TIÊU CHUẨN QUỐC GIA
TCVN 14475-3:2025
ISO 18435-3:2015
HỆ THỐNG TỰ ĐỘNG HÓA CÔNG NGHIỆP VÀ TÍCH HỢP - TÍCH HỢP CÁC ỨNG DỤNG
CHẨN ĐOÁN, ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC VÀ BẢO TRÌ - PHẦN 3: PHƯƠNG PHÁP MÔ TẢ TÍCH
HỢP ỨNG DỤNG
Industrial automation systems and integration - Diagnostics, capability assessment and
maintenance applications integration - Part 3: Applications integration description method
Lời nói đầu
TCVN 14475-3:2025 hoàn toàn tương đương với ISO 18435-3:2015;
TCVN 14475-3:2025 do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC 184 Hệ thống tự động hóa
và tích hợp biên soạn, Viện Tiêu chuẩn Chất lượng Việt Nam đề nghị, Ủy ban Tiêu chuẩn Đo
lường Chất lượng Quốc gia thẩm định, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố.
Bộ TCVN 14475 (ISO 18435), Hệ thống tự động hóa công nghiệp và tích hợp - Tích hợp các ứng
dụng chẩn đoán, đánh giá năng lực và bảo trì gồm các phần sau:
- TCVN 14475-1:2025 (ISO 18435-1:2009), Phần 1: Tổng quan và yêu cầu chung
- TCVN 14475-2:2025 (ISO 18435-2:2012), Phần 2: Mô tả và định nghĩa các phần tử ma trận
miền ứng dụng
- TCVN 14475-3:2025 (ISO 18435-3:2015), Phần 3: Phương pháp mô tả tích hợp ứng dụng
Lời giới thiệu
Bộ TCVN 14475 (ISO 18435) xác định một bộ phương pháp tích hợp nhằm mục đích sử dụng
khi tích hợp các ứng dụng chẩn đoán, đánh giá năng lực và bảo trì với các ứng dụng trong sản
xuất, điều khiển và các hoạt động sản xuất khác.
TCVN 14475-1 (ISO 18435-1) cung cấp tổng quan về các thành phần được thể hiện trong Hình 1
và các nguyên tắc của phương pháp mô tả các yêu cầu tích hợp của ứng dụng tự động hóa. Các
thành phần bao gồm các khía cạnh chính khi tích hợp ứng dụng tự động hóa với các ứng dụng
khác và quan hệ của các khía cạnh chính này. Các nguyên tắc bao gồm trao đổi thông tin để hỗ
trợ khả năng tương tác trong một ứng dụng và giữa các ứng dụng.
TCVN 14475-2 (ISO 18435-2) cung cấp các định nghĩa chi tiết về các cấu trúc Phần tử Ma trận
Tương tác ứng dụng (AIME) và Phần tử Ma trận Miền ứng dụng (ADME) và quan hệ của chúng.
Đặc biệt, các bước để xây dựng ADME từ một tập hợp AIME được mô tả.
Tiêu chuẩn này xác định một phương pháp được khuyến nghị dựa trên các mẫu để mô tả khả
năng tương tác giữa các ứng dụng trong hai hoặc nhiều miền tự động hóa trong một doanh
nghiệp, ở mọi mức của hệ thống phân cấp chức năng và nguồn lực của doanh nghiệp. Trọng
tâm là các miền hoạt động sản xuất và hoạt động bảo trì.
Hình 1 - Quan hệ giữa các phần của bộ TCVN 14475 (ISO 18435)
UML được sử dụng để thể hiện các yêu cầu trao đổi thông tin liên quan đến khả năng tương tác
và tích hợp các ứng dụng trên nhà máy, đặc biệt là chẩn đoán, điều khiển, bảo trì và sản xuất.
Mục đích là tập trung vào cách thể hiện trao đổi thông tin:
- về quy trình, thiết bị, người vận hành, vật liệu và các tài sản tự động hóa khác;
- được truyền tải từ hệ thống điều khiển và sản xuất đến các hệ thống chẩn đoán và bảo trì khác
nhau để thực hiện quản lý tài sản.
Những lợi ích mong muốn khi thể hiện trao đổi thông tin là:
- tạo điều kiện thuận lợi cho việc xác định và mua sắm các hệ thống mở hỗ trợ khả năng tương
tác giữa các ứng dụng chẩn đoán và bảo trì;
- giảm thời gian phát triển các giải pháp chẩn đoán và bảo trì nhằm giải quyết trực tiếp các yêu
cầu tích hợp được xác định rõ ràng;
- cung cấp phương tiện để phân loại các công cụ nhằm mục đích cho phép và xác minh khả
năng tương tác và tích hợp giữa các ứng dụng.
