Chi n Tranh và Hòa Bình (Война и Мир) - Lev Tolstoyế
Ph n I
Ch ng 1 ươ
- Đ y công t c th y ch a: Genes và Lucque nay ch còn là nh ng thái p, nh ng đi n ướ ư
trang c a dòng h Buônapáctê(1) mà thôi. Này, tôi xin báo tr c: h công t c còn cho ướ ướ
r ng hi n nay chúng ta ch a trong tình tr ng chi n tranh, h công t c còn dám bào ch a ư ế ướ
cho nh ng hành đ ng nh nhu c và tàn b o c a tên Ma v ng ph n C đ c y (qu tình ơ ươ ơ
tôi cũng tin r ng h n chính là Ma v ng - thì tôi không có quen bi t, không có b n bè gì ươ ế
v i công t c n a đâu, công t c không còn là "k nô l trung thành" c a tôi nh công ướ ướ ư
t c v n nói. Nào, thôi, ph i h i thăm s c kho công t c đã ch ! Tôi làm cho công t cướ ướ ướ
đâm ho ng s thì ph i, công t c ng i xu ng đi, r i k chuy n cho tôi nghe. ướ
Anna Pavlovna Serer, ng ti n phu nhân có ti ng, r t thân c n v i hoàng h u Maria ế
Feodorovna, nói nh v y khi phu nhân ra đón công t c Vaxili, m t nhân v t quan tr ng vàư ướ
có ch c v cao, và là ng i đ u tiên t i hôm nay đ n d bu i ti p tân c a phu nhân. B y ườ ế ế
gi là vào tháng b y năm 1805. Anna Pavlovna ho đã m y hôm nay, phu nhân b b nh cúm -
phu nhân nói th (h i y cúm là m t danh t m i, r t ít ng i dùng). Bu i sáng m t giaế ườ
nhân m c áo d u đ đi phân phát nh ng t m thi p m i nh t lo t vi t: ế ế
"Th a bá t c hay (th a công t c), n u bá t c không có vi c gì hay h n và không có ýư ướ ư ướ ế ướ ơ
quá lo s ph i ng i su t c bu i t i v i m t ng òi đàn bà đau m t i nghi p, thì tôi s r t ư
vui s ng đ c ti p bá t c t i nhà t 7 đ n 10 gi . Annette Scherer".ướ ượ ế ướ ế
Lúc này công t c v a b c vào phòng, mình m c ph m ph c thêu kim tuy n, chân đi giàyướ ướ ế
có bít t t cao, ng c đeo huân ch ng, khuôn m t ph ng đ p trông r t t i t nh. Công t c ươ ươ ướ
đáp, không h m y may lúng túng tr c cách ti p đón c a n ch nhân: ướ ế
- Tr i, nhi c móc đ c đ a th ! ế ế
Công t c nói m t th ti ng Pháp c u kỳ, th ti ng mà cha ông chúng ta không nhũngướ ế ế
dùng đ nói chuy n, mà còn đ suy nghĩ n a; công t c l i có m t gióng nói dìu d u ướ
khoan dung đ c bi t c a m t ng i quy n quí đã lõi đ i trong xã h i th ng l u và trong ườ ượ ư
cung đình. Công t c l i g n Anna Pavlovna, cúi cái đ u hói bóng nhoáng, x c n c hoaướ ướ
th m ph c xu ng hôn tay phu nhân r i tho i mãi buông ng i xu ng đi-văng.ơ ườ
- Tr c h t, xin bà b n cho bi t s c kho ra sao? - công t c l i nói - Xin phu nhân nói rõướ ế ế ướ
cho tôi đ c yên lòng?ượ
Công t c cũng v n nói v i gi ng nh tr c nh ng trong cái gi ng nhã nh n và đ m vướ ư ướ ư ư
ái ng i v n đ l s th , th m chí c s m a mai. ơ
Anna Pavlova nói:
- Tinh th n đã đau kh thì ng i còn m nh kho sao đ c? Th i bu i này, là ng i có tâm ườ ượ ườ
huy t ai có th bình th n đ c? Công t c l i ch i c bu i t i nhé!ế ượ ướ ơ
- Th còn bu i d h i c a đ i s Anh thì sao? Hôm nay là th t . Tôi c n ph i đi đ n đ yế ư ế
cho có m t.
