
BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ
TRƢỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI
PHAN BÁ HẢI
NGHIÊN CỨU KẾT QUẢ THAY KHỚP HÁNG
TOÀN PHẦN TRÊN BỆNH NHÂN HOẠI TỬ
VÔ KHUẨN CHỎM XƢƠNG ĐÙI
TẠI BỆNH VIỆN HỮU NGHỊ VIỆT ĐỨC
Chuyên ngành : Chấn thương Chỉnh hình và Tạo hình
Mã số : 9720104
TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SỸ Y HỌC
HÀ NỘI – 2022

CÔNG TRÌNH ĐƢỢC HOÀN THÀNH TẠI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI
Người hướng dẫn khoa học:
PGS. TS. Ngô Văn Toàn
Phản biện 1: PGS.TS. Lƣu Hồng Hải
Phản biện 2: PGS.TS. Đặng Hoàng Anh
Phản biện 3: PGS.TS. Trần Công Hoan
Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án cấp Trường
Họp tại Trường Đại học Y Hà Nội
Có thể tìm hiểu luận án tại
- Thư viện trường Đại học Y Hà Nội
- Thư viện Thư viện Quốc gia

DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU
ĐƢỢC CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
1. Phan Bá Hải, Ngô Văn Toàn (12/2020), Đặc điểm tổn thương
chỏm xương đùi trên phim X quang và cộng hưởng từ trong bệnh
lý hoại tử vô khuẩn chỏm xương đùi tại Bệnh viện Hữu nghị Việt
Đức. Tạp chí Y dược học số 11, tr 187-192.
2. Phan Bá Hải, Ngô Văn Toàn (1/2021), Bệnh lý hoại tử vô khuẩn
chỏm xương đùi: đặc điểm lâm sàng, chẩn đoán hình ảnh và yếu tố
nguy cơ. Tạp chí Y học cộng đồng, tập 62 - số 1 - 2021, tr 12-18.
3. Phan Bá Hải, Ngô Văn Toàn (12/2021), Kết quả điều trị thay khớp
háng toàn phần trên bệnh nhân hoại tử vô khuẩn chỏm xương đùi.
Tạp chí Y học cộng đồng, tập 62 - số 7 – 2021, tr 68-75

1
GIỚI THIỆU LUẬN ÁN
1. Tính cấp thiết của đề tài
Hoại tử vô khuẩn chỏm xương đùi là bệnh có tổn thương hoại tử tế
bào xương và tủy xương do thiếu máu nuôi dưỡng lên chỏm xương đùi,
dẫn đến mất chức năng của khớp háng. Các phương pháp phẫu thuật bảo
tồn khớp như: khoan giảm áp, ghép xương…chỉ có tác dụng trong giai
đoạn sớm, tuy nhiên bệnh lý xu hướng tiến triển và có chỉ định thay khớp
nhân tạo. Các phương pháp chẩn đoán hình ảnh cho bệnh lý HTVKCXĐ
như X quang thường quy và đặc biệt là cộng hưởng từ cho phép đánh
giá sớm và chính xác tổn thương. Bên cạnh đó, phẫu thuật thay khớp
háng đã trở nên thường quy với độ chính xác và hiệu quả cho chất
lượng cuộc sống cho người bệnh. Tuy nhiên, để theo dõi kết quả của
phẫu thuật thay khớp háng điều trị bệnh lý HTVKCXĐ cũng như đánh
giá mối liên quan và tiến triển của bệnh giữa khớp háng hai bên trên
chẩn đoán hình ảnh thì chưa có tác giả nào nghiên cứu sâu.
Vì vậy chúng tôi thực hiện nghiên cứu “ Nghiên cứu kết quả thay
khớp háng toàn phần trên bệnh nhân hoại tử vô khuẩn chỏm xƣơng
đùi tại bệnh viện Việt Đức ”, với hai mục tiêu:
1. Phân tích một số đặc điểm bệnh lý hoại tử vô khuẩn chỏm
xương đùi trên X quang và cộng hưởng từ
2. Đánh giá kết quả điều trị thay khớp háng toàn phần trên bệnh
nhân hoại tử vô khuẩn chỏm xương đùi
2. Những đóng góp mới của luận án
Phân tích một số đặc điểm bệnh lý HTVKCXĐ trên X quang và
CHT. Kết quả này có thể được sử dụng như một tổng quan cho các phẫu
thuật viên cũng như bác sỹ chuyên ngành khác tham khảo và nghiên
cứu sâu hơn về bệnh lý, diễn biến tổn thương trên hình ảnh, chỉ định
phẫu thuật đúng và phù hợp từng giai đoạn bệnh. Nêu bật được vai trò
của CHT trong chẩn đoán sớm bệnh.
Phẫu thuật thay khớp háng toàn phần chứng minh là phương pháp
triệt để, hiệu quả trong điều trị bệnh lý HTVKCXĐ ở giai đoạn muộn
(III, IV), cho kết quả sau mổ với tỉ lệ rất tốt và tốt là 97,5% sau thời
gian theo dõi trung bình 25,5 tháng. Điểm Harris trung bình trước phẫu
thuật là 54,6 ± 6,7, sau phẫu thuật là 96,7 ± 6,2. Phẫu thuật cũng cho
thấy tính an toàn khi không có tai biến, biến chứng trong và sau mổ.

