Thuốc tiêu sợi huyết
trong điều trị nhồi máu
cơ tim cấp
Thuốc tiêu sợi huyết (TSH) gây phá hủy cục máu đông trong lòng mạch
vành vốn được cho là thủ phạm của nhồi máu cơ tim cấp và làm giảm
25% tỉ lệ tử vong cho những bệnh nhân này.
Từ năm 1970 - 2000 tuổi thọ người Mỹ đã tăng thêm 6 năm. 2/3 trong số đó là nhờ giảm
tỉ lệ tử vong của bệnh tim và đột quỵ. Bên cạnh những biện pháp phòng ngừa tiên phát
như cải thiện lối sống, giảm hút thuốc, tiết chế ăn uống, điều trị aspirin cho những người
nguy cơ cao… thì việc áp dụng những phương pháp điều trị mới như thuốc tiêu sợi huyết
đã tạo nên những hiệu quả rất có ý nghĩa, đặc biệt là với bệnh mạch vành.
Thuốc tiêu sợi huyết (TSH) gây phá hủy cục máu đông trong lòng mạch
vành vốn được cho là thủ phạm của nhồi máu cơ tim cấp và làm giảm 25% tỉ
lệ tử vong cho những bệnh nhân này.
Lịch sử về thuốc TSH
1933 Tillett tìm ra Streptokinase (SK) thuốc TSH đầu tiên được chiết xuất từ
vi khuẩn Streptococci tiêu huyết B nhóm C. Năm 1947, MacFarlane và
Pilling tìm ra thuốc thứ 2 là Urokinase (UK) chiết xuất từ nước tiểu và tế
bào thận người. Cả 2 thuốc SK và UK đều là những thuốc TSH không chọn
lọc. Sau đó thế hệ mới hơn là TPA (Alteplase, Tenecteplase, Reteplase) chiết
xuất từ sự tái kết hợp DNA tế bào melanine người và tế bào buồng trứng
chuột đồng Trung Hoa ra đời vào đầu thập niên 80 là thuốc TSH chọn lọc
trên cục máu đông đã hình thành với ưu điểm hiệu quả hơn và ít gây biến
chứng xuất huyết hơn 2 thuốc đầu.
Những ứng dụng lâm sàng của các thuốc này ngày càng rộng rãi trong đó
quan trọng nhất đó là điều trị NMCT cấp ST chênh lên.
Cơ chế tác dụng
Các thuốc TSH sau khi tiêm qua tĩnh mạch tác dụng bằng cách hoạt hóa
plasminnogen thành plasmin bằng những cách khác nhau: UK và TPA hoạt
hóa trực tiếp plasminogen thành plasmin. SK gắn với plasminogen thành
phức hợp tạo plasmin. Plasmin sẽ cắt các phân tử fibrin của huyết khối làm
ly giải cục máu đông.
Chống chỉ định của thuốc TSH
a. Chống chỉ định tuyệt đối:
- Xuất huyết não hoặc đột quỵ không rõ nguyên nhân ở bất cứ thời
điểm nào.
- Nhối máu não trong vòng 6 tháng.
- Tổn thương hoặc u tân sinh hệ thần kinh trung ương.
- Vết thương đầu, phẫu thuật hoặc chấn thương lớn trong vòng 3 tuần
trước đó.
- Xuất huyết tiêu hóa trong 1 tháng trước đó.
- Bệnh chảy máu.