Con gái tôi nó s ghé l i đây đ a tôi đi. ư
- Tôi v n t ng bu i d h i đã hoãn r i kia đ y. Tôi xin thú th t nh ng trò h i hè và b n ưở
pháo hoa y đã b t đ u tr thành nh t th ch. ế
- H mà bi t phu nhân mu n th , thì h đã hoãn bu i d h i r i - công t c nói theo thói ế ế ướ
quen, nh m t chi c đ ng h đã lên dây s n, nói nh ng đi u mà mình cũng không mu nư ế
ng i ta tin là th t.ườ
- Thôi xin ông đ ng làm kh tôi n a… Này, v cái tin c p báo c a Novoxilxov ng i ta ườ
quy t đ nh gì? Vi c gì ngài cũng bi t kia mà.ế ế
Công t c nói, gi ng l nh nh t và chán ch ng:ướ ườ
- Tôi bi t nói th nào đây? - Ng i ta quy t đ nh gì ? Ng i ta cho r ng Buônapáctê đã điế ế ườ ế ư ườ
n c li u, và tôi tin ta cũng làm nh th .ướ ư ế
Công t c Vaxili bao gi cũng nói gi ng u o i nh m t di n viên đ c m t vai tu ng đãướ ư
quá cũ. Anna Pavlovna Serer thì trái l i, tuy đã tròn b n m i tu i, nh ng văn hăng hái sôi ươ ư
n i. T ra hăng hái đã thành m t ch c v xã h i c a phu nhân, và đôi khi, m c d u không
mu n, phu nhân cũng v n làm ra v hăng hái đ kh i ph lòng mong đ i c a nh ng ng i ườ
quen bi t. N c i n a mi ng luôn luôn ph ng ph t trên g ng m t Anna Pavlovna tuyế ườ ươ
không ăn kh p v i nh ng nét m t đã tàn phai, nh ng cũng nói lên r ng phu nhân ch ng ư
khác gì đ a tr đ c nuông chi u, v n có ý th c v cái t t đáng yêu c a mình, m t cái t t ượ
mà phu nhân không mu n, không th và không th y c n ph i s a ch a.
Tiêu đ : Re: Chi n Tranh và Hòa Bình (Война и Мир) - Lev Tolstoy (Лев Николаевичế
G i b i: selene0802 trong 17 Tháng M i Hai, 2010, 10:21:21 PMườ
Gi a ch ng câu chuy n v lình hình chính tr , Anna Pavlovna b ng hăng lên:
- , thôi đ ng nói t i cái n c Áo y v i tôi n a! Có th là tôi ch ng hi u tí gì, nh ng ướ ư
n c Áo x a nay không h mu n có chi n tranh. Nó ph n b i chúng ta. M t mình n cướ ư ế ướ
Nga s ph i c u châu âu. Đ ng ân ch c a chúng ta bi t rõ s m nh cao c c a ng i ế ườ
s trung thành v i s m nh đó. Tôi ch tin có th mà thôi. Đ c vua nhân t và kỳ di u c a ế
ta s ph i lĩnh l y cái trách nhi m tr ng đ i nh t trên th gi i; ng i nhân t và quí hoá ế ườ
nh v y nên Th ng đ s không b ng i đâu, và Ng i s làm tròn s phó thác c aư ượ ế ườ ườ
Tr i là bóp ch t con quái xà cách m ng nay đã tr nên ghê t m h n bao gi h t vì hi n ế ơ ế
thân c a nó là cái tên sát nhân kiêm đ o t c kia. Chúng ta s ph i m t mình tr thù cho máu
c a chính nghĩa đã đ . Còn bi t hy v ng vào ai n a, th a ngài? N c Anh v i cái đ u óc ế ư ướ
con buôn c a nó s không bao gi hi u n i cái đ l ng nh tr i b c a hoàng đ ượ ư ế
Alecxandr. Nó đã t ch i không ch u rút kh i đ o Malta. Nó mu n tìm xem phía sau các
hành đ ng c a chúng ta có thâm ý gì. Ng i Anh đã nói gì v i Novoxilxov?… Ch ng nói gì ườ
c . H không hi u, mà cũng không th hi u n i cái lòng v tha cao c c a Đ c hoàng
th ng, là ng i không bao gi làm gì cho b n thân mình, mà s n lòng làm t t c cho h nhượ ườ
phúc c a thiên h . H h a nh ng gì nào? Không h a gì c . Mà dù có h a thì h cũng
ch ng làm gì đâu! N c Ph đã tuyên b r ng Bonaparte là vô đ ch và toàn th châu Âu ướ
không còn có cách gì ch ng l i h n n a… Tôi không tin m t l i nào c a Hardenberg hay
c a Haugevits. Cái n n trung l p tr danh c a n c Ph ch ng qua là m t cái b y. Tôi ch ướ
tin Th ng đ và tin vào s th m nh thiêng liêng c a v hoàng đ kính yêu c a chúng ượ ế ế
ta. Ng i ta s c u đ c châu Âu…ườ ượ
Anna Pavlovna b ng d ng l i, m m c i nh đ t ch gi u cái thái đ b ng b t c a ườ ư ế
mình.
