồ Chí Minh với những hình
ảnh chân thực, bình dị đó đi vào cuộc sống, biết cách sống giản dị, tiết kiệm, biết
yêu thƣơng bạn bè và những ngƣời xung quanh, biết sống vị tha bao dung nhằm
xây dựng nhân cách của ngƣời học sinh trong nhà trƣờng và ngoài xã hội.
3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tƣợng nghiên cứu chủ yếu của đề tài là học sinh lớp 12 Trƣờng
THPT nơi tôi dạy, ngoài ra còn có sự tham gia của 1 số học sinh ở một số trƣờng
trên địa bàn phụ cận Huyện.
- Phạm vi nghiên cứu của đề tài là hiệu quả thiết thực từ việc tích hợp
kiến thức liên môn và tƣ tƣởng đạo đức Hồ Chí Minh vào giảng dạy một 1 số
bài cụ thể (Bài 17: Nƣớc Việt Nam dâ chủ cọng hòa từ sau ngày 2/9/1945 đến
trƣớc ngày 19/12/1946 ( Tiết 1) và Bài 18: Bƣớc phát triển mới của cuộc kháng
chiến chống thực dân Pháp xâm lƣợc 1946-1950 ( Tiết 3): Chiến dịch biên giới
thu đông 1950, lịch sử lớp 12, mỗi tiết học thực hiện trong vòng 45 phút tại lớp
học) tại trƣờng tôi.
4. Phƣơng pháp nghiên cứu
- Nghiên cứu các tài liệu liên quan làm cơ sở lí thuyết cho đề tài: Lý luận dạy
học lịch sử, các tài liệu dạy học chủ đề, các tài liệu dạy học liên môn, tăng
cƣờng các hoạt động trải nghiệm.