1022
THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG TDTT NGOẠI KHÓA
CỦA HỌC SINH CÁC TRƯỜNG THCS TRÊN ĐỊA BÀN
THÀNH PHỐ CẦN THƠ
ThS. Lê Nguyễn Ngọc Yến
Trường THPT Thực hành sư phạm Đại học Cần Thơ
TÓM TẮT
Bằng các phương pháp nghiên cứu phổ biến được sử dụng trong TDTT chúng tôi tiến
hành nghiên cứu thực trạng hoạt động TDTT ngoại khóa của học sinh 14 trường THCS trên
địa bàn Thành phố Cần Thơ. Kết quả bước đầu cho thấy hoạt động TDTT ngoại khóa mang
tính tự phát là chủ yếu, cơ sở vật chất chưa đầy đủ, các môn thể thao ngoại khóa tương đối đa
dạng, trình độ thể lực của học sinh chỉ đạt mức trung bình...Đây là những căn cứ quan trọng
để chúng tôi tìm ra những giải pháp nâng cao tình trạng thực tế này.
Từ khóa: Thực trạng,TDTT ngoại khóa, Trường THCS
1. ĐẶT VẤN ĐỀ
Giáo dục thể chất (GDTC) là một mặt của công tác giáo dục toàn diện trong
nhà trường các cấp. GDTC trong trường học còn giữ một vị trí quan trọng then chốt
trong chiến lược phát triển sự nghiệp thể dục thể thao (TDTT), nhất là các trường
THCS và THPT. Để công tác GDTC trong trường học các cấp đạt được hiệu quả cao
ngoài đảm bảo chất lượng giờ học chính khóa thì công tác tổ chức hoạt động TDTT
ngoại khóa hợp lý, khoa học và cuốn hút học sinh tham gia tập luyện cũng có vai trò
hết sức quan trọng. Hoạt động TDTT ngoại khóa là hoạt động mang tính tự nguyện,
tự giác của người tập hơn là bắt buộc, người tập tham gia hoạt động ngoại khóa nhằm
thỏa mãn nhu cầu tập luyện TDTT trên sự ham thích của chính bản thân mình.
Hiện nay, việc tổ chức và thực hiện hoạt động TDTT ngoại khóa tại các
trường học khối THCS là hết sức cần thiết. Tuy nhiên, công tác tổ chức hoạt động
TDTT ngoại khóa cho học sinh khối THCS thì chưa thực sự tốt, một phần nhà trường
chưa đảm bảo được các điều kiện cơ sở vật chất sân bãi, trang thiết bị và nguồn động
viên khuyến khích tham gia một cách đông đảo. Tiếp nữa là hình thức, nội dung,
phương pháp tổ chức và tập luyện TDTT ngoại khóa chưa phù hợp với đặc điểm, giới
tính, nguyện vọng sở thích của học sinh. Lực lượng giáo viên hướng dẫn còn thiếu và
chưa thực sự toàn tâm toàn ý tổ chức tốt các hoạt động TDTT ngoại khóa cho học
sinh. Do đó câu hỏi được đặt ra là làm thế nào để thu hút đông đảo học sinh tham gia,
thúc đẩy tích cực, tự giác tham gia hoạt động TDTT ngoại khóa đã trở thành vấn đề
khoa học cấp thiết. Vấn đề này đối với học sinh các trường khối THCS trên địa bàn
Thành phố Cần Thơ không phải là ngoại lệ. Cho nên đánh giá đúng thực trạng hoạt
động TDTT ngoại khóa của học sinh khối THCS trên địa bàn Thành phố Cần Thơ
nhằm tìm ra giải pháp thúc đẩy hoạt động này cho học sinh là việc làm hết sức cần
thiết và có ý nghĩa.
1023
PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Bài viết đã sử dụng những phương pháp sau: Phương pháp phân tích và tổng
hợp tài liệu, phương pháp quan sát sư phạm, phương pháp toán học thống kê, phương
pháp phỏng vấn và phương pháp kiểm tra sư phạm. (Khách thể nghiên cứu của đề tài
là học sinh THCS của 14 trường trên địa bàn Thành phố Cần Thơ, phỏng vấn hơn 600
học sinh và giáo viên, kiểm tra sư phạm 400 học sinh ở các khối 6, 7, 8 và 9 của 14
trường THCS để làm cơ sở xác định thực trạng trình độ thể lực của học sinh).
2. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN
2.1 Thực trạng đội ngũ giáo viên TDTT tham gia hoạt động TDTT ngoại khóa
của học sinh các trường THCS trên địa bàn Thành phố Cần Thơ
Chúng tôi tiến hành thống kê thực trạng đội ngũ giáo viên (GV) tham gia giảng
dạy môn GDTC ở các trường THCS trên địa bàn Thành phố Cần Thơ. Kết quả cụ thể
được trình bày ở bảng 1.
