1
B GIÁO DC VÀ ĐÀO TO
ĐI HC ĐÀ NNG
LÊ TH TUYT NGÂN
N
NG
GH
HI
IÊ
ÊN
N
C
C
U
U
X
XÁ
ÁC
C
Đ
Đ
N
NH
H
T
TH
HÀ
ÀN
NH
H
P
PH
H
N
N
H
HO
OÁ
Á
H
H
C
C
C
CÓ
Ó
T
TR
RO
ON
NG
G
M
M
T
T
S
S
D
D
C
CH
H
C
CH
HI
I
T
T
C
C
A
A
H
H
T
T
Q
QU
U
B
BƠ
Ơ
Đ
ĐĂ
ĂK
K
L
LĂ
ĂK
K
Chuyên ngành: Hóa Hu cơ
Mã s: 60 44 27
TÓM TT LUN VĂN THC SĨ KHOA HC
Đà Nng - Năm 2012
2
Công trình ñưc hoàn thành ti
ĐI HC ĐÀ NNG
Ngưi hưng dn khoa hc: PGS.TS. LÊ T HI
Phn bin 1: TS. NGUYN TH BÍCH TUYT
Phn bin 2: TS. BÙI XUÂN VNG
Lun văn ñưc bo v trưc Hi ñng chm Lun văn tt
nghip thc sĩ khoa hc hp ti Đi hc Đà Nng vào ngày 30
tháng 11 năm 2012
Có th tìm hiu lun văn ti:
- Trung tâm Thông tin- Hc liu, Đi hc Đà Nng
- Thư vin trưng Đi hc Sư phm, Đi hc Đà Nng.
3
M ĐU
1. Lý do chn ñ tài
Cây bơ loi thc vt thân g ñưc trng khp nơi, n khoa
hc Persea americana, nhóm thc vt hoa, hai mm,
h Lauraceae. Trng nhiu các nưc khí hu nhit ñi như n
Đ, Malaysia, Đài Loan, Vit Nam và nhng nưc Châu Á khác. Giá
tr kinh t! ñáng k" c#a cây bơ ñưc t$ vic thu hoch qu c#a nó.
Ht bơ là mt trong nhng v thuc cũng ñưc s& d'ng Vit Nam.
Trên th! gii, ht bơ mt v trí quan trng trong y hc c(
truyn như n Đ, M) s& d'ng ht bơ làm thuc cha bnh tiêu chy
và ki!t l*, y hc dân tc Mexico và châu Phi s& d'ng ht bơ như mt
phương thuc mnh chng li các bnh khác nhau như ri lon kinh
nguyt bnh ti"u ñưng…Ngày nay, các cht trong ht bơ ñã
ñưc k!t hp mt s nguyên liu thiên nhiên khác to ra ngun cht
xơ hoà tan t nhiên rt quan trng trong vic cha các bnh tim mch
vì nó có th" hoà tan cholesterol ...
Y hc phương Đông ñóng góp rt ln vào nn y hc hin ñi
trong vic phòng ng$a ñiu tr các ch+ng bnh ngày càng nâng
cao vai trò cũng như v th! c#a nó. Ngưi ta còn xu hưng quay
v vi t nhiên ñ" nghiên c+u m ra các hot cht quý giúp cho quá
trình ñiu tr bnh có hiu qu hơn.
Trong vô s loài thc vt Vit Nam, bơ là loi trái cây có giá tr
s& d'ng cao, ñưc dùng ñ" bào ch! thuc cha nhiu bnh. Tuy
nhiên, vic nghiên c+u thành phn hoá hc hot tính sinh hc c#a
ht bơ Vit Nam chưa ñy ñ#.
4
Nhiu công trình khoa hc trên th! gii ñã nghiên c+u v
thành phn hóa hc c#a ht mt s cây ñ" làm thuc. Cây bơ cũng
ñã nhiu công trình nghiên c+u v lá, v, ht qu bơ vi rt
nhiu tác d'ng cha bnh. Tuy nhiên, các công trình nghiên c+u
Vit Nam v quá trình chi!t, tách hay xác ñ nh thành phn hoá hc,
cu trúc c#a các hp cht chính trong ht bơ rt ít và chưa h thng.
