Đ U T QU C TẦ Ư Ố Ế
M C L CỤ Ụ
....................................................................................................................10
L I M Đ UỜ Ở Ầ
Trong th i đ i ngày nay, không m t qu c gia nào trên th gi i có th phát tri nờ ạ ộ ố ế ớ ể ể
mà l i đ ng bi t l p, tách r i quan hạ ứ ệ ậ ờ ệ kinh tế v i các n c khác. Xu th qu c t hoáớ ướ ế ố ế
n n kinh t th gi i là m t trong nh ng xu h ng v n đ ng ch y u trong đ i s ngề ế ế ớ ộ ữ ướ ậ ộ ủ ế ờ ố
kinh t qu c t hi n nay. Vi c m r ng quan h kinh t qu c t là yêu c u r t c pế ố ế ệ ệ ở ộ ệ ế ố ế ầ ấ ấ
bách để xây d ngự n n kinh t phát tri n nhanh n c ta. Mu n phát tri n n n kinh tề ế ể ở ướ ố ể ề ế
l c h u, thi u v n, thi u nh ng kinh nghi m qu n lý tiên ti n c a n c ngoài thì đ uạ ậ ế ố ế ữ ệ ả ế ủ ướ ầ
t n c ngoài đã tr nên m t v n đ quan tr ng và c n thi t đ phát tri n n n kinh t .ư ướ ở ộ ấ ề ọ ầ ế ể ể ề ế
Thông qua đ u t n c ngoài thì n c ti p nh n đ u t có th tranh th huy đ ngầ ư ướ ướ ế ậ ầ ư ể ủ ộ
đ c ngu n v n, công ngh ,ượ ồ ố ệ k thu tỹ ậ hi n đ i c a n c ngoài, ti p thu đ c nh ngệ ạ ủ ướ ế ượ ữ
kinh nghi m qu n lý tiên ti n c a n c ngoài. Không nh ng th đ u t n c ngoài cònệ ả ế ủ ướ ữ ế ầ ư ướ
là c h i đ tìm ki m th tr ng bên ngoài, t o ch đ ng v ng ch c trên th tr ng thơ ộ ể ế ị ườ ạ ỗ ứ ữ ắ ị ườ ế
gi i.ớ
N m b t đ c tình hình th c t đó, Đ i h i Đ ng toàn qu c l n th VI (tháng 12ắ ắ ượ ự ế ạ ộ ả ố ầ ứ
năm 1986) đã đ ra nh ng chínhề ữ sách h t s c đúng đ n, đánh d u b c chuy n bi nế ứ ắ ấ ướ ể ế
quan tr ng, xoá b hoàn toàn c ch quan liêu bao c p cũ. M t trong nh ng b cọ ỏ ơ ế ấ ộ ữ ướ
chuy n bi n l n trong đ nh h ng đ i m i kinh t , th ch hoá đ ng l i c a Đ i h iể ế ớ ị ướ ổ ớ ế ể ế ườ ố ủ ạ ộ
VI là vi c ban hành lu t đ u t n c ngoài t i Vi t Nam năm 1987. Sau khi Lu t đ uệ ậ ầ ư ướ ạ ệ ậ ầ
t n c ngoài ra đ i và thay đ i, b sung liên t c quá trình thu hút đ u t n c ngoàiư ướ ờ ổ ổ ụ ầ ư ướ
Vi t Nam đã đ t đ c nh ng thành t u đáng k , đóng góp tích c c vào quá trình phátệ ạ ượ ữ ự ể ự
tri n kinh tể ế xã h iộ c a đ t n c. Tuy nhiên, bên c nh nh ng k t qu đ t đ c đó, quáủ ấ ướ ạ ữ ế ả ạ ượ
trình thu hút đ u t , s v n hành c a các d án đã làm n y sinh v n đ m t cân đ i c nầ ư ự ậ ủ ự ả ấ ề ấ ố ầ
đ c kh c ph c nh m nâng cao h n n a hi u qu s d ng ngu n v n này. Chính vìượ ắ ụ ằ ơ ữ ệ ả ử ụ ồ ố