2
Luận án cũng chỉ ra được các yếu tố nguy cơ của bệnh, một số mối
liên quan giữa triệu chứng lâm sàng, chẩn đoán hình ảnh trước mổ và
kết quả sau phẫu thuật, là dữ kiện giúp cho sự tiên lượng và theo dõi
người bệnh sau mổ, rút ra kinh nghiệm điều trị dự phòng tiến triển của
bệnh và tăng tuổi thọ khớp háng nhân tạo.
Những kết quả này đóng góp có ý nghĩa cho chuyên ngành Chấn
thương chỉnh hình từ chẩn đoán, điều trị phẫu thuật, theo dõi sau mổ đối
với bệnh lý HTVKCXĐ. Kết quả với cỡ mẫu đủ lớn chứng minh độ tin
cậy, tính hiệu quả của phương pháp, là tài liệu khoa học tham khảo cho
đồng nghiệp.
3. Bố cục của luận án
Luận án gồm 137 trang, trong đó phần đặt vấn đề là 2 trang, phần
tổng quan tài liêu 41 trang, phần đối tượng và phương pháp nghiên cứu
23 trang, kết quả nghiên cứu 29 trang, bàn luận 41 trang, kết quả 2
trang. Luận án có 44 bảng, 4 biểu đồ; 194 tài liệu tham khảo, trong đó
12 tài liệu tiếng Việt, 182 tài liệu tiếng Anh.
CHƢƠNG 1
TỔNG QUAN
1.1. Bệnh lý hoại tử vô khuẩn chỏm xƣơng đùi
Năm 1738 Alexander Muro là người đầu tiên mô tả về hoại tử đầu
xương. Năm 1842 Jean Cruveihier kết luận hoại tử chỏm xương đùi là
do mạch máu. Những nghiên cứu giai đoạn này nhận thấy phần lớn
bệnh nhân bị hoại tử chỏm xương đùi là do sau chấn thương. Nhưng
đồng thời, các tác giả cũng nhận thấy số lượng bệnh nhân bị
HTVKCXĐ nguyên phát cũng tăng dần. Chẩn đoán bệnh HTVKCXĐ
ngoài các triệu chứng lâm sàng điển hình, theo hội nghị nghiên cứu các
Bệnh lý đặc biệt tại Nhật Bản tháng 6/2001, chẩn đoán xác định bệnh
HTVKCXĐ khi có ≥ 2 trên 5 tiêu chuẩn.
- Hình ảnh xẹp chỏm xương đùi hoặc dấu hiệu hình liềm trên X quang
- Có đặc xương một vùng trong chỏm xương đùi trên X quang ( với
khe khớp không hẹp và ổ cối bình thường)
- CHT có hình ảnh dải / đường giảm tín hiệu trên T1W
- Xạ hình xương có hình ảnh trong vùng tăng gắn chất phóng xạ có
vùng giảm gắn chất phóng xạ (cold in hot)
- Có tổn thương hoại tử tủy xương và bè xương trên mô bệnh học