Công t c m m c i nói:ướ ườ
- Tôi tr m nghĩ giá phu nhân đ c c làm s gi thay ông Vin Vintxengherod thân m n c a ượ ế
chúng ta thì
phu nhân đã b t vua Ph ng thu n đ t đi r i. Phu nhân hùng bi n th kia mà. Phu nhân ư ế
cho tôi chén đí ch ?
- S p có đ y - Anna Pavlovna b y gi đã bình tĩnh l i. Phu nhân nói thêm:
- À này, trong các v tân khách c a tôi hôm nay s có hai nhân v t r t thú v ; đó là t t c ướ
Mortenmar, ông ta là thông gia v i h Montmorency qua h Rohans, m t trong nh ng dòng
dõi quý phái b c nh t Pháp. Đó là m t ng i Pháp l u vong h ng chân chính đ y(2). Sau ườ ư
n a là giáo sĩ Moriot, ch c ngài cũng có bi t con ng i trí tu uyên thâm y ch ? Moriot đã ế ườ
đ c hoàng th ng ti p, ch c ngài có bi t?ượ ượ ế ế
- Ô tôi s r t l y làm hân h nh. - R i công t c nói thêm, gi ng đ c bi t l đ nh nh v a ướ ơ ư
s c nh ra đi u gì, nh ng th c ra công t c đ n đây hôm nay m c đích chính cũng ch ư ướ ế
đ h i vi c y. - Có ph i Hoàng thái h u mu n b nhi m nam t c Funke làm bí th th ướ ư
nh t Viên không? Hình nh cái ông nam t c y đ c l m thì ph i. ư ướ
S là công t c Vaxili mu n ti n c con mình nh ng lúc b y gi trong tri u ng i ta l i ướ ế ư ườ
đang xin Hoàng thái h u lo ch c y cho nam t c. ướ
Anna Pavlovna lim dim đôi m t, ý mu n nói phu nhân hay ai cũng đ u có quy n phê phán
nh ng đi u mà đ c Hoàng thái h u đã thích làm hay mu n làm. Phu nhân ch nói g n m t
câu, gi ng bu n và x ng:
- Nam t c Funke là do bà ch c a Hoàng thái h u g i g m đ y!ướ
Khi Anna Pavlovna nói đ n Hoàng thái h u, g ng m t c a phu nhân ch t l v sùng kínhế ươ
và ng ng m chân thành, pha l n v i v bu n r u: c m i l n nh c đ n Hoàng thái h uưỡ ế
là phu nhân nh v y.ư
Phu nhân nói r ng đ c Hoàng thái h u có lòng tr ng n nam t c Funke l m, - r i khoé ướ
m t c a phu nhân l i đ m v bu n r u nh cũ. ượ ư
Công t c l ng thinh, v th n nhiên, Anna Pavlovna v n có đ cái khéo léo t nh và nh yướ ế
bén c a m t ng i đàn bà và m t n quan quen ra vào ch n cung đình; phu nhân mu n ườ
châm chích công t c m t tí, vì ông ta đã dám nghĩ nh v y v m t nhân v t đ c ti n cướ ư ượ ế
v i Hoàng thái h u, nh ng đ ng th i phu nhân cũng mu n an i công t c. Phu nhân nói: ư ướ
- À này, đ nói đ n vi c c a nhà công t c m t th , ch c công t c cũng bi t là quý ti u ế ướ ướ ế
th , t khi b c chân vào cu c đ i giao t , đ c m i ng i r t yêu chu ng. Ai cũng b oư ướ ế ượ ườ
là ti u th đ p nh ánh thái d ng. ư ư ươ
Công t c nghiêm mình đ t ý kích c n và c m kích.ướ