v y mà nhóm chúng em ch n đ tài:ậ ọ ề “ Th c tr ng m t cân đ i trong các hình th c đ uự ạ ấ ố ứ ầ
t FDI t i Vi t Nam và nh ng gi i pháp kh c ph c ”.ư ạ ệ ữ ả ắ ụ
Do th i gian có h n nên đ tài ch t p trung nghiên c u s m t cân đ i trong đ uờ ạ ề ỉ ậ ứ ự ấ ố ầ
t tr c ti p n c ngoài vào Vi t Nam, đánh giá h u qu m t cân đ i và đ ra gi iư ự ế ướ ệ ậ ả ấ ố ề ả
pháp.Các s li u th ng kê l y t năm 1988 đ n năm 2013. Nhóm hy v ng bài ti u lu nố ệ ố ấ ừ ế ọ ể ậ
này s h u ích cho m i ng i.ẽ ữ ọ ườ
- 1 -
Đ U T QU C TẦ Ư Ố Ế
N I DUNGỘ
CHƯƠNG I: KHÁI NI M V NGU N V N FDI VÀ CÁC HÌNH TH C Đ U TỆ Ề Ồ Ố Ứ Ầ Ư
FDI
1. Khái ni m v ngu n v n FDIệ ề ồ ố
V i ý nghĩa c t lõi nh t, ớ ố ấ FDI hay đ u t tr c ti p n c ngoàiầ ư ự ế ướ là hình th c ứđ u tầ ư
dài h n c a cá nhân hay công ty n c này vào n c khác b ng cách thi t l p c s s nạ ủ ướ ướ ằ ế ậ ơ ở ả
xu t, kinh doanh.ấ
Theo IMF: FDI là hình th c đ u t qu c t ph n ánh m c tiêu c a m t th c thứ ầ ư ố ế ả ụ ủ ộ ự ể
c trú t i m t n n kinh t nh m có đ c l i ích lâu dài trong m t doanh nghi p c trúư ạ ộ ề ế ằ ượ ợ ộ ệ ư
t i m t nên kinh t khác. L i ích lâu có nghĩa là t n t i m t m i quan h dài h n gi aạ ộ ế ợ ồ ạ ộ ố ệ ạ ữ
nhà đ u t tr c ti p và doanh nghi p và m t m c đ nh h ng đáng k c a nhà đ uầ ư ự ế ệ ộ ứ ộ ả ưở ể ủ ầ
t đ i v i vi c qu n lý doanh nghi p. [ngu n: IMF 1993]ư ố ớ ệ ả ệ ồ
Theo OECD: FDI ph n ánh m c tiêu c a m t th c th c trú t i m t n n kinh tả ụ ủ ộ ự ể ư ạ ộ ề ế
(“nhà đ u t tr c ti p”) mu n có đ c l i ích lâu dài trong m t th c th c trú t i m tầ ư ự ế ố ượ ợ ộ ự ể ư ạ ộ
n n kinh t khác n n kinh t c a nhà đ u t (“doanh nghi p đ u t tr c ti p”). L i íchề ế ề ế ủ ầ ư ệ ầ ư ự ế ợ
lâu dài ng ý m t m i quan h dài h n gi a nhà đ u t tr c ti p và doanh nghi p vàụ ộ ố ệ ạ ữ ầ ư ự ế ệ
m t m c đ nh h ng đáng k trong vi c qu n lý doanh nghi p đó. [ngu n: OECDộ ứ ộ ả ưở ể ệ ả ệ ồ
1996]
Có th th y FDI đ c đ c tr ng b i m c đích tìm ki m l i ích lâu dài và m tể ấ ượ ặ ư ở ụ ế ợ ộ
m c đ nh h ng đáng k c a các nhà đ u t đ i v i doanh nghi p. Tuy nhiên, tùyứ ộ ả ưở ể ủ ầ ư ố ớ ệ
t ng thái đ và m c tiêu phát tri n, m i qu c gia l i có nh ng tiêu chu n riêng v m cừ ộ ụ ể ỗ ố ạ ữ ẩ ề ứ
s h u t i thi u và các y u t c a m i quan h đ u t tr c ti p (nh đ i di n trongở ữ ố ể ế ố ủ ố ệ ầ ư ự ế ư ạ ệ
