Kỷ yếu hội thảo khoa học: Khai thác, sử dụng trực tuyến tài liệu lưu trữ tại các lưu trữ lịch sử

Trong bối cảnh kỷ nguyên số hóa đang phát triển mạnh mẽ, tài liệu lưu trữ không chỉ là di sản văn hóa quý giá mà còn là nguồn tài nguyên thông tin vô cùng quan trọng đối với công cuộc xây dựng và phát triển đất nước. Mặc dù công tác khai thác và sử dụng tài liệu lưu trữ truyền thống đã được triển khai rộng rãi, việc ứng dụng công nghệ thông tin để khai thác trực tuyến vẫn đối mặt với nhiều thách thức về cơ sở pháp lý, hạ tầng kỹ thuật và nguồn nhân lực. Nhằm đánh giá thực trạng và đề xuất các giải pháp hiệu quả, thúc đẩy việc khai thác, sử dụng trực tuyến tài liệu lưu trữ tại các Lưu trữ lịch sử, nâng cao khả năng tiếp cận và phát huy giá trị của chúng trong thời đại mới, đây là một yêu cầu cấp thiết.

Các nhà quản lý, hoạch định chính sách trong lĩnh vực lưu trữ, cán bộ và chuyên gia làm việc tại các Lưu trữ lịch sử và cơ quan lưu trữ, các nhà nghiên cứu, giảng viên, sinh viên ngành lưu trữ học và công nghệ thông tin quan tâm đến khai thác tài liệu lưu trữ trực tuyến và chuyển đổi số.

Kỷ yếu hội thảo khoa học này tập trung vào chủ đề cấp thiết là khai thác, sử dụng trực tuyến tài liệu lưu trữ tại các Lưu trữ lịch sử, phản ánh nỗ lực của Việt Nam trong kỷ nguyên chuyển đổi số. Tập hợp 17 báo cáo tham luận từ các chuyên gia, cuốn kỷ yếu cung cấp cái nhìn đa chiều về thực tiễn, cơ sở pháp lý và các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động này. Nội dung chính bao gồm việc phân tích các quy định pháp luật hiện hành liên quan đến khai thác, sử dụng tài liệu lưu trữ nói chung và tài liệu lưu trữ điện tử nói riêng, đồng thời chỉ ra những hạn chế cần bổ sung để phù hợp với hình thức trực tuyến. Các báo cáo cũng chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn từ các Trung tâm Lưu trữ lịch sử của Việt Nam như Hà Tĩnh, Đà Nẵng, Cần Thơ, Lưu trữ quốc gia I và III trong việc ứng dụng công nghệ thông tin để phục vụ độc giả, tổ chức triển lãm trực tuyến, và cung cấp các dịch vụ công trực tuyến mức độ 3, 4. Bên cạnh đó, kỷ yếu còn tổng hợp kinh nghiệm quốc tế về khai thác, sử dụng trực tuyến tài liệu lưu trữ từ các nước phát triển, mang lại góc nhìn đối sánh quý giá. Để hoàn thiện hệ thống, các tác giả đề xuất nhiều giải pháp quan trọng, từ việc bổ sung hình thức sử dụng trực tuyến vào Luật Lưu trữ, làm rõ chính sách tiếp cận thông tin đối với tài liệu hạn chế/mật, đến đầu tư cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin, xây dựng phần mềm liên thông và ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Những đề xuất này có ý nghĩa to lớn trong việc tạo hành lang pháp lý vững chắc, hiện đại hóa công tác lưu trữ và mở rộng khả năng tiếp cận tài liệu cho công chúng, phục vụ nghiên cứu, phát triển xã hội và bảo tồn di sản. Mục tiêu cuối cùng là phát huy tối đa giá trị của tài liệu lưu trữ trong kỷ nguyên số.