
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ
TRƢỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI
PHẠM NGỌC THỦY
NGHI£N CøU T¸C DôNG CñA HµO CH¢M
TRONG PHôC HåI CHøC N¡NG T¢M - VËN §éNG
ë BÖNH NHI SAU VI£M N·O CÊP
DO VI RóT HERPES SIMPLEX
Chuyên ngành: Y học cổ truyền
Mã số: 9720113
TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SỸ Y HỌC
HÀ NỘI - 2022

CÔNG TRÌNH ĐƢỢC HOÀN THÀNH TẠI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học:
1. TS. Đặng Minh Hằng
2. PGS.TS. Nguyễn Văn Thắng
TS. TRẦN ĐĂNG KHOA
Phản biện 1: PGS.TS. Tạ Văn Bình
Phản biện 2: PGS.TS. Phạm Quốc Bình
Phản biện 3: TS. Cao Vũ Hùng
Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án Tiến sỹ cấp
Trường họp tại Trường Đại học Y Hà Nội.
Vào hồi 14 giờ 00 ngày 10 tháng 9 năm 2022
Có thể tìm luận án tại thư viện:
Thư viện Quốc gia
Thư viện Trường Đại học Y Hà Nội

1
GIỚI THIỆU LUẬN ÁN
Tính cấp thiết của đề tài
Viêm não cấp hiện nay vẫn còn là bệnh phổ biến, gây nhiều tổn
thương nặng cho hệ thần kinh trung ương ở trẻ em, căn nguyên rất khác
nhau nhưng nguyên nhân chủ yếu là do vi rút. Tại Việt Nam, căn nguyên vi
rút gây viêm não thường gặp nhất hiện nay vẫn là do vi rút Nhật Bản mặc
dù đã giảm nhiều so với khoảng hai chục năm trước đây nhờ tiêm vaccine
phòng bệnh ngay sau sinh. Vi rút herpes simplex đã trở thành nhóm căn
nguyên đứng hàng thứ hai sau viêm não Nhật Bản B theo Phạm Nhật An
và cs. Viêm não do vi rút herpes simplex ngoài có các đặc tính tổn
thương nhu mô não như các loại viêm não nói chung, nhưng thường
nặng hơn do nhu mô não bị hoại tử hoặc chảy máu cục bộ để lại di
chứng khó hồi phục. Trước khi chưa có thuốc acyclovir điều trị, tỷ lệ tử
vong đến 70% và chỉ có 2,5% trong số bệnh nhân sống sót phục hồi
chức năng thần kinh bình thường, số bệnh nhân còn lại phần nhiều
mang các di chứng vận động và tâm thần như các bệnh viêm não cấp
nói chung.
Y học cổ truyền phục hồi chức năng vận động thường dùng châm
cứu như hào châm, nhĩ châm, điện châm, thủy châm, xoa bóp đã khẳng
định được tác dụng điều trị đối với di chứng của bệnh. Phác đồ hào
châm của khoa Nhi Bệnh viện YHCT Trung ương đã được thiết lập để
điều trị phục hồi chức năng tâm-vận động cho trẻ sau viêm não cấp. Vì
vậy, nghiên cứu tác dụng của hào châm trong phục hồi chức năng tâm -
vận động ở bệnh nhi sau viêm não cấp do vi rút Herpes simplex là điều
rất cần thiết. Với mong muốn cải thiện chất lượng sống cho trẻ, giúp trẻ
có thể hoà nhập cộng đồng, sớm trở về với đời sống bình thường, bớt
gánh nặng chăm sóc cho gia đình và xã hôị là vấn đề cấp thiết nhân văn
được đặt ra. Vì vậy chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài này với mục
tiêu:
1. Mô tả một số đặc điểm lâm sàng theo Y học cổ truyền ở các bệnh
nhi sau viêm não cấp do vi rút Herpes simplex.
2. Đánh giá tác dụng của hào châm trong phục hồi chức năng tâm -
vận động ở bệnh nhi sau viêm não cấp dưới 6 tuổi do vi rút
Herpes simplex .