ban giám đ c, tham gia vào quá trình ra quy t đ nh, các giao d ch v t ch t bên ngoài côngố ế ị ị ậ ấ
ty, vi c trao đ i nhân s qu n lý, cung c p các thông tin kĩ thu t, cung c p tín d ng dàiệ ổ ự ả ấ ậ ấ ụ
h n v i m c lãi su t th p h n lãi su t th tr ng). T u chung l i, có th th y s khácạ ớ ứ ấ ấ ơ ấ ị ườ ự ạ ể ấ ự
bi t c b n c a FDI so v i các hình th c đ u t qu c t khác nh sau: ệ ơ ả ủ ớ ứ ầ ư ố ế ư
Th nh t, m i hình th c đ u t qu c t đ u đ c ti n hành bên ngoài n cứ ấ ọ ứ ầ ư ố ế ề ượ ế ở ướ
c a công ty đ u t , nh ng FDI, khác v i các hình th c khác, đ c ti n hành bên trongủ ầ ư ư ớ ứ ượ ế
công ty đ u t : quy n ki m soát đ i v i vi c s d ng nh ng ngu n l c đ c diầ ư ề ể ố ớ ệ ử ụ ữ ồ ự ượ
- 2 -
Đ U T QU C TẦ Ư Ố Ế
chuy n v n n m trong tay nhà đ u t , cho phép nhà đ u t đ a ra quy t đ nh s n xu tể ẫ ằ ầ ư ầ ư ư ế ị ả ấ
và đ u t .ầ ư
Th hai, trong khi m i hình th c đ u t liên quan đ n vi c di chuy n c a ngu nứ ọ ứ ầ ư ế ệ ể ủ ồ
l c tài chính ra kh i biên gi i, FDI còn liên quan đ n vi c di chuy n nh ng tài s n vàự ỏ ớ ế ệ ể ữ ả
ngu n l c khác, ví d nh công ngh , kĩ năng qu n lý và nh ng kĩ năng khác, kh năngồ ự ụ ư ệ ả ữ ả
ti p c n th tr ng, năng l c kinh doanh….Vì v y, có th nói, FDI không ch bao g mế ậ ị ườ ự ậ ể ỉ ồ
dòng ch y c a các ngu n l c tài chính vào n c ch nhà mà đây là m t gói các ngu nả ủ ồ ự ướ ủ ộ ồ
l c và tài s n c n thi t cho s tăng tr ng và phát tri n c a n c ch nhà. FDI cũngự ả ầ ế ự ưở ể ủ ướ ủ
liên quan đ n quy n ki m soát c a nhà đ u t n c ngoài đ i v i ho t đ ng s n xu tế ề ể ủ ầ ư ướ ố ớ ạ ộ ả ấ
t i n c ch nhà. ạ ướ ủ
2. Các hình th c đ u t tr c ti p n c ngoài hi n nayứ ầ ư ự ế ướ ệ
2.1. H p đ ng h p tác kinh doanhợ ồ ợ
Đây là m t văn b n đ c ký k t gi a m t ch đ u t n c ngoài và m t chộ ả ượ ế ữ ộ ủ ầ ư ướ ộ ủ
đ u t trong n c (n c nh n đ u t ) đ ti n hành m t hay nhi u ho t đ ng s n xu tầ ư ướ ướ ậ ầ ư ể ế ộ ề ạ ộ ả ấ
kinh doanh n c ch nhà trên c s quy đ nh v trách nhi m và phân ph i k t quở ướ ủ ơ ở ị ề ệ ố ế ả
kinh doanh mà không thành l p m t công ty, xí nghi p hay không ra đ i m t t cáchậ ộ ệ ờ ộ ư
pháp nhân m i nào.ớ
u đi mƯ ể :
•V i n c ti p nh nớ ướ ế ậ : gi i quy t đ c tình tr ng thi u v n, thi u công nghê, t oả ế ượ ạ ế ố ế ạ
thêm đu c m i quan h trong h p tác kinh doanh, đ c n m quy n đi u hàng dợ ố ệ ợ ượ ắ ề ề ự
án.