Sau m t phút yên l ng, Anna Pavlovna nhích đ n g n công t c và d u dàng m m c i, ế ướ ườ
d ng nh đ t r ng câu chuy n v chính tr và xã giao đã ch m d t, và bây gi đ n l tườ ư ế ượ
nh ng m u chuy n tâm tình:
- Tôi th ng nghĩ r ng đôi khi h nh phúc trên đ i đ c phân ph i th t b t công. T i saoườ ượ
s ph n l i cho ngài hai ng i con đáng yêu nh v y. Tr Anatol, c u con út c a ngài, mà ườ ư
tôi không a - phu nhân nói thêm, lông mày nh n cao lên, gi ng quy n hành và d t khoát -ư ướ
Mà công t c l i là ng i ít bi t giá tr c a con mình h n c , vì v y công t c qu khôngướ ườ ế ơ ướ
đáng đ c hai ng i con nh th .ượ ườ ư ế
Và phu nhân m m c i, n c i ph n kh i. ườ ườ
Công t c nói:ướ
- Phu nhân b o tôi làm th nào đ c? N u có Lavater đây thì ông ta s b o tôi không có ế ượ ế
cái u làm cha(3).
- Thôi đ ng đùa n a. Tôi đang nói chuy n đ ng đ n kia mà. Công t c , tôi không v a ướ
lòng v c u con trai út c a ngài cho l m. Cái này ta cũng nói riêng v i nhau thôi (g ng ươ
m t c a phu nhân l i l v bu n r u), trong cung đ c hoàng thái h u h có nói đ n c u ta ế
đ y, và l y làm ái ng i cho công t c. ướ
Tiêu đ : Re: Chi n Tranh và Hòa Bình (Война и Мир) - Lev Tolstoy (Лев Николаевичế
G i b i: selene0802 trong 17 Tháng M i Hai, 2010, 10:23:10 PMườ
Công t c không đáp l i, nh ng phu nhân v n l ng thinh nhìn công t c, v t l , ch đ iướ ư ướ ư
công t c tr l i. Công t c Vaxili cau mày. Cu i cùng, công t c nói:ướ ướ ướ
- Tôi còn bi t làm th nào đ c? Phu nhân bi t đ y, tôi đã làm t t c nh ng gì mà m tế ế ượ ế
ng i cha có th làm đ d y d chúng nó, th mà r t c c c hai đ a l n lên v n thành haiườ ế
th ng ng c nh th ng. Th ng Ippolit thì ít nh t cũng còn là m t th ng ng c hi n lành, ư ườ
ch th ng Anatol thì th t là m t th ng ng c ng ng c. Đ y ch là khác nhau có th . ượ ế
Trong khi nói, công t c m m c i không đ c t nhiên nh th ng ngày, nh ng l i có vướ ườ ượ ư ườ ư
ph n kh i h n, r i đ t nhiên hai bên mép nhăn l i đ l cái gì thô b và kh . ơ
- Nh ng ng i nh công t c thì có con làm gì? Giá công t c không làm cha, thì tôi th t ưở ư ướ ướ
không th có đi u gì chê bai công t c đ c n a, - Anna Pavlovna nói, m t ng c nhìn lên ướ ượ ướ
có v đăm chiêu suy nghĩ.
- Tôi là k nô l trung thành c a phu nhân, và ch v i phu nhân tôi m i có th thú nh n ế
đi u này, con tôi - nó là m i lu c a đ i tôi - nó qu là cây th p t mà tôi ph i vác lên vai.
Tôi t c t nghĩa cho mình nh v y đ y. Bi t làm th nào đ c? ư ế ế ượ
Công t c ng ng nói và khoát tay m t cái, ng ý là mình đành cam ch u ph c tùng s m nhướ
ác nghi t.
