4215
14
12
SỔ TAY
HƯỚNG DẪN THỰC HÀNH
CÔNG TÁC XÃ HỘI TRƯỜNG HỌC
Hà Nội, tháng 12 năm 2022
SỔ TAY
HƯỚNG DẪN THỰC HÀNH
CÔNG TÁC XÃ HỘI TRƯỜNG HỌC
Nhóm tác giả:
TS. Lê Minh Công – TS. Nguyễn Thị Bích Thủy
TS. Nguyễn Văn Tường – ThS. Nguyễn Thị Thanh Tùng
ThS. Nguyễn Đức Nam
Hà Nội, tháng 12 năm 2022
1
LỜI MỞ ĐẦU
Công tác xã hội ra đời từ đầu thế kỷ XX và phát triển như một ngành khoa học,
hướng vào việc trợ giúp cho cá nhân, nhóm, cộng đồng trong xã hội, nâng cao năng lực
của họ để khắc phục các vấn đề nảy sinh trong đời sống xã hội. Tại nhiều quốc gia trên thế
giới, ngành công tác xã hội đóng vai trò không thể thay thế trong việc hỗ trợ cung cấp các
dịch vụ xã hội. Công tác xã hội trường học có vai trò rất quan trọng trong việc giải quyết
vấn đề của nhà trường thông qua quá trình tác động vào 04 đối tượng chính ở trường học
đó là học sinh, phụ huynh, thầy cô giáo và cán bộ quản lý giáo dục với những hoạt động từ
phòng ngừa đến giải quyết vấn đề. Công tác xã hội trường học trở thành cầu nối giữa học
sinh, gia đình và nhà trường nhằm giúp các em có điều kiện và phát huy khả năng học tập
tốt nhất, phòng ngừa và giải quyết các vấn đề sức khỏe tâm thần. Có thể thấy rằng công tác
xã hội hiện nay là công cụ hỗ trợ đắc lực giúp nhà trường giải quyết những vấn đề các em
gặp phải một cách hiệu quả nhất.
Nhận thấy vai trò của cán bộ, giáo viên trong việc thực hiện hoạt động công tác xã
hội trường học, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã phối hợp với tổ chức UNICEF biên soạn Sổ
tay hướng dẫn thực hành công tác xã hội trường học, nhằm cung cấp kiến thức, kỹ năng
cho cán bộ, giáo viên các trường phổ thông về quy trình, nguyên tắc, kỹ năng của công tác
xã hội trường học trong hỗ trợ học sinh; hướng dẫn thực hành các kỹ năng công tác xã hội,
các bước triển khai công tác xã hội trong trường học.
Trân trọng cảm ơn tổ chức UNICEF đã phối hợp cùng Bộ Giáo dục và Đào tạo xây
dựng cuốn Sổ tay này, cảm ơn nhóm chuyên gia đến từ Trường Đại học KHXH&NV, Đại
học Quốc gia TP Hồ Chí Minh đã tham gia biên soạn cuốn Sổ tay này.
Vụ Giáo dục Chính trị và Công tác học sinh, sinh viên,
Bộ Giáo dục và Đào tạo
2
MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU ..................................................................................................................... 1
DANH MỤC HÌNH ẢNH .................................................................................................. 4
DANH MỤC BẢNG BIỂU ................................................................................................ 5
GIỚI THIỆU SỔ TAY....................................................................................................... 6
GIẢI THÍCH THUẬT NGỮ ............................................................................................. 8
PHẦN 1. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG CÔNG TÁC XÃ HỘI
TRONG TRƯỜNG HỌC ................................................................................................ 12
1.1. Đối tượng của công tác xã hội trường học .......................................................... 13
1.2. Nội dung của công tác xã hội trường học ............................................................ 13
1.3. Vai trò của công tác xã hội trường học ............................................................... 13
1.4. Nhiệm vụ cụ thể của người thực hiện các hoạt động công tác xã hội trường học.
........................................................................................................................................ 14
1.5. Một số cách tiếp cận trong công tác xã hội trường học ..................................... 14
1.6. Các hình thức hoạt động của công tác xã hội trường học ................................. 18
1.7. Một số nguyên tắc đạo đức cơ bản khi thực hiện các hoạt động công tác xã hội
trong trường học ........................................................................................................... 20
1.8. Chính sách và luật pháp liên quan đến công tác xã hội trong trường học ...... 24
PHẦN 2. CÁC HOẠT ĐỘNG CÔNG TÁC XÃ HỘI TRONG TRƯỜNG HỌC ...... 25
2.1. Hoạt động truyền thông trong trường học. ......................................................... 25
2.2. Tư vấn và hỗ trợ tâm lý trong trường học .......................................................... 29
2.3. Phối hợp liên ngành và chuyển gửi ...................................................................... 33
2.4. Phối hợp gia đình, nhà trường và cộng đồng ...................................................... 39
2.5. Thu thập thông tin và lưu trữ .............................................................................. 42
PHẦN 3. MỘT SỐ VẤN ĐỀ VÀ HOẠT ĐỘNG CÔNG TÁC XÃ HỘI .................... 45
TRONG TRƯỜNG HỌC ................................................................................................ 45
3.1. Các vấn đề và các hoạt động phòng ngừa trong trường học. ............................ 45
3.1.1. Các vấn đề sức khoẻ tâm thần. ............................................................................. 45
3.1.2. Bạo lực và bắt nạt học đường, xâm hại trẻ em .................................................... 48
3.1.3. Các vấn đề liên quan đến nghiện chất. ................................................................ 55
3.1.4. Các vấn đề liên quan đến vi phạm pháp luật ....................................................... 60
3.1.5. Các vấn đề liên quan tới khó khăn học tập .......................................................... 63
3.1.6. Các vấn đề liên quan tới gia đình và cộng đồng .................................................. 67