Vi mong mun tìm hi"u v ht bơ nh-m làm sáng t, công d'ng
c#a nó, tôi ñã chn ñ tài “Nghiên cu xác ñnh thành phn hoá
hc có trong mt s dch chit ca ht qu bơ Đăk Lăk”
2. Mc ñích nghiên cu
- Nghiên c+u xác ñ nh thành phn hoá hc trong mt s d ch
chi!t c#a ht qu bơ.
- Thăm dò hot tính sinh hc c#a các d ch chi!t nh-m làm sáng t,
công d'ng c#a nó trong cuc sng.
3. Ph m vi và ñi tư"ng nghiên cu
3.1. Phm vi nghiên cu
- Xác ñ nh thành phn hóa hc trong ht qu bơ.
- Th& nghim hot tính sinh hc c#a mt s cht trong ht bơ ñ"
tìm ra công d'ng c#a chúng.
3.2. Đi tưng nghiên cu
Cây bơ tên khoa hc Persea americana thuc
h Lauraceae. Ht qu bơ nghiên c+u ñưc thu hái t$ cây bơ Đăk
Lăk.
4. Phương pháp nghiên cu
4.1. Nghiên cu lí thuyt
5
4.2. Phương pháp thc nghim
4.2.1. Phương pháp ly mu: Thu hái và x& lí mu.
4.2.2. Phương pháp phân tích trng lưng
- Xác ñ nh ñ .m trong ht bơ: phương pháp sy khô.
- Xác ñ nh hàm lưng hu cơ trong ht bơ: phương pháp tro hóa.
4.2.3. Phương pháp tách cht
Chi!t trong các dung môi ñ phân cc khác nhau: n-
hexan, etyl axetat, metanol b-ng phương pháp chưng ninh chi!t
soxhlet.
4.2.4. Các phương pháp vt lý
- Dùng phương pháp AAS xác ñ nh hàm lưng kim loi n/ng.
- Dùng phương pháp sc khí - ph( khi liên hp (GC-MS)
nh-m phân tích c ñ nh thành phn, ñ nh danh các hot cht
chính trong các d ch chi!t.
- Phương pháp th& hot tính sinh hc.
5. Ý nghĩa khoa hc và th$c ti%n c&a ñ tài
5.1. Ý nghĩa khoa hc
- Cung cp nhng thông tin khoa hc v quy trình chi!t tách,
xác ñ nh thành phn hóa hc trong ht bơ Đăk Lăk.
- Cung cp nhng thông tin, tư liu làm cơ s cho vic nghiên
c+u sau này.
5.2. Ý nghĩa thc tin
- Nh-m giúp cho vic +ng d'ng ht bơ phm vi rng mt cách
khoa hc hơn.
6
- Gii thích mt cách khoa hc mt s kinh nghim dân gian v
+ng d'ng c#a ht bơ.
- T(ng hp ki!n th+c v hp cht thiên nhiên ñ" ging dy b
môn hóa hc trong nhà trưng ph( thông ñưc tt hơn.
6. B cc lu'n văn
Lun văn gm 70 trang trong ñó có 21 bng và 26 hình. Phn m
ñu 4 trang, k!t lun ki!n ngh 2 trang, tài liu tham kho 3 trang.