Anna Pavlovna tr m ngâm m t lúc r i nói:
- Ngài ch c ch a bao gi nghĩ đ n vi c c i v cho c u Anatol phá gia chi t c a ngài nh . ư ế ướ
Ng i ta th ng b o là gái quá th i thì hay có cái thói làm mai m i. Tôi ch a c m th yườ ườ ư
mình có cái thói y, nh ng tôi có bi t m t ti u th ph i ch u kh s nhi u vì ông b , đó là ư ế ư
m t ng i h hàng c a chúng tôi, m t công t c ti u th h Bonkonxki. ườ ướ ư
Công t c Vaxili không đáp, nh ng v i cái trí xét đoán và cái ký c r t nh y c a nh ngướ ư
ng i thu c gi i xã giao, công t c li n kh nghiêng đ u đ ch ng t mình đã lãnh h i vàườ ướ
đã quan tâm đ n nh ng đi u mách b o c a phu nhân.ế
- Phu nhân có hi t không, cái th ng Anatol y tiêu c a tôi m i năm đ n b n v n rúp, - côngế ế
t c nói, h n là ông ta không đ s c kìm hãm dòng tâm t bu n bã c a mình. Công t cướ ư ướ
im l ng m t lúc:
- C nh th này, r i năm năm n a không bi t s ra sao đây? ư ế ế
- À làm cha thì h n ng i ta ch đ y.ơ ườ
- Th công t c ti u th c a phu nhân có giàu không?ế ướ ư
- Ông b cô ta r t giàu nh ng r t hà ti n. Ông c hi n nay thôn quê. Đó chính là công ư
t c Bolkonxki n i ti ng, đã v h u t th i tiên đ , mà ng i ta th ng g i đùa là ôngướ ế ư ế ườ ườ
vua n c Ph . Ông ta là ng i r t thông minh, nh ng có nhi u cái gàn d r t kỳ qu c, l iướ ườ ư
r t khó tính. T i nghi p cho con bé, nó th t đ n kh , công t c ti u th có m t ng i anh ế ướ ư ườ
cách đây ít lâu v a k t hôn v i cô Liza Mainen, và làm sĩ quan ph tá cho Kutuzov. Hôm ế
nay ng i anh cũng đ n đây.ườ ế
Công t c b ng d ng c m l y tay Anna Pavlovna và không hi u t i sao kéo phu nhân cúiướ ư
th p xu ng, r i nói:
- Này, b n Annet thân m n, b n dàn x p h tôi vi c y, tôi s su t đ i là k nô l trung ế ế
thành c a b n, là k nô l , nh lão tr ng thôn c a tôi th ng vi t trong báo cáo, cô y ư ưở ườ ế
con nhà th gia, cô y giàu: tôi ch c n có th .ế ế
V i nh ng c ch tho i mái, thân m t và đ p m t mà ông v n có, công t c c m bàn tay ướ
c a ng ti n phu nhân đ a lên môi hôn, và l c l c, r i ng i ng i trên gh bành, đ a m t ư ườ ế ư
nhìn phía khác.
Anna Pavlovna nghĩ ng i m t lát r i nói:
- Đ c, đ tôi s nói chuy n v i Liza (v công t c Bolkonxki tr tu i) ngay hôm nay. Cóượ ướ
l r i vi c này s thành. Gia đình nhà ông s là n i tôi t p s làm gái già. ơ
=============================
Chú thích:
(1) H c a Napoleon Bonaparte phát âm theo gi ng Corse đ t ý khinh mi t.
(2) Sau cu c cách m ng Pháp 1789, m t s quí t c ph n cách m ng tr n ho c b tr c xu t
ra n c ngoài. S ng i đó g i là nh ng ng i l u vong (emigré)ướ ườ ườ ư
(3) Lavater (1741-1801) Nhà văn và giáo sĩ Thu S đã l p ra m t thuy t cho r ng năng ế
khi u c a con ng i là do hình dáng và đ c bi t là cái u trên đ u quy đ nh. Thành ng ,ế ườ
có nghĩa là "đó là m t tai ách mà s ph i ch u".