
400
SỐHÓAHỌCLIỆUVÀXÂYDỰNGTHƯVIỆNLUẬT
TRỰCTUYẾN:NỀNTẢNGCHOĐỔIMỚIPHƯƠNGPHÁP
ĐÀOTẠOLUẬTHIỆNĐẠI
BùiKimHiếu
Email:hieubk@giadinh.edu.vn
Ngàytòasoạnnhậnđượcbàibáo:19/11/2025
Ngàyphảnbiệnđánhgiá:03/12/2025
Ngàybàibáođượcduyệtđăng:15/12/2025
DOI:10.59266/houjs.2025.1058
Tómtắt:Trongbốicảnhkỷnguyênsốđangtácđộngsâusắcđếnmọilĩnhvực,giáo
dụcđạihọc,đặcbiệtlàngànhđàotạoluật,đangđứngtrướcnhữngyêucầucấpthiếtvềđổi
mới.Bàibáonàytậptrungnghiêncứuvaitrònềntảngcủaviệcsốhóahọcliệuvàxâydựng
thưviệnluậttrựctuyếntrongviệcthúcđẩyđổimớiphươngphápđàotạoluậttạicáccơsở
giáodụcđạihọcởViệtNam.Bằngphươngphápnghiêncứuchínhlàphântíchtàiliệuvà
tổnghợp,bàibáohệthốnghóacơsởlýluậnvềđổimớigiáodụctrongkỷnguyênsố,đồng
thờiđánhgiáthựctrạngcôngtácsốhóavàpháttriểnthưviệnluậttạiViệtNamhiệnnay.
Kếtquảnghiêncứuchothấy,mặcdùđãcónhữngnỗlựcbanđầu,quátrìnhnàyvẫncònđối
mặtvớinhiềutháchthứcvềhạtầngcôngnghệ,chínhsáchbảnquyền,nguồnnhânlựcvàtư
duytiếpcận.Từđó,bàibáothảoluậnsâuvềvaitròcủathưviệnluậttrựctuyếnkhôngchỉ
làmộtkholưutrữthôngtinmàcònlàmộthệsinhtháihọctập,tạotiềnđềchoviệcápdụng
cácphươngphápgiảngdạyhiệnđạinhưlớphọcđảongược,họctậpdựatrênvấnđề.Cuối
cùng,mộtsốkiếnnghịđượcđềxuấtnhằmxâydựngmộtlộtrìnhchiếnlượcchoviệcsốhóa
họcliệuvàpháttriểnthưviệnluậttrựctuyến,gópphầnnângcaochấtlượngđàotạoluật,
đápứngyêucầucủathịtrườnglaođộngtrongbốicảnhmới.
Từkhóa:đàotạoluật,kỷnguyênsố,sốhóahọcliệu,thưviệnluậttrựctuyến
1TrườngĐạihọcGiaĐịnh
I.Đặtvấnđề
Cuộc cách mạng công nghiệp lần
thứ tư và sự bùng nổ của kỷ nguyên số
đãvàđangtạoranhữngbiếnđổisâusắc,
toàn diện trên mọi phương diện của đời
sốngkinhtế-xãhội.Lĩnhvựcgiáodục
và đào tạo, với vai trò là động lực then
chốt cho sự phát triển bền vững, cũng
khôngnằmngoàixuthếnày.Đốivớigiáo
dụcđạihọc,chuyểnđổisốkhôngcònlà
một lựa chọn mà đã trở thành một yêu
cầutấtyếuđểtồntạivàpháttriển.Trong
bốicảnhđó,côngtácđàotạoluậttạiViệt
Nam,mộtngànhhọccótínhđặcthùcao

401
vềlýluậnvàthựctiễn,đangđốimặtvới
nhữngtháchthứcvàcơhộichưatừngcó.
Phương pháp đào tạo truyền thống, chủ
yếudựavàobàigiảngtrênlớpvànguồn
họcliệuinấn,đangdầnbộclộnhữnghạn
chếtrongviệcđápứngnhucầucủamột
xãhộisốvàmộtthịtrườnglaođộngpháp
lýngàycàngđòihỏicaovềkỹnăngcông
nghệ,khảnăngnghiêncứuđộclậpvàtư
duyphảnbiện.