HỆ THỐNG TỰ ĐỘNG HÓA CÔNG NGHIỆP VÀ TÍCH HỢP - TÍCH HỢP CÁC ỨNG DỤNG
CHẨN ĐOÁN, ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC VÀ BẢO TRÌ - PHẦN 3: PHƯƠNG PHÁP MÔ TẢ TÍCH
HỢP ỨNG DỤNG
Industrial automation systems and integration - Diagnostics, capability assessment and
maintenance applications integration - Part 3: Applications integration description method
1 Phạm vi áp dụng
Tiêu chuẩn này xác định phương pháp lập hồ sơ để sử dụng các biểu mẫu khả năng tương tác
của TCVN 14475-2 (ISO 18435-2). Các phương pháp lập hồ sơ này mô tả việc xây dựng và sử
dụng các thành phần ma trận miền ứng dụng (ADME), các thành phần ma trận tương tác ứng
dụng (AIME) và một từ điển kỹ thuật mở (OTD) để hỗ trợ trao đổi thông tin.
Đặc biệt, tiêu chuẩn này đưa ra hướng dẫn liên quan đến việc lập hồ sơ trao đổi thông tin giữa
hai ứng dụng bằng cách thiết lập ngữ cảnh, phương thức truyền tải và nội dung được xác định
trong TCVN 14475-2 (ISO 18435-2).
Tiêu chuẩn này được thiết kế để sử dụng kết hợp với TCVN 14475-1 (ISO 18435-1) và TCVN
14475-2 (ISO 18435-2).
2 Tài liệu viện dẫn
Các tài liệu viện dẫn sau đây là cần thiết cho việc áp dụng tiêu chuẩn. Đối với các tài liệu viện
dẫn ghi năm công bố thì áp dụng bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm
công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm cả các sửa đổi.
TCVN 14475-1:2025 (ISO 18435-1:2009), Hệ thống tự động hóa công nghiệp và tích hợp - Chẩn
đoán, đánh giá năng lực và tích hợp ứng dụng bảo trì - Phần 1: Tổng quan và yêu cầu chung
TCVN 14475-2:2025 (ISO 18435-2:2012), Hệ thống tự động hóa công nghiệp và tích hợp - Chẩn
đoán, đánh giá năng lực và tích hợp ứng dụng bảo trì - Phần 2: Mô tả và định nghĩa các thành
phần ma trận miền ứng dụng
ISO 8000 (tất cả các phần), Data quality (Chất lượng dữ liệu)
ISO/IEC 10645, Information technology - Universal Coded Character Set (UCS) (Công nghệ
thông tin - Bộ ký tự mã hóa chung (UCS))
ISO 15745-1, Industrial automation systems and integration - Open systems application
integration framework - Part 1: Generic reference description (Hệ thống tự động hóa công nghiệp
và tích hợp - Khung tích hợp ứng dụng hệ thống mở - Phần 1: Mô tả tham chiếu chung)
ISO/TS 2S002 (tất cả các phần), Industrial automation systems and integration - Exchange of
characteristic data (Hệ thống tự động hóa công nghiệp và tích hợp - Trao đổi dữ liệu đặc trưng)
ISO/TS 29002-5:2009, Industrial automation systems and integration - Exchange of characteristic
data - Part 5: Identification scheme (Hệ thống tự động hóa công nghiệp và tích hợp - Trao đổi dữ
liệu đặc trưng - Phần 5: Sơ đồ nhận dạng)
3 Thuật ngữ và định nghĩa
Tiêu chuẩn này áp dụng các thuật ngữ và định nghĩa dưới đây.
3.1
Ontology (ontology)
Sự chỉ định rõ ràng và đồng thuận về các khái niệm của một miền ứng dụng độc lập với bất kỳ
việc sử dụng nào của các khái niệm này.
[NGUỒN: ISO 13584-511:2006, 3.1.20]
4 Chữ viết tắt
ADME Application Domain Matrix Element Phần tử Ma trận miền ứng dụng
AIME Application Integration Matrix Element Ma trận tích hợp ứng dụng
CBM Condition-Based Maintenance Bảo trì dựa trên tình trạng
OTD Open Technical Dictionary Từ điển kỹ thuật mở
UML Unified Modelling Language Ngôn ngữ mô hình thống nhất
XML extensible Markup Language Ngôn ngữ đánh dấu có thể mở rộng
5 Phương pháp mô tả tích hợp ứng dụng
5.1 Giới thiệu về khái niệm tích hợp ứng dụng
5.1.1 Quy định chung
Yêu cầu tích hợp ứng dụng của khách hàng xác định các cấu hình trao đổi thông tin cần thiết để
hỗ trợ các yêu cầu về khả năng tương tác của ứng dụng. Để phát triển các cấu hình trao đổi
thông tin cho các ứng dụng quan tâm, cần phải xác định các lĩnh vực quan tâm hiện tại của
khách hàng.