Bảng 1: Thực trạng đội ngũ giáo viên tham gia giảng dạy môn học GDTC tại các trường THCS
trên địa bàn Thành phố Cần Thơ năm học 2019-2020
Tổng số
Thâm niên công tác
Trình độ đào tạo
Tuổi đời
Trên
10
năm
5 đến
10
năm
Dưới
5
năm
Thạc sỹ
Đại
học
Cao
đẳng
40
đến
50
Dưới
30
Số
lượng
37
25
6
6
7
26
4
12
9
Tỷ lệ
%
67.56
16.21
16.21
18.91
70.27
10.81
32.43
24.32
Qua bảng 2 cho thấy: Về thâm niên công tác, toàn Thành phố khối THCS có 37
GV môn GDTC đảm nhiệm giảng dạy tại 14 trường THCS. Phần lớn GV giảng dạy
môn GDTC tại các trường THCS có thâm niên công tác trên 10 năm (chiếm 67.56%).
Đây là lực lượng GV có kinh nghiệm giảng dạy, nhiệt huyết, có khả năng học hỏi, tìm
tòi, áp dụng khoa học kỹ thuật để nâng cao chất lượng giảng dạy môn GDTC. Cán bộ
có thâm niên từ 5 đến 10 năm toàn Thành phố có 6 giáo viên chiếm tỷ lệ 16.21%, cán
bộ có thâm niên dưới 5 năm (chiếm 16.21%) đây là lực lượng cán bộ non trẻ thiếu về
kinh nghiệm cần được bồi dưỡng nhiều hơn về kiến thức chuyên môn. Về trình độ
giáo viên, trên toàn Thành phố có 04 giáo viên trình độ cao đẳng, chiếm 10.81%; 07
giáo viên trình độ thạc sỹ, chiếm 18.91% và đa phần giáo viên có trình độ đại học
chiếm 70,27%. Đây là một thế mạnh để có thể áp dụng khoa học kỹ thuật vào giảng
dạy nhằm nâng cao hiệu quả giảng dạy môn học GDTC trong nhà trường cũng như
nâng cao hiệu quả hoạt động TDTT ngoại khóa cho học sinh toàn Thành phố.
2.2 Thực trạng cơ sở vật chất phục vụ hoạt động TDTT ngoại khóa của học
sinh các trường THCS trên địa bàn Thành phố Cần Thơ
Để đánh giá thực trạng cơ sở vật chất (CSVC) phục vụ hoạt động TDTT ngoại
khóa của học sinh các trường THCS trên địa bàn Thành phố Cần Thơ, chúng tôi tiến
hành khảo sát phỏng vấn trực tiếp giáo viên hiện đang làm công tác GDTC tại 14
trường THCS trên địa bàn về số lượng và chất lượng CSVC, sân tập, dụng cụ tập
luyện…. Kết quả được trình bày ở bảng 2.
1024
Bảng 2: Thực trạng cơ sở vật chất phục vụ hoạt động TDTT ngoại khóa của học sinh các
trường THCS trên địa bàn Thành phố Cần Thơ năm học 2019-2020
Loại
hình
SL
Chất lượng sân tập
Mức độ đáp ứng
Tốt
Khá
TB
Kém
Đủ
Thiếu
Rất thiếu
n
%
n
%
n
%
n
%
n
%
n
%
n
%
Sân cầu
lông
25
2
8.00
8
32.00
12
48.00
3
12.00
22
68.8
10
31.3
-
-
Sân
bóng đá
1
-
-
1
100
-
-
-
-
-
-
15
46.9
17
53.1
Sân
bóng
chuyền
14
3
21.4
7
50
4
28.6
-
-
25
78.1
7
21.9
-
-
Nhà đa
năng
2
-
-
2
100
-
-
-
-
-
-
13
40.6
19
59.4
Bể bơi
0
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
14
40.6
14
43.8
Xà đơn,
xà kép
4
-
-
2
50
2
50
-
-
3
9.4
18
56.3
11
34.4
Sân
bóng rổ
6
-
-
3
50
2
33.3
1
16.7
1
3.1
14
43.8
17
53.1
Qua bảng 1 cho thấy: CSVC phục vụ tập luyện TDTT của các trường THCS trên
địa bàn Thành phố Cần Thơ những năm gần đây đã được TP đầu tư tương đối mạnh mẽ,
song chưa đảm bảo về số lượng, chỉ đảm bảo đáp ứng một phần nhu cầu thực tiễn số lượng
thực tế học sinh trên toàn Thành phố. Cụ thể là, phong trào tập luyện Cầu lông và Bóng
chuyền được duy trì tương đối tốt ở cả 14 trường THCS trên toàn Thành phố đều có ít nhất
1 sân cầu lông và sân bóng chuyền, đa phần cán bộ giáo viên GDTC đều đánh giá với số
lượng và chất lượng như vậy là đủ đáp ứng yêu cầu giảng dạy nội khóa cũng như ngoại
