SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
“MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN KĨ NĂNG HỌC TỐT MÔN TẬP
LÀM VĂN Ở LỚP 5”
Đề tài thuộc lĩnh vực: Dạy học Tập làm văn
Người thực hiện: Bùi Mạnh Hùng
Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường Tiểu học Nông trường Sông Đốc huyện Trần Văn Thời tỉnh Cà
Mau.
Sinh hoạt tổ chuyên môn: Khối 4 + 5
Nhiệm vụ được phân công: Dạy lớp 5A3
I. PHẦN THỨ NHẤT: ĐẶT VẤN ĐỀ
1/ SỰ CẦN THIẾT (Lí do nghiên cứu)
Phân môn Tập làm văn là một môn có tầm quan trọng trong tất cả các môn học vì chúng
quyết định về nhiều mặt. Trong tất cả các môn học đều phải sử dụng đến hành văn để làm:
Lịch sử, Địa lí, Toán, Chính trị và các phân môn khác của Tiếng việt, … môn Tập làn
văn nó còn có tầm quan trọng cho đến cả sau này khi học sinh không còn học trong mái
trường nữa thì môn Tập làm văn vẫn theo là hành trang để đi vào đời cho các em như:
học sinh có làm văn tốt thì ăn nói mới lưu loát được, muốn có một bài “diễn thuyết” giỏi
mang tính thuyết phục thì cũng phải có hành văn tốt. Vậy có thể nói môn Tập làm văn có
tầm ảnh hưởng rất lớn trong cả một thế hệ con người. Vậy thì ngay trong nhà trường phải
dạy như thế nào để các em có thể lĩnh hội môn nay một cách tốt nhất, làm sao để phát
huy khả năng của học sinh, phát huy ngôn ngữ của học sinh đó là một vấn đề mà mỗi
người giáo viên chúng ta cần phải suy nghĩ dạy như thế nào để có chất lượng.
Qua vài năm được giảng dạy lớp 5 tôi nhận thấy rằng đa số khả năng học môn tập làm
văn của học sinh là quá kém. Học sinh không biết làm một bài văn hoàn chỉnh, không
biết dùng từ đặt câu, trong quá trình làm bài văn không biết dùng các biên pháp tu từ so
sánh, nhân hóa cả biện pháp liên tưởng vào làm các bài văn dạng miêu tả.
Trong cách làm bài của học sinh không sử dụng câu mở đoạn cho một đoạn văn mặc dù
kiến thức này đã được học ở lớp 4. Các câu trong đoạn văn hay cả bài văn không có sự
liên kết chặt chẽ, không theo một trình tự nhất định. Chính vì vậy, bài văn của học sinh
thường luôn bị lộn xộn miêu tả lung tung, không theo một thể thống nhất.
- Hiện nay, chúng ta đang có xu hướng nâng cao dần nâng cao mãi kết quả bài làm văn
của học sinh. Nghĩa là chúng ta đang hướng tới những bài văn hay của học sinh trong khi
việc dạy của thầy, cô giáo lại chưa đạt được yêu cầu hướng dẫn, dìu dắt người học từng
bước. Chấm bài thi dễ dàng tìm ra sai sót nhưng làm sao cho học sinh khỏi sai sót thì
nhiều khi phần lớn chúng ta lại không chỉ ra được một cách đầy đủ đúng hướng cho học
sinh.
2. Khó khăn và thuận lợi
Qua tìm hiểu và nghiên cứu tôi thấy có một số thuận lợi và khó khăn như sau :
2.1 Thuận lợi :
- Học sinh lớp 5 lớn hơn hết so với các lớp dưới nên nhận thức tốt hơn, có khả năng
tưởng tượng phông phú hơn, biết nhìn nhận và thâu tóm những hình ảnh vào tri thức và
nhớ có hệ thống hơn so với các em lớp dưới. Gần như đa số các em đã biết sử dụng dùng
từ đặt câu, viết như thế nào cho chọn vẹn ý, các em lĩnh hội nhanh và biết sử dụng các
biện pháp tu từ để đưa vào bài tập làm văn của mình.
- Giáo viên được học bồi dưỡng thường xuyên về phân môn Tập làm văn qua các đợt học
chuyên môn, được dự giờ thăm lớp để học hỏi qua đồng nghiệp, được Ban giám hiệu
trường tổ chức thao giảng, chuyên đề để rút ra kinh nghiệm cho bản thân.
Thực tế qua giảng dạy và kinh nghiệm của bản thân, tôi xin trình bày kinh nghiệm về:
“Một số biện pháp rèn kĩ năng học tốt môn Tập làm văn ở lớp 5”
2.2 / Khó khăn
a.Nguyên nhân về phía người học .
- Bản chất của làm văn không phải la sự bắt trước máy móc, bắt trước mãi, không còn
gì là của riêng mình thì sẽ trở thành người máy. Một lớp toàn người máy thì không còn là
lớp học. Lớp mà như vậy thì việc dạy và học đã đi chệch con dường dạy tốt học tốt.
- Được học như vậy, được đọc như vậy, học sinh càng thấy môn văn nói chung, môn tập
làm văn nói riêng là lĩnh vực không thể nào chiếm lĩnh được. Có chăng, chỉ một tỉ lệ
phần trăm ít ỏi là có may mắn học giỏi môn này mà thôi .
b. Nguyên nhân về phía cha mẹ học sinh:
- Một nét tâm lý khá phổ biến của cha mẹ học sinh là muốn cho con học thêm về toán, về
các môn tự nhiên, rất ít cha mẹ muốn cho con học làm văn nếu không có yêu cầu của
giáo viên.
- Cha mẹ học sinh cũng còn nhược điểm là ít mua sách môn tập làm văn cho các em đọc,
thường chiều theo ý thích của con. Hiếm thấy nhữ gia đình xây dựng cho con tủ sách
phục vụ tốt cho việc học môn văn ở tiểu học.
PHẦN THỨ HAI: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
Nội dung cơ bản của sáng kiến:
1. Cơ sở để cải tiến sáng kiến.
a) Thực ra điều này không mới. Giáo viên nào cũng phải làm. Riêng tôi nghĩ, sau
ít nhất một tháng tôi phải xác định được học sinh tôi dạy có những điều tốt, những điều
chưa tốt như thế nào về làm văn.
Tất nhiên nhận xét kết luận ấy còn phải được bổ xung thường xuyên trong suốt
học kỳ, suốt năm học.
Yêu cầu đặt ra là giáo viên phải hiểu thực sự trình độ người học: Em nào loại giỏi, loại
khá, loại trung bình, loại yếu kém về làm văn của lớp mình (chứ không phải lớp khác).
Điều đó làm cơ sở, làm điểm xuất phát cho bài soạn, cho lượng kiến thức, cho
phương pháp dạy mỗi bài.
b. Ở lớp tôi đã dạy và đang dạy, học sinh có những điểm yếu làm văn cụ thể như sau:
Các em đều biết một bài văn có ba phần:
Mở bài, thân bài, kết bài. Nhưng viết từng phần như thế nào thì lại lúng túng, tôi giúp các
em bằng cách mỗi dạng bài, chọn một bài văn chuẩn để tập phân tích. Từ đó xác định cho
mình có ý từng phần, diễn đạt từng phần.
Trên đây tôi đã nói ở phần nguyên nhân về nhược điểm của sách tham khảo. Hiện nay rất
may mắn, chúng ta đã có cuốn “Tiếng Việt nâng cao lớp 4, lớp 5. Riêng tôi, tôi thấy 2
cuốn sách đó đúng là sách tốt cho môn tập làm văn, dạy Tiếng Việt về nội dung, còn có