•V i n c đ u tớ ướ ầ ư: chia s đu c s r i ro trong đ u t , t n d ng đ oc h th ngẻ ợ ự ủ ầ ư ậ ụ ự ệ ố
phân ph i có s n , đi u hành, phân b c a n c ti p nh n trong quá trình đ u t .ố ẵ ề ổ ủ ướ ế ậ ầ ư
Xâm nh p vào th tru ng n c s t i đ dàng h n mà không m t th i gian thămậ ị ờ ướ ở ạ ễ ơ ấ ờ
dò, nghiên c u. ứ
Nh c đi mượ ể
•V i n c ti p nh nớ ướ ế ậ : khó thu hút v n đ u t ,ch th c hi n đ c m t s lĩnhố ầ ư ỉ ự ệ ượ ở ộ ố
v c sinh l i. ự ờ
•V i n c đ u tớ ướ ầ ư: không đ c tr c ti p đi u hành d án. ượ ự ế ề ự
- 3 -
Đ U T QU C TẦ Ư Ố Ế
2.2. Công ty liên doanh – Xí nghi p liên doanhệ
Xí nghi p hay công ty liên doanh đ c thành l p gi a m t bên là m t thành viênệ ượ ậ ữ ộ ộ
c a n c nh n đ u t và m t bên là các ch đ u t n c khác tham gia. M t xíủ ướ ậ ầ ư ộ ủ ầ ư ở ướ ộ
nghi p liên doanh có th g m hai ho c nhi u bên tham gia liên doanh. ệ ể ồ ặ ề
u đi m Ư ể
•V i n c ti p nh n đ u tớ ướ ế ậ ầ ư: tr c h t gi i quy t đ oc tình tr ng thi u v n, đ iướ ế ả ế ư ạ ế ố ổ
m i công ngh ,nâng cao đ c trình đ c a c a ng i lao đ ng , h c h i đ cớ ệ ượ ộ ủ ủ ườ ộ ọ ỏ ượ
cách th c qu n lý làm vi c chuyên nghi p. ứ ả ệ ệ
•V i n c đ u tớ ướ ầ ư: chia s đ c r i ro,t n d ng đ c h thông phân ph i cóẻ ượ ủ ậ ụ ượ ệ ố
s n,thâm nh p đ c vào th tr ng truy n thông và không m t th i gian chi phíẵ ậ ượ ị ườ ề ấ ờ
cho viêc nghiên c u th tr ng t i n c s t i. ứ ị ườ ạ ướ ở ạ
Nh c đi mựơ ể
•C hai bên đ u g p ph i nh ng r c r i khó khăn trong qu n lý nh m t nhi uả ề ặ ả ữ ắ ố ả ư ấ ề
th i gian đ th ng th o,bàn lu n,khác bi t v văn hoá nhìn nh n trong đ u tờ ể ươ ả ậ ệ ề ậ ầ ư
nên d xu t hi n mâu thu n trong qu n lý. ễ ấ ệ ẫ ả
•V i n c ti p nh n đ u tớ ướ ế ậ ầ ư:thay đ i nhân s công ty m s nh h ng đ n sổ ự ở ẹ ẽ ả ưở ế ự
phát tri n c a liên doanh, đ i tác n c ngoài th ng quan tâm đ n l i ích toànể ủ ố ướ ườ ế ợ
c u vì v y liên doanh nhi u khi phai ch u thua thi t vì l i ích n i khác. ầ ậ ề ị ệ ợ ở ơ
•V i nhà đ u tớ ầ ư:không ch đ ng đ c trong vi c đi u hành,d b m t c h iủ ộ ượ ệ ề ễ ị ấ ơ ộ
kinh doanh.