khóa. Nhà tập đa năng nơi để tổ chức giảng dạy giờ học chính khóa cũng như hoạt động
ngoại khóa trong điều kiện thời tiết bất lợi. Qua khảo sát nhận thấy rằng toàn Thành phố
mới chỉ có 2/14 trường được TP trang bị nhà đa năng, nguyên nhân của việc này được biết
là do quỹ đất của các trường còn lại có hạn, một số trường có đủ diện tích để xây mới nhưng
đang chờ các cấp phê duyệt để xây dựng tổng thể. Tuy nhiên việc quản lý và khai thác sử
dụng thực tế vẫn còn nhiều bất cập. Trên toàn Thành phố có 4/14 trường trang bị khu vực
tập luyện xà đơn, xà kép; 6/14 trường có sân bóng rổ và 1/14 trường có sân bóng đá nhân
tạo tất cả những công trình này đều có chất lượng tương đối tốt. Tuy vậy, tỷ lệ trang bị
CSVC cho các trường như vậy chưa thể đáp ứng đồng đều nhu cầu tập luyện chính khóa
cũng như ngoại khóa của học sinh THCS trên toàn Thành phố Cần Thơ. Đây là vấn đề cần
quan tâm của lãnh đạo ngành cũng như lãnh đạo chính quyền các cấp, nên đầu tư và trang
bị tương đối đồng đều cơ sở vật chất phục vụ học tập các môn văn hóa cũng như môn GDTC
để các em được phát triển một cách hài hòa các mặt đức, trí, thể, mỹ.
2.3 Thực trạng môn thể thao ngoại khóa tại các trường THCS trên địa bàn
Thành phố Cần Thơ
Để đánh giá thực trạng các môn thể thao ngoại khóa của học sinh các trường
THCS trên địa bàn Thành phố Cần Thơ hiện nay đang tập luyện, chúng tôi tiến hành
phỏng vấn bằng phiếu hỏi 600 học sinh ở 14 trường trên toàn Thành phố. Kết quả thu
được thể hiện tại bảng 3.
1025
Bảng 3: Thực trạng các môn thể thao ngoại khóa tại các trường THCS trên địa bàn Thành phố
Cần Thơ
TT
Môn thể thao
Tổng
Kết quả
n
%
Nam
Nữ
n
%
n
%
1
Bóng đá
73
12.16
73
12.16
-
-
2
Bóng bàn
22
3.66
22
3.66
-
-
3
Cờ vua
18
3.00
6
1.00
12
2.00
4
Cầu lông
109
18.16
63
10.50
46
7.67
5
Bóng chuyền
10
1.67
4
0.67
6
1.00
6
Bơi
88
14.67
44
7.33
44
7.33
7
Điền kinh
28
4.67
19
3.17
9
1.50
8
Bóng rổ
35
5.83
27
4.50
8
1.33
9
Võ
98
16.33
62
10.33
36
6.00
10
Nhảy hiện đại
31
5.17
5
0.83
26
4.33
11
Đá cầu
90
15
54
9.00
36
6.00
Tổng
600
100%
378
63%
222
37%
Qua bảng 3 cho thầy: Môn thể thao ngoại khóa tương đối đa dạng, phù hợp
với điều kiện cơ sở vật chất được TP. Cần Thơ trang bị. Học sinh lựa chọn môn thể
thao ngoại khóa theo sở thích của cá nhân, các môn thể thao lựa chọn tập luyện tương
đối không đồng đều. Trong số các môn thể thao ngoại khóa thì môn Cầu lông, Võ và
Bơi là ba môn thể thao được đông đảo các em học sinh tham gia tập luyện nhiều nhất
lần lượt chiếm tỷ lệ 18%, 17.33% và 14.67. Các môn thể thao khác cũng được các em
ưa thích tập luyện đó là Bóng đá, Đá cầu, Bóng rổ... nhưng có tỷ lệ tập luyện thấp
hơn. Kết quả thống kê cũng cho thấy, nữ sinh so với nam sinh thường chọn những
môn thể thao nhẹ nhàng hoặc mang tính nhịp điệu như Cờ vua (1.83%) hoặc Nhảy
hiện đại (4.33) thì nam sinh lại chọn những môn mang tính sức mạnh, thể hiện năng
lực bản thân như Võ, Cầu lông, Bóng đá. Tỷ lệ nữ sinh tham gia thể thao ngoại khóa
so với nam sinh chênh lệch tương đối lớn. Nếu như nam sinh tham gia là 63% thì nữ
sinh chỉ đạt 37%, chênh lệch 26%. Cần phải có những hoạt động tập thể để khuyến
khích nữ sinh tham gia hoạt động TDTT ngoại khóa nhiều hơn nữa mới đạt được sự
phát triển thể trạng cho các em nữ sinh.
