TR NG ĐI H C NÔNG LÂM THÀNH PH H CHÍ MINHƯỜ Ạ Ọ Ố Ồ
KHOA MÔI TR NG VÀ TÀI NGUYÊNƯỜ
----------
BÁO CÁO
ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ SINH
HỌC TRONG XỬ LÍ KIM LOẠI NẶNG
(BẰNG VI SINH VẬT VÀ THỰC VẬT)
MÔN: Công ngh sinh h c môi tr ngệ ọ ườ
GVHD: Nguy n Ph ng Anhễ ươ
THÀNH VIÊN NHÓM: NHÓM 06 – TH 2– TI T 10 11 12Ứ Ế
ST
TH VÀ TÊNỌL PỚMSSV S ĐI N THO IỐ Ệ Ạ
1NGUY N TH THANH HÀ (TR NG)Ễ Ị ƯỞ DH13QM 13149100 01662341895
2NGUY N TH H NGỄ Ị Ằ DH13QM 13149114
3NGÔ TH DUNGỊDH13QM 13149051
4PH M MINH TR NGẠ ƯỜ DH13MT 13127312
5TR NH NGUY N THI THIỊ Ễ DH13QM 13149376
6NGUY N DUY NAM ỄDH13QM 13149242
7TR N QU C ĐNHẦ Ố Ị DH13QM 13149086
8NGUY N TH KI U OANHỄ Ị Ề DH13QM 13149293
1
I. M đu:ở ầ
Chúng ta đang s ng trong m t th i kì mà nhu c u c a con ng i đc coiố ộ ờ ầ ủ ườ ượ
tr ng hàng đu. Đ đáp ng nhu c u s ng và sinh ho t c a con ng i, cácọ ầ ể ứ ầ ố ạ ủ ườ
ngành công nghi p đc t p trung phát tri n v t b c, các công ngh khoa h c,ệ ượ ậ ể ượ ậ ệ ọ
đc bi t là hoá h c đc đa vào s d ng m t cách tràn lan trong các ngành s nặ ệ ọ ượ ư ử ụ ộ ả
xu t. Theo đó, nh ng hi n t ng ô nhi m môi tr ng và s tác đng ng c c aấ ữ ệ ượ ễ ườ ự ộ ượ ủ
môi tr ng đn cu c s ng c a con ng i cũng ngày m t rõ r t h n. Đn c làườ ế ộ ố ủ ườ ộ ệ ơ ơ ử
các ngành s n xu t s d ng các h p ch t kim lo i n ng. Các ion kim lo i v n làả ấ ử ụ ợ ấ ạ ặ ạ ố
nh ng nguyên t vi l ng c n thi t cho c th sinh v t. Nh ng v i n ng đ caoữ ố ượ ầ ế ơ ể ậ ư ớ ồ ộ
quá m c c n thi t, chúng tr thành nh ng đc ch t hàng đu. Kim lo i n ng làứ ầ ế ở ữ ộ ấ ầ ạ ặ
nh ng nguyên t siêu b n, không th chuy n hoá dù chúng trong tr ng tháiữ ố ề ể ể ở ạ
nào. Cho dù tr ng thái ion, oxid, baz hay mu i, kim lo i v n là kim lo i. Theoở ạ ố ạ ẫ ạ
đc ch t h c, đi u này có nghĩa là khi nhi m vào c th sinh v t, kim lo i n ngộ ấ ọ ề ễ ơ ể ậ ạ ặ
có kh năng gây đc c c cao. th c v t và đng v t, kim lo i n ng hàm l ngả ộ ự Ở ự ậ ộ ậ ạ ặ ượ
cao có th gây ch t. con ng i, kim lo i n ng v i hàm l ng v t ng ngể ế Ở ườ ạ ặ ớ ượ ượ ưỡ
cho phép có th gây các b nh ung th , ch ng ng đc th c ph m, các b nh vể ệ ư ứ ộ ộ ự ẩ ệ ề
x ng kh p, gan, th n. ươ ớ ậ
M t ví d đi n hình là v vi c ng i dân b nhi m đc chì hàng lo t t i m tộ ụ ể ụ ệ ườ ị ễ ộ ạ ạ ộ
làng tái ch c quy H ng Yên. Ngôi làng này sinh s ng b ng ngh tái ch chìế ắ ở ư ố ằ ề ế
t pin và c quy h ng t cu i th p niên 1970 đn nay. T m không nói đn cácừ ắ ỏ ừ ố ậ ế ạ ế
lo i ch t th i đc h i khác, b i chì bay l l ng cũng đ đ gây nên nh h ngạ ấ ả ộ ạ ụ ơ ử ủ ể ả ưở
x u đn s c kho con ng i vùng này. Khi tr i m a, m t ph n b i chì ng mấ ế ứ ẻ ườ ờ ư ộ ầ ụ ấ
vào lòng đt, làm đt nhi m chì. Nh ng ng i làm ngh này l i không có trangấ ấ ễ ữ ườ ề ạ
ph c b o h lao đng, m c nguyên qu n áo dính b i chì v nhà. Ng i dân n iụ ả ộ ộ ặ ầ ụ ề ườ ơ
đây đã b ph i nhi m chì t các ngu n khác nhau trong nhi u năm tr i. Theo báoị ơ ễ ừ ồ ề ờ
2
Ng i lao đng, ườ ộ 97% trong t ng s 500 tr em t i làng ngh Đông Mai t nhổ ố ẻ ạ ề ở ỉ