Đểgiảiquyếtbàitoánnày,việcđổi
mớiphươngphápđàotạolàyêucầucấp
thiết.Tuynhiên,mọisựđổimớivềphương
phápsẽkhócóthểthànhcôngnếukhông
cómộtnềntảngvữngchắcvềhạtầngvà
họcliệu.Dođó,việcsốhóahọcliệuvà
xâydựngcácthưviệnluậttrựctuyếnhiện
đạiđượcxemlàbướcđichiếnlược,mang
tính nền tảng. Một thư viện trực tuyến
khôngchỉ đơn thuần là một kho lưu trữ
tàiliệusốmàcònlàmộtkhônggianhọc
thuậtnăngđộng,mộtcôngcụmạnhmẽhỗ
trợcảngườidạyvàngườihọctrongviệc
tiếpcận,khaithácvàsángtạotrithức.Bài
báonàyđượcthựchiệnvớimụctiêuphân
tíchsâu sắc vai trò của việc số hóa học
liệuvàxâydựngthưviệnluậttrựctuyến,
từ đó chỉ ra rằng đây chính là nền tảng
cốtlõichoviệcđổimớiphươngphápđào
tạoluậthiệnđạitạiViệtNam.Trêncơsở
đánhgiáthựctrạng,bàibáosẽđềxuấtcác
giảiphápmangtínhchiếnlượcnhằmthúc
đẩyquátrìnhnàymộtcáchhiệuquả,góp
phầnnângcaochấtlượngđàotạovànăng
lựccạnhtranhcủacửnhânluậttrongkỷ
nguyênsố.
II.Cơsởlýluận
2.1.Lýthuyếtvềđổimớigiáodục
đạihọctrongkỷnguyênsố
Đổimớigiáodụctrongkỷnguyên
sốdựatrênmộtsốlýthuyếtnềntảng.Lý
thuyếtkiếntạochorằngngườihọckhông
thụđộngtiếpthukiếnthứcmàchủđộng
xâydựngsựhiểubiếtcủamìnhthôngqua
tươngtácvớimôitrường.Kỷnguyênsố
vớicáccôngcụtrựctuyếntạoramộtmôi
trường tương tác phong phú, cho phép
sinh viên tiếpcận đa dạng nguồn thông
tin, thảo luận và hợp tác để kiến tạo tri
thức.Bêncạnhđó,lýthuyếtkếtnốicủa
Siemens(2005)nhấnmạnhrằnghọctập
làmộtquátrìnhhìnhthànhcácmạnglưới
kếtnối.Trongbốicảnhsố,việchọckhông
chỉ diễn ra trong lớp học mà còn thông
quacácmạnglướitrithứctrựctuyến,các
cộngđồnghọcthuật,nơithưviệnsốđóng
vaitròlàmộtnútmạngquantrọng.
MôhìnhtíchhợpcôngnghệSAMR
(Substitution,Augmentation,Modication,
Redenition)củaPuentedura(2006)cung
cấpmộtkhungphântíchhữuíchvềcáccấp
độứngdụngcôngnghệtronggiáodục.Ở
cấpđộthấp,côngnghệchỉthaythếhoặc
tăngcường chocôngcụ truyền thống(ví
dụ,đọcsáchPDFthaychosáchin).Ởcấp
độcaohơn,côngnghệgiúpthayđổibản
chấtcủanhiệmvụhọctậpvàtáiđịnhnghĩa
cácnhiệmvụmàtrướcđâykhôngthểthực
hiện được. Việc xây dựng một thư viện
luậttrựctuyếnhiệuquảkhôngchỉdừnglại
ởviệcsốhóatàiliệu(thaythế),màphải
hướngđếnviệctạoracáccôngcụtìmkiếm
thôngminh,cáckhônggianhọctậptương
tác,chophépsinhviênthựchiệncácdựán
nghiêncứuphứctạp(táiđịnhnghĩa).
2.2. Lược khảo các nghiên cứu
liênquan
Trênthếgiới,việcxâydựngcácthư
viện luật trực tuyến đã được triển khai
từ rấtsớm vàđạt được nhiềuthànhtựu.
Các hệ thống như Westlaw, LexisNexis,
HeinOnline không chỉ cung cấp quyền
truy cập vàomột khotàngkhổnglồ các
vănbảnphápluật,ánlệ,bàibáohọcthuật

402
mà còn tích hợp các công cụphân tích,
trích dẫn và quản lý nghiên cứu thông
minh.NhiềunghiêncứunhưcủaJohnson
andSmith(2020)đãchỉrarằngviệctích
hợpcácthưviệnsốnàyvàochươngtrình
giảng dạy đã giúp cải thiện đáng kể kỹ
năngnghiêncứu,phântíchvàviếtpháplý
củasinhviênluật.Tuynhiên,cácnghiên
cứunàycũngchỉratháchthứcvềchiphí
bảnquyềncaovàsựcầnthiếtphảiđàotạo
kỹnăngkhaithácthôngtinchocảgiảng
viênvàsinhviên(Lee,2021).