Điều 5 mô tả phương pháp chỉ định thông tin có trong AIME và ADME cho các yêu cầu trao đổi
thông tin bằng cách sử dụng các mẫu được xác định trong TCVN 14475-2 (ISO 18435-2). Việc
sử dụng phương pháp này sẽ cung cấp khả năng tương tác cho các ứng dụng trong ngữ cảnh
được xác định. Vì phương pháp này được sử dụng để tích hợp các ứng dụng bổ sung từ nhiều
miền khác nhau, nên phương pháp này có thể được sử dụng để xác minh xem các cấu hình trao
đổi thông tin (sử dụng cấu trúc AIME) có thể tương tác khi người dùng cần hay không. Hình 2
cho thấy một quy trình lặp lại để xác minh khả năng tương tác dự kiến của tích hợp ứng dụng.
Hình 2 - Chu trình thiết kế hệ thống cho khả năng tương tác
Cấu trúc chung cho các hồ sơ trao đổi thông tin ứng dụng được mô tả trong Hình 3. Các phương
pháp đánh giá khả năng tương thích của hồ sơ AIME để hỗ trợ trao đổi thông tin sẽ phụ thuộc
vào ngữ cảnh và lĩnh vực quan tâm.
Hình 3 - Các phần tử hồ sơ
Tác vụ chẩn đoán và bảo trì phụ thuộc vào mục tiêu tích hợp liên miền ứng dụng khác nhau như
thể hiện trong Hình 4. Mô tả về tác vụ kỹ thuật này sẽ phải bao gồm việc nhận dạng các tài sản
liên quan mà tác vụ được xác định và các miền ứng dụng liên quan.
Phương pháp mô tả hồ sơ trao đổi thông tin phụ thuộc vào ngữ cảnh được thiết lập theo trao đổi
thông tin nội miền hoặc liên miền. Hồ sơ năng lực của các nguồn lực hỗ trợ trao đổi thông tin
phải được AIME mô tả.
CHÚ THÍCH: Việc trao đổi thông tin giữa nguồn lực được phân bổ và nguồn lực định nghĩa có
thể được mô tả bằng sơ đồ trình tự theo Điều 5.2 TCVN 14475-2:2025 (ISO 8435-2:2012).
Các danh mục miền ứng dụng được xác định trong TCVN 14475-1 (ISO 18435-1) như thể hiện
trong Hình 4. Trong Tiêu chuẩn này, các mẫu khả năng tương tác được mô tả cho các yêu cầu
tích hợp được mô tả trong TCVN 14475-1 (ISO 18435-1) cho khả năng tương tác của các ứng
dụng.
Để minh họa cho phương pháp sử dụng các mẫu khả năng tương tác, các miền ứng dụng chẩn
đoán và điều khiển được sử dụng như thể hiện trong Hình 4 .
Hình 4 - Các danh mục miền ứng dụng
5.1.2 Yêu cầu liên miền
Mẫu khả năng tương tác cho khả năng tương tác của ứng dụng liên miền sẽ yêu cầu tham chiếu
đến một tiêu chuẩn miền cụ thể hoặc hồ sơ của một tiêu chuẩn miền cụ thể, theo ISO 15745, để
chỉ rõ ngữ cảnh của mô hình tích hợp.
VÍ DỤ 1: Như thể hiện trong Hình 5. ứng dụng trong miền ứng dụng điều khiển cá thể sử dụng,
mô hình tham chiếu IEC 61512 để mô tả cấu trúc mô hình, các thuật ngữ và định nghĩa được sử
dụng trong các mẫu khả năng tương tác cho ADME. ứng dụng trong miền ứng dụng chẩn đoán
có thể sử dụng mô hình tham chiếu ISO 13374-2 để mô tả ADME chẩn đoán tương ứng.
Do đó, khi trao đổi thông tin liên miền khác nhau, cần phải chỉ ra ngữ cảnh và sau đó mô tả thông
tin nội dung được xử lý bởi cơ chế truyền tải. Ngữ cảnh, thông tin truyền tải và nội dung được
chứa trong ADME bằng cách sử dụng các quy định kỹ thuật hồ sơ. Nội dung thực tế của trao đổi
thông tin phải được xác định bởi các quy định kỹ thuật hồ sơ.
VÍ DỤ 2: Một thông báo thông tin chẩn đoán ISO 13374, tạo thông báo tư vấn, được gửi từ ứng
dụng chẩn đoán dưới dạng sự kiện đến ứng dụng điều khiển lô IEC 61512.
Hình 5 - Khả năng tương tác giữa các ứng dụng liên miền
