TÀI LIỆU HƯỚNG DẪN KHUYẾN
NÔNG THEO ĐỊNH HƯỚNG
TH
Ị
TRƯỜNG
Phần 1
Tiago Wandschneider và Ngô Thị Kim Yến
i
MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN.................................…............................................................................ iv
GIỚI THIỆU...........................................….................................................................... 1
PHẦN I: THỊ TRƯỜNG VÀ MARKETING
CHƯƠNG 1: VAI TRÒ VÀ CHỨC NĂNG CỦA CÁN BỘ KHUYẾN NÔNG 4
1.1 Vai trò của cán bộ khuyến nông ....…................................................................. 5
1.2 Nhiệm vụ và hoạt động của cán bộ khuyến nông ............................................. 6
1.3 Kỹ năng, kiến thức và thái độ....................…...................................................... 6
CHƯƠNG 2: CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN 9
2.1 Cầu và Cung..........….......................................................................................... 10
2.2 Giá.....................................….............................................................................. 11
2.3 Thị trường là nơi trao đổi hàng hóa..................................................................... 12
2.4 Thị trường là nhu cầu............…........................................................................... 13
2.5 Phân đoạn thị trường..............….......................................................................... 13
2.6 Marketing................................................…......................................................... 14
2.7 Chiến lược marketing (4P)..................................…............................................ 16
2.8 Các trung gian trên thị trường ..................................…................................... 17
2.9 Chuỗi cung ứng...................................................…............................................. 21
2.10 Chi phí marketing.................................................…........................................... 22
CHƯƠNG 3: ĐẶC ĐIỂM CHÍNH CỦA THỊ TRƯỜNG NÔNG NGHIỆP 25
3.1 Dao động về giá trong ngắn hạn...............................................…....................... 26
3.2 Tính mùa vụ của giá...................................................................…..................... 26
3.3 Sự biến động của giá theo năm cao.......................................….......................... 28
3.4 Rủi ro cao..........................................................................................…............... 29
3.5 Chi phí marketing cao..........................................................................…............ 29
3.6 Thông tin không đầy đủ ...................................................................…............... 30
3.7 Cạnh tranh cao…………………………………………………………………. 31
ii
3.8 Độ co giãn của cung theo giá thấp ..................................................................… 32
3.9 Độ co giãn của cầu theo giá cao....................................................................….. 32
3.10 Sụt giảm giá thực trong dài hạn....................................................................…... 33
PHẦN II: THÔNG TIN THỊ TRƯỜNG
CHƯƠNG 4: GIỚI THIỆU THÔNG TIN THỊ TRƯỜNG 34
4.1 Thông tin thị trường là gì?.................................................….............................. 35
4.2 Tại sao thông tin thị trường lại quan trọng?............................…........................ 36
CHƯƠNG 5: THU THẬP THÔNG TIN THỊ TRƯỜNG 42
5.1 Loại thông tin thị trường nào cần được thu thập?...............…............................ 43
5.2 Những nguồn cung cấp thông tin thị trường chủ yếu là gì?.............….............. 45
5.3 Tần suất thu thập thông tin thị trường như thế nào?....................….................... 58
5.4 Sử dụng phương pháp và công cụ nào để thu thập thông tin thị trường từ các
thành viên tham gia thị trường?..................................…....................................
58
5.5 Làm thế nào để liên hệ với các thành viên thị trường?.............………………. 62
5.6 Nên gặp gỡ các thành viên thị trường ở đâu?...................................………….. 63
5.7 Làm thế nào để kiểm tra chất lượng thông tin thu được từ các thành viên thị
trường?................................................................................……….
64
5.8 Làm thế nào để lưu lại các thông tin thị trường lấy từ nhiều nguồn khác nhau
như thế nào?........................................................................................................