TạiViệtNam,chủđềchuyểnđổisố
trong giáo dục đại học đã nhận được sự
quantâmlớn.Quyếtđịnhsố749/QĐ-TTg
củaThủtướngChínhphủvề“Chươngtrình
Chuyểnđổisốquốcgiađếnnăm2025,định
hướng đến năm 2030” đã xác định giáo
dục là một trong những lĩnh vực ưu tiên
hàngđầu.Nhiềutrườngđạihọcđãbắtđầu
triểnkhaicácdựánsốhóatàiliệuvàxây
dựngcáccổngthôngtinthưviện.Cáctác
giảnhưVo(2024),Vu(2024)vàNguyen
(2024)đãcónhữngbàiviếtđánhgiábước
đầuvềthựctrạngvàcácyếutốảnhhưởng
đến quátrình này. Tuy nhiên, cácnghiên
cứutạiViệtNamphầnlớnmangtínhtổng
quan,chưacónhiềucôngtrìnhđisâuphân
tíchvaitròcủathưviệnluậttrựctuyếnnhư
mộtyếutố“nềntảng”,mộtđiềukiệntiên
quyếtđểđổimới“phươngpháp”giảngdạy
mộtcáchcăncơvàhệthống.Khoảngtrống
nghiêncứunàychínhlàđộnglựcđểtácgiả
thựchiệnbàiviết.
2.3.Khungphântíchđềxuất
Dựatrêncơsởlýluậnvàlượckhảo
cácnghiêncứu,bàibáođềxuấtmộtkhung
phântíchbaogồmbathànhphầnchính:
(1)Cácyếutốđầuvàochoquátrìnhsố
hóa và xây dựng thư viện, bao gồm: hạ
tầng công nghệ, chính sách (đặc biệt là
bảnquyền),nguồnnhânlựcvànguồntài
chính;(2)Quátrìnhtriểnkhai,baogồm
cáchoạtđộng:lựachọnvàsốhóahọcliệu,
xâydựngnềntảngcôngnghệ(platform)
chothưviện,vàtíchhợpthưviệnvàohoạt
độnggiảngdạy-họctập;(3)Kếtquảđầu
ra,đượcđolườngbằngsựthayđổitrong
phươngphápgiảngdạycủagiảngviên,sự
cảithiệnvềkỹnăngvànănglựccủasinh
viên,vàchấtlượngtổngthểcủachương
trìnhđàotạo.
III.Phươngphápnghiêncứu
Đểđạtđượcmụctiêuđềra,bàibáo
sử dụng phương pháp nghiên cứu định
tínhlàchủđạo.Phươngphápchínhđược
ápdụnglàphântíchvàtổnghợptàiliệu
(deskresearch).Tácgiảđãtiếnhànhthu
thập,phântíchvàhệthốnghóacácnguồn
tàiliệuthứcấpđadạng,baogồm:
CácvănbảnchínhsáchcủaĐảngvà
Nhànướcvềchuyểnđổisố,giáodụcđại
họcvàkhoahọccôngnghệ.
Cáccôngtrìnhnghiêncứu,bàibáo
khoahọc,kỷyếuhộithảotrongvàngoài
nướcliênquanđếnchủđềđổimớiđàotạo
luật,thưviệnsố,vàứngdụngcôngnghệ
tronggiáodục.
Báo cáo tổng kết, chiến lược phát
triểncủamộtsốcơsởđàotạoluậtlớntại
ViệtNamđểcócáinhìnthựctiễnvềhoạt
độngsốhóahọcliệuvàthưviện.
Các trang web, cổng thông tin thư
viện của các trường đại học luật trong
nướcvàquốctếđểsosánh,đốichiếu.
Quytrìnhphântíchđượcthựchiện
bằngcáchtổnghợpthôngtintheocácchủ
đềđãxácđịnhtrongkhungphântích,qua
đólàmrõthựctrạng,nhậndiệncácđiểm
mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức.
Trêncơsởđó,cáckếtquảđượcthảoluận
vàcáckiếnnghịđượcxâydựngdựatrên
nhữngphântíchsâusắcvàlogic.

403
IV.Kếtquảnghiêncứuvàthảoluận
4.1.Thựctrạngsốhóahọcliệuvà
thư việnluật trực tuyến tạiViệt Nam:
Mộtgócnhìnsosánh
4.1.1.Thànhtựubướcđầutrongbối
cảnhkhuvực
Khiđánhgiácôngtácsốhóathưviện
luậttạiViệtNam,điềuquantrọnglàphải
đặt nó trong bối cảnh của một quốc gia
đangpháttriểnvàsosánhvớicácnướccó
điềukiệntươngđồngtrongkhuvựcĐông
NamÁ.Nếuchỉđốichiếuvớicácthưviện
luậthàngđầucủaHoaKỳhayChâuÂu,
chúngtasẽchỉthấymộtkhoảngcáchlớn.