2.4 Thực trạng hình thức tập luyện TDTT ngoại khóa của học sinh các trường
THCS trên địa bàn Thành phố Cần Thơ
Hình thức tập luyện TDTT một phần ảnh hưởng số lượng và chất lượng của
học sinh tham gia tập luyện. Hình thức tập luyện TDTT tương đối đa dạng như: tập
luyện theo hình thức CLB, tự tập luyện, lớp năng khiếu, đội tuyển... Kết quả thu được
thể hiện tại bảng 4.
1026
Bảng 4: Thực trạng hình thức tập luyện TDTT ngoại khóa của học sinh trên địa bàn Thành
phố Cần Thơ
TT
Hình thức tập luyện
Tổng số
Giới tính
Nam
Nữ
n
%
n
%
n
%
1
Tự tập
254
42.33
155
42.70
99
41.77
2
Lớp năng khiếu
0
0.00
0
0.00
0
0.00
3
Câu lạc bộ
135
22.50
80
22.04
55
23.21
4
Nhóm
176
29.33
106
29.20
70
29.54
5
Đội tuyển
35
5.83
22
6.06
13
5.49
Qua bảng 4 nhận thấy: Trong 5 hình thức tập luyện TDTT ngoại khóa hiện đang áp
dụng tại các trường THCS trên địa bàn Thành phố Cần Thơ hiện nay có 4/5 hình thức đang
được áp dụng. Trong đó hình thức tự tập là chủ yếu chiếm tỷ lệ cao nhất 42.33%, nếu xét trên
góc độ đặc điểm giới tính thì hình thức tự tập này cũng được hai giới học sinh lựa chọn nhiều
nhất, 42.70% đối với nam sinh và 41.77% với nữ sinh. Bên cạnh đó hình thức tập luyện theo
nhóm, CLB hay đội tuyển cũng được áp dụng tương đối linh hoạt và được học sinh tham gia
tập luyện, lần lượt chiếm tỷ lệ 29.33%, 22.50% và 5.83%. Hình thức tập luyện theo lớp năng
khiếu thì không có trường nào áp dụng. Dễ dàng nhận thấy rằng tỷ lệ lựa chọn các hình
thức tập luyện là không đồng đều, sự chênh lệch khá lớn trong trong cách lựa chọn đã
nói lên phần nào thực trạng hình thức hoạt động của TDTT ngoại khóa của các trường
THCS trên địa bàn Thành phố Cần Thơ.
2.5 Thực trạng tần suất tập luyện TDTT ngoại khóa của học sinh các trường
THCS trên địa bàn Thành phố Cần Thơ
Nhằm đánh giá mức độ thường xuyên tập luyện TDTT ngoại khóa trong tuần
của học sinh các trường THCS trên địa bàn Thành phố Cần Thơ, chúng tôi tiến hành
khảo sát bằng phiếu hỏi ngẫu nhiên 600 học sinh ở 14 trường THCS trong đó gồm
363 học sinh nam, 237 học sinh nữ. Kết quả khảo sát thể hiện tại bảng 5.
Bảng 5: Thực trạng tần suất tập luyện TDTT ngoại khóa của học sinh các trường THCS trên
địa bàn Thành phố Cần Thơ
Mức độ
Tổng
Giới tính
Nam
Nữ
n
%
n
%
n
%
Tần suất
tập luyện
Thường xuyên
130
21.67
78
21.49
48.00
20.25
Không thường xuyên
400
66.67
240
66.11
162.00
68.35
Không tập
70
11.67
45
12.40
27.00
11.39
Tổng
600
100
363
100
237
100
Qua bảng 5 nhận thấy:
Phân tích theo góc độ tổng thể học sinh được phỏng vấn: Cho thấy có đến
66.67% tập luyện không thường xuyên, số học sinh tập luyện thường xuyên chỉ chiếm
tỉ lệ 21.67%, một bộ phận học sinh không tham gia tập luyện ngoại khóa chiếm
11.67%. Từ kết quả trên cho thấy tính chuyên cần tập luyện TDTT của các học sinh
còn rất thấp, việc tập luyện TDTT ngoại khóa của học sinh chưa trở thành thói quen,
đa số các em có ý nghĩ chỉ cần tập luyện trong các giờ chính khóa là đủ.