Tự bảo vệ khi gặp dông sét
Hiện nay, chúng ta đang sống trong không khí oi bức báo hiệu mùa
mưa đến. Điều này cũng kèm theo một hiện tượng thiên nhiên rất nguy hiểm,
đó là phóng điện sét. Sét thường xảy ra nhiều nhất vào đầu và cuối mùa mưa
tức vào điểm giao thời giữa mùa nắng và mùa mưa.
Sét có thể đánh xuống bất cứ nơi nào trên mặt đất, nhưng xác suất sét đánh
vào các vật cao nhất trong vùng là rất lớn, điều này không loại trừ sét đánh vào các
đối tượng thấp hơn vì chúng có mật độ điện tích tập trung cao hơn các đối tượng
chung quanh.
Khi phóng điện, sét giải phóng một lượng điện tích rất lớn có thể gây ra hậu
quả nghiêm trọng cho con người và tài sản. Nhiều người bị sét đánh khi đang trú
dưới tàn cây lớn, đang bơi thuyền, đang chơi thể thao ngoài trời, đang làm
vườn,…
Nhà cửa không có lắp hệ thống thu sét thì thường bị sét đánh vào các vị trí
sau: mái nhà và các đầu hồi, anten TV, đường dây điện phía trên mái nhà, các cây
cối lân cận. Cây cối thường bị sét đánh nhiều nhất vì chúng là vật cao nhất trong
một khu vực. Rễ của chúng ăn sâu trong đất làm cho cây cối trở thành các kim thu
sét thiên nhiên có thể dẫn dòng điện sét vào đất dễ dàng. Kết quả cho thấy cây
càng cao, già cỗi hoặc bị bệnh thì dễ bị sét đánh hơn.
Sau đây là các trường hợp bạn cần chú ý:
Khi đang đi trên đường mà gặp cơn dông sét:
- Cố gắng tìm nơi trú ẩn như một tòa nhà nào đó hoặc ngồi trong xe hơi và
đóng kín cửa xe lại vì bánh xe bằng cao su là vật cách điện và khung xe là một
lồng chống sét Faraday.
- Đừng bao giờ đứng dưới một tàn cây lớn đơn độc ở nơi trống trải vì đây là
đối tượng cao nhất của sét trong khu vực. Trường hợp ở một nơi trống trải như
ngoài đồng ruộng, không có nơi trú ẩn thì đừng di chuyển vì rất nguy hiểm, hãy
ngồi xuống, thu mình lại, hai chân đặt sát nhau để tránh điện áp bước.
Nếu có mang vật bằng kim loại như cuốc, xẻng, dao, rựa thì vất chúng ra
xa. Nếu có mang vật trang sức như dây chuyền, nhẫn, vòng đeo tay,… thì tháo bỏ
ra ngoài vì chúng là nguyên nhân gây bỏng khi có cơn sét gần đó (do hiện tượng
cảm ứng điện từ).
- Tránh đứng gần các công trình như các tháp cao, cây cao, hàng rào kim
loại, đường dây điện hoặc dây điện thoại vì đây là các mục tiêu “ưa thích” của sét.
- Tránh xa sông hồ, hồ bơi vì nước là môi trường dẫn điện rất tốt.
- Tránh xa các vật bằng kim loại như xe máy, xe đạp, xe hơi, …vì chúng là
vật nhiễm điện.
- Đừng tập trung đông người vào cùng một chỗ. Con người cũng là vật dẫn
điện nên bị nhiễm điện trong điện trường khí quyển của cơn dông. Nhiều người
tập trung một chỗ sẽ tạo thành một khối dẫn điện tương hỗ lớn, điện trường tại đó
lớn, trở thành đối tượng của phóng điện sét.
- Nếu có thể, nên đứng hoặc ngồi trên một vật cách điện nào đó như gỗ, cao
su, nhựa, nylon,…
Nếu dông sét xảy ra lúc bạn ở trong nhà:
- Đừng sử dụng điện thoại hoặc bất kỳ thiết bị điện nào, vì sét có thể đi theo
đường dây bên ngoài để vào thiết bị và gây giật. Rút tất cả các chấu điện ra khỏi ổ
cắm điện. Chỉ dùng điện thoại trong trường hợp đặc biệt khẩn cấp.
- Gỡ anten ra khỏi TV và nối nó vào cọc thép chôn sâu trong đất. Trường
hợp không có cọc thép thì dấu đầu nối anten ở nơi con người không thể tiếp xúc
được. Nếu để đầu nối lơ lửng trong không gian thì khi sét đánh vào anten, toàn bộ
năng lượng sét sẽ tạo thành tia lửa điện rất mạnh phóng từ đầu nối vào các vật
chung quanh có thể dẫn đến tai nạn hoặc cháy nổ…
- Không được sử dụng vòi sen để tắm vì ống nước kim loại có thể truyền
điện gây giật.
- Tắt máy điều hòa không khí vì xung sét có thể làm hư thiết bị.
- Tránh xa các cửa sổ vì khung cửa bằng kim loại có thể bị nhiễm điện và
kính cửa sổ có thể bị vỡ do áp suất của tiếng sấm gần đó. Nên đóng kín các cửa lại
để tránh hiện tượng sét cầu.