Tuynhiên,khinhìnnhậnmộtcáchcông
bằng trong bối cảnh khu vực, những nỗ
lựcvàkếtquảbanđầucủaViệtNamthực
sựlànhữngđiểmsángđángghinhận,thể
hiệnsựchủđộngvàtầmnhìnchiếnlược.
Thứ nhất,việc phổ cập “cổngvào
kỹthuậtsố”đãtrởthànhtiêuchuẩn
Hầuhếtcáccơsởđàotạoluậtlớntại
ViệtNamhiệnnayđềuđãxâydựngđược
websitethưviệnvớihệthốngtracứumục
lục trực tuyến (OPAC). Nhìn bề ngoài,
đâycóvẻlàmộtbướcđicơbản,nhưngnó
mangýnghĩanềntảng.Điểnhìnhnhưtại
TrungtâmThôngtin-ThưviệnTrường
Đại học Luật Hà Nội hay Thư viện Đại
học Kinh tế - Luật (ĐHQG TP.HCM),
hệ thống tra cứu tập trung đã cho phép
sinhviên và giảng viêndễ dàng địnhvị
tàiliệupháplýtừbấtkỳđâu,xóabỏrào
cảnđịalýtrướcđây(Nguyen,2024).So
vớinhiềutrườngđạihọcởcácquốcgia
như Campuchia, Lào, hay thậm chí một
sốtrườngởIndonesiavàPhilippinescách
đâymộtthậpkỷ,việccómộtcổngthông
tintậptrung,chophépngườidùngkiểm
trasựsẵncócủatàiliệutừxađãlàmột
bướctiếnlớn.Nóđánhdấusựchuyểndịch
cơbảntừmôhìnhthưviệnhoàntoànvật
lýsangmôhình“lai”,tạoratiềnđềvàlàm
quenchocảngườidùngvàngườiquảnlý
vớimôitrườngsố.Đây làthành tựuđặt
ViệtNamnganghàngvớimặtbằngchung
của các trường đại họcuy tín trongkhu
vực như Đại học Chulalongkorn (Thái
Lan) hay Đại học Malaya (Malaysia) ở
khíacạnhhạtầngcơbảnnày.
Thứhai,điểmsáng đángghi nhận
nhất là chiến lược tập trung vào “tài
nguyênnộisinh”
Trongbốicảnhnguồnkinhphíhạn
hẹpđểmuacáccơsởdữliệuquốctếđắt
đỏ,nhiềuthưviệnluậtViệtNamđãcómột
lựachọnchiếnlượcvàthựctếlàtậptrung
sốhóacáctàisảntrithứcdochínhmình
tạora:luậnvăn,luậnán,đềtàinghiêncứu
khoahọc,kỷyếuhộithảo.Chiếnlượcnày
manglạibalợiíchtolớn:
(i)Giátrịđộcnhất:Cáctàiliệunày
chứađựngtrithứcvàkếtquảnghiêncứu
gắnliềnvớibốicảnhpháplý,kinhtế,xã
hộiđặcthùcủaViệtNammàkhôngmộtcơ
sởdữliệuthươngmạinàocóthểcungcấp.
(ii) Giải quyết bài toán bản
quyền: Việc số hóa tài liệu nội sinh dễ
dànggiảiquyếtcácvấnđềpháplývềbản
quyềnhơnnhiềusovớiviệcsốhóasách
củacácnhàxuấtbản.
(iii)Bảotồnvàlantỏatrithức:Nó
giúplưutrữdisảnhọcthuậtcủanhàtrường
mộtcáchbềnvữngvàlantỏachúngđến
cộngđồngmộtcáchrộngrãihơn.
ThựctếtạiĐạihọcQuốcgiaHàNội,
hệthốngkholưutrusố(VNURepository)
đã số hóa hàng chục ngàn luận án, luận
vănluậthọc,trởthànhnguồnthamkhảo
quýgiávàđộcbảnchocộngđồngnghiên
cứu. Cách tiếp cận này rất tương đồng
vớichiếnlượccủanhiềutrườngđạihọcở
cácnềnkinhtếmớinổi,nơihọtậndụng
thếmạnhnộitạiđểxâydựnggiátrịriêng

404
trướckhicóđủnguồnlựcđểcạnhtranh
trênsânchơitoàncầu.