64
CHƯƠNG 6: XỬ LÝ VÀ PHÂN TÍCH THÔNG TIN THỊ TRƯỜNG 68
6.1 Giới thiệu................................................................................................…......... 69
6.2 Phân tích chuỗi cung ứng............................................................................…… 69
6.3 Phân tích SWOT.............................................................................……………. 70
6.4 Phân tích xu thế giá.....................................................................................….... 74
6.5 Phân tích tính mùa vụ của giá..................................................................…........ 78
6.6 Chiết khấu lạm phát……………………………………..................................... 80
6.7 Tính lợi nhuận gộp……………………………………………………............... 81
6.8 Phân tích chi phí marketing...........................................................................….. 85
6.9 Tầm nhìn tương lai …………………………………………………………..... 85
iii
CHƯƠNG 7: TRAO ĐỔI THÔNG TIN THỊ TRƯỜNG 88
7.1 Các phương pháp trao đổi thông tin thị trường chính?...........…………………. 89
7.2 Chọn lựa kênh và phương pháp trao đổi thông tin thị trường như thế nào?........ 94
CHƯƠNG 8: SỬ DỤNG THÔNG TIN THỊ TRƯỜNG – KINH NGHIỆM TỪ
HUYỆN ĐÀ BẮC, HOÀ BÌNH - SẢN PHẨM QUẢ HỒNG
98
8.1 Bối cảnh………………………………………………………………………... 99
8.2 Thu thập và phân tích thông tin thị trường…………………………………….. 99
8.3 Trao đổi thông tin thị trường…………………………………………………... 100
8.4 Kết quả…………………………………………………………………………. 101
PHỤ LỤC 1: DANH MỤC THAM KHẢO 103
iv
LỜI CÁM ƠN
Chúng tôi xin chân thành cám ơn ông Shaun Ferris ( Trung tâm Nông nghiệp nhiệt đới- CIAT),
ông Nico Janssen (SNV Việt Nam), ông Ruedi Luethi (Helvetas, Lào), và ông Andrew Shepherd
(Tổ chức Nông lương thế giới, Rome) đã tham gia đóng góp ý kiến để cải tiến bản thảo đầu tiên
của cuốn sách này. Cám ơn ông Trần Mạnh Chiến (SADU Việt Nam) đã biên soạn các thông tin
và cung cấp phản hồi tích cực cho nhiều phần của cuốn sách.
Xin chân thành cám ơn ông Hans Schaltenbrand (Helvetas, Vietnam) đã tư vấn và động viên các
tác giả trong suốt quá trình viết sách. Chúng tôi cũng xin cám ơn bà Phạm Kinh Oanh và các đồng
nghiệp tại Trung tâm khuyến nông Quốc gia, các giảng viên của Trường Cán bộ quản lý Nông
nghiệp và Phát triển nông thôn I đã đóng góp những nhận xét quý báu giúp chúng tôi chỉnh sửa
cuốn sách này phù hợp với nhu cầu cụ thể của cán bộ khuyến nông Việt Nam.
Bản thảo của cuốn sách này được thử nghiệm trong các khóa tập huấn tại các tỉnh và huyện thuộc
các vùng khác nhau của Việt Nam với sự hỗ trợ của các giảng viên Trần Văn Ơn (Tư vấn viên),
Nguyễn Văn Cường (Giảng viên trường Đại học Kinh tế Huế), Lê Thị Hoa Sen (Khoa Khuyến
nông và Phát triển nông thôn, Đại học Nông lâm Huế) và Tuyết Hoa Niekdam (Khoa Kinh tế và
Quản trị Kinh doanh, Đại học Tây Nguyên).
Xin cám ơn những đóng góp quý báu của ông Andrew Bartlett (Helvetas, Lào), ông Phạm Văn
Lương (Helvetas, Việt Nam), Eugene Ryazanov (Helvetas Kyrgystan), và bà Trần Thị Huyền
Trang (Tư vấn viên, Công ty phát triển năng lực tổ chức, OCD).