Ni dung c#a lun văn chia làm 3 chương:
Chương 1 – T(ng quan (24 trang)
Chương 2 – Phương pháp và ni dung nghiên c+u (10 trang)
Chương 3 – K!t qu và tho lun (27 trang)
Chương 1
T(NG QUAN
1.1. Gi)i thi*u v cây bơ
1.1.1. Ngun gc, phân b
Bơ ngun gc t$ Mexico Trung M), ñưc trng t$ Rio
Grande trung tâm Peru trưc ngưi châu Âu. Sau ñó, ñưc ñưa
vào Jamaica Tây Ban Nha vào th! k0 XVII ñ!n Califonia vào th!
k0 XIX, sau ñó cây bơ trng không ch1 Tây n còn lan rng
sang các khu vc nhit ñi và cn nhit ñi vi ñiu kin môi trưng
thích hp. Ti Vit Nam cây bơ xut hin ñu tiên ti t1nh Lâm Đng
do ngưi Pháp ñưa vào t$ nhng năm 1940 [15].
1.1.2. Phân loi
Bơ thc vt thuc gii Plantae, b Laurales, h Lauraceae,
chi Persea 2 loài chính ñó là: Persea americana mill Persea
drymyfolia.
7
1.1.2.1. Đc ñim các chng bơ
1.1.2.2. Đc ñim phân bit các chng bơ
1.1.3. Đc tính sinh thái ca cây bơ
1.1.3.1. Nhit ñ
1.1.3.2. Đ m
1.1.3.3. Gió
1.1.3.4. Đt trng
1.1.4. Giá tr dinh dưng [19].
Bơ trái cây bao gm nhng thành phn sau: protein, cht
béo, vitamin, cht khoáng, mui, ñưng trong carbohydrates và nưc.
1.1.5. Gii thiu v bơ Đăk Lăk [17].
Cây bơ là mt cây c2 trung bình ñt ñ!n mt chiu cao lên
ñ!n 10 – 15 m. Cây to ñưc x!p vào loi cây xanh lá quanh năm.
Bơ du nhp vào Đăk Lăk nhng năm 1940 do ngưi Pháp
mang ti. Sau này ging khác t$ Philippines M) du nhp vào.
Bơ không ñưc ñưa vào Đăk Lăk theo mt cu trúc nht ñ nh nên tên
ging không th" xác ñ nh chính xác ñưc. Ch#ng bơ chính th"
sng tt nht ti Đăk Lăk là ch#ng bơ c#a Tây n Đ.
1.2. Tình hình nghiên cu trong nư)c và trên th+ gi)i
1.2.1. Tình hình nghiên cu trong nưc
1.2.1.1. Nghiên cu v li ích ca bơ [18], [20].
Kali giúp chng li các bnh v tun hoàn máu bao gm:
tăng huy!t áp, bnh tim, ñt qu*.
Loi trái cây này còn ch+a lưng ln vitamin E, mt cht chng
ôxy hóa giúp làm tr3, ngoài ra còn giúp bo v cơ th", chng li
các bnh v tim mch, ung thư.
Trong loi qu này còn ch+a nhiu vitamin K, mt loi vitamin
ñóng vai trò rt quan trng vào quá trình làm ñông máu cũng như
8
giúp hot hóa mt s protein trong xương ñ" xương th" phát tri"n
kh,e mnh.
Trái bơ giàu cht xơ nên cũng mang li li ích tt trong vic
ñiu tr và ngăn ng$a ch+ng táo bón, bnh trĩ.
Vtamin B6 ch+a trong bơ, ñây loi vitamin rt cn thi!t, tham
gia vào vic thc hin các phn +ng hóa hc di4n ra trong cơ th", bên
cnh ñó còn tăng cưng h mi4n d ch và s+c ñ kháng.
1.2.1.2. Tình hình sn xut bơ [19].
Nhng vùng sn xut bơ chính Vit Nam là nhng cao nguyên
thuc các t1nh min Nam như: Đng Nai, R a- Vũng Tàu, Lâm
Đng, Đăk Lăk và t1nh Phú Th. Sn lưng bơ ln nht là Đăk Lăk
sau ñó ñ!n Đng Nai và t1nh Lâm Đng.
1.2.1.3. Tình hình nghiên cu khoa hc v bơ
Tình hình nghiên c+u khoa hc v ht qu bơ trong nưc vn còn
là mt ñ tài khá mi, chưa ñưc khai thác nhiu.
