TIM BẨM SINH PHÂN LOẠi VÀ
MỘT SỐ BỆNH THƯỜNG GẶP
I. Hành chính
1. Đối tượng: SV Y6 đa khoa
2. Thời gian: 9 tiết
3. Địa điểm giảng: Bệnh viện
4. Tên người biên soạn: ThS Đặng Thị Hải Vân
II. M ục tiêu học tập
1. Khai thác được tiền sử và bệnh sử bệnh nhân tim bẩm sinh.
2. Phát hiện được những triệu chứng gợi ý tim bẩm sinh và phân loại được bệnh
nhân vào
nhóm tim bẩm sinh shunt T ฀ P hay phải – trái.
3. Chẩn đoán sơ bộ về 4 bệnh tim bẩm sinh thường gặp là thông liên nhĩ, thông
liên thất, còn
ống động mạch và tứ chứng Fallot. Phân tích được kết quả xét nghiệm (XQ và
ĐT).
4. Đề ra biện pháp điều trị nội khoa các biến chứng và phương hướng điều trị
ngoại khoa 4
bệnh này.
5. Giải thích được bệnh tật của trẻ cho gia đình.
III.Nội dung
1. Những kỹ năng sinh viên cần phải thực hành:
- Kỹ năng giao tiếp
- Kỹ năng thăm khám
- Kỹ năng tư duy ra quyết định
2. Những điểm đặc trưng của các kỹ năng
- Phải có thái độ thông cảm, chia sẻ với bệnh nhân và gia đình bệnh nhân.
- Thăm khám phải nhanh nhẹn, khéo léo, đánh giá chính xác kết quả khám.
3. Thái độ
- Luôn chú ý phát hiện sớm.
- Bệnh nhân có thể điều trị khỏi bằng ngoại khoa.
- Thông cảm với trẻ bệnh và gia đình. Tránh gây bi quan cho gia đình bệnh nhân.
Bài giảng lâm sàng Nhi khoa Bộ môn Nhi ĐHY Hà Nội
43
4. Các bước thực hành của từng kỹ năng
4.1. Kỹ năng khai thác tiền sử, bệnh sử bệnh nhân tim bẩm sinh
- Trẻ được phát hiện tim bẩm sinh chưa? Từ bao giờ? Và ở đâu? Đã được phẫu
thuật
chưa?
- Trẻ có hay bị ngất? Cơn khó thở không? Có hay bị viêm phổi tái phát? Trẻ có
tím khi
khóc không?
- Gia đình có ai bị bệnh như trẻ không?
- Trong thời gian mang thai, mẹ có ốm đau và dùng thuốc gì không đặc biệt là
trong 3
tháng đầu.
4.2. Kỹ năng phát hiện những triệu chứng gợi ý bệnh tim bẩm sinh
- Thể trạng nhỏ, hay ra mồ hôi trộm.
- Quan sát xem da và niêm mạc trẻ có bị tím không? Trẻ có tím tăng lên khi khóc?
Biểu hiện
tím sớm thường gặp ở trẻ có tim bẩm sinh shunt phải trái.
- Khám tìm dấu hiệu ngón tay khum hay ngón tay ngón chân dùi trống. Dấu hiệu
này thường
đi kèm với triệu chứng tím gợi ý 1 bệnh nhân tim bẩm sinh shunt P – T.
- Nhìn xem lồng ngực trẻ có biến dạng, nhô cao ở bên trái không? Trẻ bị bệnh tim
bẩm sinh
thường có biến dạng lồng ngực. Tuy nhiên cần phải phân biệt với biến dạng lồng
ngực ở trẻ
còi xương.
- Sờ để tìm rung miu xem có không? Nếu có rung miu và biến dạng lồng ngực ở
một trẻ nhỏ
฀ có thể chẩn đoán chắc chắn trẻ đó có bệnh tim bẩm sinh.
- Nghe tim để tìm tiếng thổi bất thường, tính chất và vị trí tiếng thổi gợi ý rất nhiều
đến tim
bẩm sinh loại gì. Đối với tim bẩm sinh việc đánh giá tiếng T2 rất quan trọng. Ở 1
bệnh nhân
không có tím, nếu nghe thấy tiếng thổi liên tục cao ở KLS II trái ฀ nghĩ đến
bệnh còn ống
động mạch hoặc nghe thấy TTT 3/6 lan theo hình nan hoa ở KLS III – IV trái ฀
nghĩ đến
thông liên thất…
4.3. Kỹ năng khám và phát hiện những biến chứng của bệnh nhân tim bẩm
sinh.
4.3.1.Viêm phổi: là biến chứng hay gặp nhất, đặc biệt là ở nhóm tim bẩm sinh
shunt T – P làm nhiều