Thách thức và cơ hội trong quản lý chất thải và bao bì bền vững theo hướng tiếp cận ESG

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu toàn cầu và áp lực ngày càng tăng từ ô nhiễm chất thải, đặc biệt là rác thải bao bì, việc chuyển đổi sang các mô hình quản lý bền vững trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Tại Việt Nam, một quốc gia đang phát triển nhanh, thách thức quản lý chất thải bao bì đang đặt ra những vấn đề môi trường và kinh tế đáng kể. Nghiên cứu này tập trung vào tầm quan trọng của việc áp dụng khung quản trị ESG (Environmental - Social - Governance) như một giải pháp toàn diện để thúc đẩy phát triển bền vững. Nó không chỉ giải quyết các vấn đề môi trường mà còn đảm bảo trách nhiệm xã hội và quản trị hiệu quả trong chuỗi giá trị bao bì, từ đó góp phần vào quá trình chuyển đổi xanh của nền kinh tế quốc gia.

Các nhà hoạch định chính sách, quản lý doanh nghiệp trong ngành sản xuất và tiêu dùng bao bì, nhà đầu tư quan tâm đến ESG, cùng các nhà nghiên cứu về phát triển bền vững và kinh tế tuần hoàn tại Việt Nam.

Nghiên cứu này khám phá sâu sắc những thách thức và cơ hội trong quản lý chất thải và bao bì bền vững tại Việt Nam, đặc biệt nhấn mạnh hướng tiếp cận ESG. Trước áp lực gia tăng từ ô nhiễm chất thải bao bì và yêu cầu chuyển đổi xanh trong thương mại quốc tế, việc quản lý chất thải bao bì theo hướng ESG trở nên cấp thiết. Tác giả sử dụng phương pháp hỗn hợp, kết hợp khảo sát định tính, phân tích tài liệu thứ cấp và đánh giá tình huống, dựa trên khung lý thuyết tích hợp bao gồm ESG, Kinh tế tuần hoàn, Cradle to Cradle, Trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) và Lý thuyết các bên liên quan. Nghiên cứu chỉ ra những khoảng cách đáng kể giữa kỳ vọng lý thuyết và thực tiễn triển khai ESG tại doanh nghiệp và cơ quan quản lý. Các phát hiện chính cho thấy nhiều rào cản bao gồm thiếu chuẩn hóa thiết kế sinh thái cho bao bì, năng lực tuân thủ ESG hạn chế của doanh nghiệp, và sự thiếu vắng các cơ chế tài chính xanh. Hệ thống quản lý chất thải hiện hành còn thiếu hiệu quả, tỷ lệ tái chế thấp, đặc biệt đối với bao bì phức hợp, và hạ tầng tái chế chưa đồng bộ. Để khắc phục, nghiên cứu đề xuất chiến lược ba cấp độ: (i) cấp độ doanh nghiệp cần tích hợp ESG vào thiết kế và chuỗi cung ứng; (ii) cấp độ chính phủ cần hoàn thiện pháp luật, xây dựng cơ sở hạ tầng dữ liệu EPR và hỗ trợ tín dụng xanh; (iii) cấp độ hiệp hội ngành cần tăng cường hỗ trợ kỹ thuật và phổ biến ESG. Nghiên cứu đóng góp vào lý thuyết bằng cách áp dụng mô hình đa khung để quản lý bao bì bền vững và cung cấp các định hướng chính sách thiết thực nhằm hỗ trợ Việt Nam chuyển đổi sang hệ thống kinh tế tuần hoàn và phù hợp với ESG trong giai đoạn 2025-2030, có ý nghĩa ứng dụng cao trong việc nâng cao hiệu quả quản lý môi trường và phát triển bền vững.