Ch1 nghiên c+u theo hưng s& d'ng ht qu bơ ñ" cha bnh
theo kinh nghim dân gian chưa có h thng.
Không công trình nghiên c+u khoa hc v ht qu bơ ñưc
công b.
1.2.2. Tình hình nghiên cu trên th gii
1.2.2.1. Nghiên cu v li ích ca bơ [18], [20].
Chng co git.
H huy!t áp.
Kháng u, dit côn trùng.
Đc tính, kháng nm.
1.2.2.2. Tình hình sn xut bơ [19].
Sn xut bơ trên th! gii năm 2003 hơn 3 triu tn, trong ñó
Mexico sn xut nhiu nht (34%). Các nưc khác ñóng góp t$ 3-7%
9
t(ng sn lưng trên th! gii. Chín nưc sn lưng bơ cao nht ln
lưt là: Mexico, M), Indonesia, Colombia, Domincan, Chile, Tây
Ban Nha, Peru, Braxin sn xut ñưc 73% t(ng sn lưng bơ th!
gii. Sn lưng bơ th! gii tăng 46% trong giai ñon 1994 2003,
ñ/c bit ti Tây Ban Nha (296%) và Chile (133%) tăng nhanh chóng.
1.2.2.3. Tình hình nghiên cu khoa hc v bơ
Năm 2011, công trình nghiên c+u “The effect of aqueous seed
extract of persea americana on serum lipid and cholesterol levels in
Rabbits” c#a Nwaoguikpe. R . N . and Braide. W”.
Năm 2010, công trình nghiên c+u “Effects of Aqueous Seed
Extract of Persea americana Mill avocado on Blood Pressure and
Lipid Profile in Hypertensive Rats” c#a K.E. Imafidon and F.C.
Amaechina”.
Năm 2009, công trình nghiên c+u “Chemical composition,
toxicity and larvicidal and antifungal activities of Persea americana
avocado seed extracts” c#a João Jaime Giffoni Leite, Erika Helena
Salles Brito, Rossana Aguiar Cordeiro, Raimunda Samia Nogueira
Brilhante, José Júlio Costa Sidrim, Luciana Medeiros Bertini, Selene
Maia de Morais và Marcos Fábio Gadelha Rocha1”.
Năm 2009, công trình nghiên c+u “Effect of Aqueous Extract of
Persea Americana Seeds on the Glycemia of Diabetic Rabbits” c#a
N'guessan Koffi, Amoikon Kouakou Ernest, Soro Dodiomon”.
Năm 2008, công trình nghiên c+u “Chi!t xut phân loi lipid
t$ ht c#a Persea americana Miller Chrysophyllum albidum G.
Don” c#a Sam, S. M., Akonye, L. A., Mensah, S. I., Esenowo, G. J”.
Năm 2007, công trình nghiên c+u Blood glucose lowering
activities of seed of Persea americana on alloxan induced diabetic
rats” c#a Matthew Okonta, Lillian Okonta và Cletus Nze Aguwa”.
10
1.3. Các phương pháp phân tích
1.3.1. Phương pháp ño quang ph hp th nguyên t AAS
1.3.2. Phương pháp sc kí khí GC-MS
Chương 2
NI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CU
2.1. Nguyên li*u
2.1.1. Thu hái nguyên liu
2.1.2. X lý nguyên liu
2.2. Hóa ch-t và thi+t b. nghiên cu
2.2.1. Hóa cht
2.2.2. Thit b nghiên cu
2.3. Sơ ñ/ nghiên cu
Kho sát ñiu kin tách cht:
Thi gian và t1 l R/L
Nghiên c+u phương
pháp tách cht
Xác ñ nh các ñi lưng vt
Các d ch chi!t
H t qu0 bơ
Đ
.m
Hàm
lưng
tro
Hàm
lưng
kim
GC – MS
Thăm dò
hot tính
sinh hc