2
3. Xác định một số yếu tố ảnh hưởng đến kết quả điều trị.
2. Đóng góp mới của luận án
Viêm não do vi rút herpes simplex là một trong những bệnh nguy
hiểm, gây tổn thương não trầm trọng, tỷ lệ tử vong và di chứng vẫn còn
khá cao. Với mong muốn giảm thiểu tối đa những thiếu sót chức năng
cho bệnh nhi di chứng sau viêm não cấp do vi rút herpes simplex và
nhằm nâng cao hiệu quả phục hồi chức năng, sớm đưa trẻ tái hoà nhập
với cuộc sống bình thường, giảm gánh nặng cho gia đình và xã hội,
chúng tôi tiến hành thực hiện nghiên cứu: Tác dụng của hào châm trong
phục hồi chức năng tâm-vận động ở bệnh nhi sau viêm não cấp do vi rút
herpes simplex. Với phương pháp nghiên cứu thử nghiệm lâm sàng mở
với hai nhóm nghiên cứu 53 bệnh nhi được hào châm kết hợp phác đồ
nền và 50 bệnh nhân chỉ thực hiện phục hồi theo phác đồ nền. Kết quả
nghiên cứu cho thấy hào châm có hiệu quả và khẳng định khả năng
phục hồi vận động - tâm trí cho bệnh nhi từ sau sáu tuần điều trị. Kết
quả này còn giúp cho các thầy thuốc lâm sàng có thêm lựa chọn mới
trong việc chăm sóc phục hồi chức năng ở bệnh nhi di chứng sau viêm
não cấp do vi rút nói chung và do vi rút herpes simplex nói riêng. Đây
là đề tài lần đầu tiên được nghiên cứu tại Việt Nam và thế giới. Hào
châm có tác dụng phục hồi liệt vận động theo thang Henry ở bệnh nhi di
chứng sau viêm não cấp do vi rút Herpes simplex (p < 0,05). Giảm co
cứng, ổn định trương lực cơ qua đánh giá thang điểm Ashworth cải
biên. Tăng chỉ số phát triển theo trắc nghiệm Denver II ở ba khu
vực vận động thô,vận động tinh tế thích ứng và cá nhân - xã hội
sau điều trị, với (p < 0,05). Đánh giá chung về kết quả điều trị khi
bệnh nhi ra viện: Nhóm nghiên cứu có kết quả tốt hơn nhóm chứng về
khỏi bệnh 11,3%, di chứng nhẹ 77,4% và vừa 11,3%. Hào châm không
gây tác dụng phụ không mong muốn nào cho cơ thể. Bước đầu xác
định bốn yếu tố ảnh hưởng đến kết quả phục hồi liệt vận động trên
53 bệnh nhi nghiên cứu hào châm là:
1) Trẻ nhỏ tuổi kết quả phục hồi tốt hơn tuổi lớn, trẻ dưới 24
tháng tuổi mức độ phục hồi liệt tốt hơn so với trẻ trên 24 tháng
(p<0,05).

3
2) Thời gian mắc bệnh càng ngắn kết quả điều trị càng cao. Nhóm
mắc bệnh dưới 35 ngày có 11,3% bệnh nhi khỏi liệt với (p<0,05).
3) Về Y học cổ truyền, thể âm hư cho kết quả tốt hơn thể âm huyết
hư sinh phong. Sau điều trị, thể âm hư có 11,3% khỏi liệt, thể huyết hư
sinh phong không có bệnh nhi nào khỏi liệt (p<0,05).
4) Về tổn thương não trên cộng hưởng từ: Tổn thương gặp nhiều
nhất ở thuỳ thái dương (83%), tổn thương thùy thái dương và xuất
huyết, hoại tử phục hồi liệt vận động chậm hơn các tổn thương vị trí
khác. Vị trí tổn thương trên não càng đa dạng kết quả điều trị càng kém.
Phục hồi liệt tốt nhất ở bệnh nhi tổn thương não một vị trí, có 6 bệnh nhi
(11,3%) khỏi liệt.
BỐ CỤC LUẬN ÁN
Luận án có 145 trang chính thức, bao gồm 6 phần: Đặt vấn đề:
(2 trang).
Chương 1: Tổng quan tài liệu (32 trang); Chương 2: Đối tượng và
phương pháp nghiên cứu (22 trang); Chương 3: Kết quả nghiên cứu (47
trang); Chương 4: Bàn luận (39 trang); Kết luận (2 trang); Kiến nghị
(1trang).Trong luận án có 38 bảng, 4 biểu đồ, 2 ảnh, 1 sơ đồ, 7 phụ lục,
116 tài liệu tham khảo (tiếng Việt 63, tiếng Anh 53, tiếng Trung 7)
CHƢƠNG 1. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
1.1. VIÊM NÃO CẤP THEO Y HỌC HIỆN ĐẠI
1.1.1. Khái niệm viêm não cấp
Viêm não cấp là một tình trạng viêm cấp tính của nhu mô não,
biểu hiện bằng sự rối loạn chức năng thần kinh, khu trú hoặc lan toả.
Có nhiều nguyên nhân gây viêm não: Do vi khuẩn, vi rút, nấm, kí sinh
vật, dị ứng, tự miễn. Trong đó vi rút là nguyên nhân hay gặp nhất
1.1.2. Chẩn đoán viêm não vi rút herpes simplex
- Biểu hiện tình trạng nhiễm trùng thường có sốt, sốt cao liên tục
nhưng cũng có trường hợp không sốt hoặc sốt nhẹ.
- Rối loạn ý thức từ mức độ nhẹ như li bì đến hôn mê sâu
- Co giật toàn thân hoặc cục bộ hoặc liệt thần kinh khu trú