2.3. Công ty hay xí nghi p có 100% v n đ u t tr c ti p n c ngoàiệ ố ầ ư ự ế ướ
Đây là hình th c các công ty hay xí nghi p hoàn toàn thu c quy n s h u c a tứ ệ ộ ề ở ữ ủ ổ
ch c cá nhân n c ngoài và do bên n c ngoài t thành l p, t qu n lý và hoàn toànứ ướ ướ ự ậ ự ả
ch u trách nhi m v k t qu kinh doanh. ị ệ ề ế ả
u đi mƯ ể
•V i n c ti p nh n đ u tớ ướ ế ậ ầ ư:thu đ c l i nhu n t doanh nghi p(ti n thuêượ ợ ậ ừ ệ ề
đ t,thu ) ti p c n đ c th tr ng n c ngoài. ấ ế ế ậ ựơ ị ườ ướ
•V i nhà đ u t n c ngoàiớ ầ ư ướ :t n d ng đ c tài nguyên c a n c s t i, ch đ ngậ ụ ượ ủ ướ ở ạ ủ ộ
trong vi c qu n lý, đi u hành. ệ ả ề
- 4 -
Đ U T QU C TẦ Ư Ố Ế
Nh c đi mượ ể
•V i n c ti p nh n đ u tớ ướ ế ậ ầ ư:khó ti p thu đ c kinh nghi m qu n lý,công nghế ựơ ệ ả ệ
đ nâng cao đ c trình đ c a cán b qu n lý,cán b k thu t c a doanh nghi pể ượ ộ ủ ộ ả ộ ỹ ậ ủ ệ
trong n c.B chia s th tru ng c a n c mình,b t n d ng ngu n tài nguyên. ướ ị ẻ ị ờ ủ ướ ị ậ ụ ồ
•V i nhà đ u t n c ngoàiớ ầ ư ướ :ph i ch u hoàn toàn m i r i ro trong quá trình đ uả ị ọ ủ ầ
t ,m t nhi u th i gian và chi phí cho vi c nghiên c u th tru ng,khó xâm nh pư ấ ề ờ ệ ứ ị ơ ậ
vào nhi u lĩnh v c th tr òng trong n c l n. ề ự ị ư ướ ớ
2.4. Các hình th c khác: ứ
Đ u t vào các khu ch xu t, khu phát tri n kinh t , th c hi n nh ng h p đ ngầ ư ế ấ ể ế ự ệ ữ ợ ồ
xây d ng - v n hành - chuy n giao (B.O.T). Nh ng d án B.O.T th ng đ c chính phự ậ ể ữ ự ườ ượ ủ
các n c đang phát tri n t o m i đi u ki n thu n l i đ th c hi n vi c nâng c p c sướ ể ạ ọ ề ệ ậ ợ ể ự ệ ệ ấ ơ ở
h t ng kinh t .ạ ầ ế
u đi mƯ ể
•V i n c ti p nh n đ u tớ ướ ế ậ ầ ư:thu đ c v n đ u t vào nh ng d án h t ng đòiượ ố ầ ư ư ự ạ ầ
v n đ u t l n,gi m s c ép cho ngân sách nhà n c,nâng cao đ c các côngố ầ ư ớ ả ứ ướ ượ
trình h t ng trong n c. ạ ầ ướ
•V i nhà đ u tu n c ngoàiớ ầ ướ :hi u qu s d ng v n đ c đ m b o,ch đ ng qu nệ ả ử ụ ố ượ ả ả ủ ộ ả
lý, đi u hành và t ch kinh doanh l i nhu n. ề ự ủ ợ ậ
Nh c đi mượ ể
•V i n c ti p nh n đ u t : ớ ướ ế ậ ầ ư khó ti p c n kh năng qu n lý và ra soát côngế ậ ả ả
trình.Nhà n c cung ch u r i ro ngoài ki m soat c a nhà đ u t . ướ ị ủ ể ủ ầ ư
•V i nhà đ u t n c ngoàiớ ầ ư ướ : m t nhi u th i gian trong vi c đàm phán ,th c hi nấ ề ờ ệ ự ệ
h p đ ng.ợ ồ
3. Tác đ ng c a FDI ộ ủ
M c dù FDI v n ch u s chi ph i c a Nhà n c nh ng FDI ít l thu c vào m iặ ẫ ị ự ố ủ ướ ư ệ ộ ố
quan h chính tr gi a hai bên. M t khác bên n c ngoài tr c ti p tham gia qu n lý s nệ ị ữ ặ ướ ự ế ả ả
xu t, kinh doanh nên m c đ kh thi c a d án là khá cao, đ c bi t là trong vi c ti pấ ứ ộ ả ủ ự ặ ệ ệ ế
- 5 -