Thứ ba,đã cósự kếtnối hiệuquả
vớihệsinhtháipháplýtrongnước
Việc các trường chủ động đầu tư
mua quyền truy cập các cơ sở dữ liệu
pháp luật thương mại hàng đầu của
Việt Nam như Thư Viện Pháp Luật hay
LuatVietnamlàmộtbướctiếnmangtính
thựctiễncựckỳcao.Vídụ,TrườngĐại
họcLuậtTP.HCMvàTrườngĐạihọcGia
Địnhđã tích hợpquyền truy cập cáccơ
sởdữliệunàyvàohệthốngthưviệnsố,
giúpsinhviênthaotáctrựctiếptrêncác
văn bản luật cập nhật nhất thay vì giáo
trìnhinđãcũ.Nó chothấysựnhạybén
của cácnhà quảnlý giáodục trongviệc
thuhẹpkhoảngcáchgiữagiảngđườngvà
thựctiễnhànhnghề.Sinhviênkhôngchỉ
học lý thuyết suông mà đượcthực hành
trênchínhnhữngcôngcụmàsaunàyhọ
sẽsửdụnghàngngàykhitrởthànhluậtsư,
chuyênviênphápchế.Đâylàmộtlợithế
màkhôngphảisinhviênluậtởmọiquốc
giađềucó.Ởnhiềunơi,việctiếpcậncác
cơsở dữ liệu chuyên ngành vẫncònrất
tốnkémvàthườngchỉdànhchocáccông
tyluậtlớn.ViệccáctrườngđạihọcViệt
Namchủđộng“mang”côngcụhànhnghề
vào giảng đường là một thành tựu quan
trọng.TheomôhìnhSMART,đâylàmột
vídụđiểnhìnhcủacấpđộ“Tăngcường”,
nơicôngnghệkhôngchỉthaythếmàcòn
cảithiệnđángkểhiệuquảcủaquytrình
tracứuphápluậttruyềnthống.
Cuốicùng,đãmanhnhanhữngnỗ
lựcliênkếtvàhộinhậpquốctế
Mặc dù còn hạn chế, việc một số
trườngđạihọchàngđầu(nhưcáctrường
trong khối Đại học Quốc gia) tham gia
vào cácliênhiệpthưviệnđểchiasẻtài
nguyên và cùng mua cơ sở dữ liệu cho
thấymộttưduyquảntrịhiệnđại.Môhình
hiệp hội này chính là cách mà các thư
việntrênthếgiớiđangvậnhànhđểtốiưu
hóachiphívàtốiđahóanguồnlực.Các
nghiêncứuđãchỉrarằngcácmôhìnhliên
hiệp thư viện (Library Consortium) như
OhioLINK(HoaKỳ)hayCONCERT(Đài
Loan) đã giúp giảm chi phí mua quyền
truycậptàiliệuđiệntửtừ30-50%thông
quacơchếđàmphántậpthể(Machovec,
2013;Bostick,2001).Hơnnữa,việcmột
vài trường đã có thể đăng ký truy cập
cáccơsởdữliệuquốctếnhưProQuest,
SpringerLink hay ScienceDirect, dù chỉ
ởquy mônhỏ, cũngđãmở ra một “cửa
sổ”nhìnrathếgiớihọcthuậttoàncầucho
giảngviênvàsinhviênưutú.Đâylàbước
đi đầu tiên, dù còn khiêm tốn, trên con
đườnghộinhậpvớicộngđồngkhoahọc
pháplýquốctế.
Tómlại,khiđặttrongbốicảnhkhu
vực và xem xét các điều kiện thực tế,
nhữngthànhtựubướcđầucủaViệtNam
trongviệcsốhóathưviệnluậtlàrấtđáng
kể. Chúng không chỉ thể hiện nỗ lực tự
thân mà còn cho thấy một tư duy chiến
lượcthựctế,biếttậndụngthếmạnhnội
tạivàbắtđầutiếpcậnvớicácchuẩnmực
quốctế.Đâychínhlànềnmóng,dùchưa
thực sự vững chắc, nhưng vô cùng cần
thiếtđểcóthểxâydựngcáctầngcaohơn
của một hệ thống đào tạo luật hiện đại
trongtươnglai.
4.1.2.Nhữngtháchthứcmangtính
hệthốngkhisosánhvớicácnềngiáodục
tiêntiến
Khiđốichiếuvớicácnềngiáodục
luậttạiBắcMỹ,ChâuÂuhayÚc,những
hạn chế của Việt Nambộc lộ rõ hơnvà
mangtínhhệthống.
Vềhạtầngvàmôhìnhđầutư:Các
trường đại họchàng đầu thế giới không