H ng Yên b ph i nhi m chì - hàm l ng trong máu v t ng ng cho phép 3-7ư ị ơ ễ ượ ượ ưỡ
l n. B n năm nay, nhi u ng i đã ch t vì ung th .ầ ố ề ườ ế ư Có th i đi m, h n 50%ờ ể ơ
ng i dân c a thôn b b nh đng ru t, đau d dày; 30% m c b nh đng hôườ ủ ị ệ ườ ộ ạ ắ ệ ườ
h p, đau m t; 100% ng i tr c ti p n u chì b nhi m đc. Cách đây 10 năm,ấ ắ ườ ự ế ấ ị ễ ộ
thôn đã có h n 40 ng i b teo c , b i não, b i li t, mù b m sinh do nh h ngơ ườ ị ơ ạ ạ ệ ẩ ả ưở
c a b i và khói chì.ủ ụ
Ngoài chì, các kim lo i n ng khác t các ngành s n xu t khác nhau khi th i raạ ặ ừ ả ấ ả
môi tr ng cũng có th gây ra nhi u h u qu nghiêm tr ng. Không nh ng v y,ườ ể ề ậ ả ọ ữ ậ
n ng đ kim lo i n ng trong môi tr ng r t khó phát hi n. Chúng ta ch nh nồ ộ ạ ặ ườ ấ ệ ỉ ậ
bi t đc n ng đ kim lo i n ng cao khi tri u ch ng nhi m đc đc bi uế ượ ồ ộ ạ ặ ệ ứ ễ ộ ượ ể
hi n trên c th sinh v t. Chính vì v y, chúng ta nh t thi t ph i có các bi nệ ơ ể ậ ậ ấ ế ả ệ
pháp x lí kim lo i n ng trong môi tr ng. Trong các lo i công ngh x lí, côngử ạ ặ ườ ạ ệ ử
ngh sinh h c là bi n pháp đc áp d ng nhi u nh t, do tính s ch, tri t đ, khệ ọ ệ ượ ụ ề ấ ạ ệ ể ả
thi và ti t ki m chi phí c a nó. Kim lo i n ng tuy khó chuy n hoá, nh ng m tế ệ ủ ạ ặ ể ư ộ
s loài th c v t và vi sinh v t có kh năng h p th ho c hoà tan kim lo i n ngố ự ậ ậ ả ấ ụ ặ ạ ặ
đ tích lu trong thân ho c gi m đc tính c a chúng. Trong bài nghiên c u này,ể ỹ ặ ả ộ ủ ứ
chúng ta s nghiên c u ch y u v các ph ng pháp ng d ng công ngh sinhẽ ứ ủ ế ề ươ ứ ụ ệ
h c trong x lí kim lo i n ng, nh t là x lí b ng vi sinh v t và th c v t.ọ ử ạ ặ ấ ử ằ ậ ự ậ
3
II. Nh ng v n đ nghiên c u đc: ữ ấ ề ứ ượ
1. Tìm hi u chung v kim lo i n ng:ể ề ạ ặ
a) Đnh nghĩa:ị
- Kim lo i n ng là nh ng kim lo i có kh i l ng riêng l n h n 5g/cmạ ặ ữ ạ ố ượ ớ ơ 3. Ví
d : Hg, Cd, Pb, As, Sb, Cr, Cu, Zn, Mn,...ụ
- M t s kim lo i n ng có th c n thi t cho sinh v t. Chúng đc xem làộ ố ạ ặ ể ầ ế ậ ượ
nguyên t vi l ng. M t s không c n thi t cho s s ng. Khi đi vào c th sinhố ượ ộ ố ầ ế ự ố ơ ể
v t có th không gây h i gì. Kim lo i n ng gây đc h i v i môi tr ng và cậ ể ạ ạ ặ ộ ạ ớ ườ ơ
th sinh v t khi hàm l ng c a chúng v t quá tiêu chu n cho phép.ể ậ ượ ủ ượ ẩ
b) Ngu n g c phát sinh:ồ ố
- Ngu n t nhiên: ồ ự Kim lo i n ng đc phát hi n m i n i trong đt đá vàạ ặ ượ ệ ở ọ ơ ấ
xâm nh p vào th y v c qua quá trình t nhiên, phong hóa xói mòn.ậ ủ ự ự
- Ngu n nhân t o: ồ ạ
Ngu n nông nghi p : vi c s d ng các lo i phân khoáng, các lo i hóaồ ệ ệ ử ụ ạ ạ
ch t b o v th c v t trong nông nghi p đã đa vào môi tr ng đt nhi uấ ả ệ ự ậ ệ ư ườ ấ ề
nguyên t kim lo i n ng nh : As, Hg, Cu, Pb…ố ạ ặ ư
Ngu n công nghi p: các quá trình công nghi p, đc bi t là các quá trìnhồ ệ ệ ặ ệ
liên quan t i khai khoáng và ch bi n qu ng kim lo i, các lò n u kim lo i, cácớ ế ế ặ ạ ấ ạ
ngành công nghi p ch bi n có s d ng h p ch t ch a kim lo i nh s n, thu cệ ế ế ử ụ ợ ấ ứ ạ ư ơ ố
nhu m, thu c da, d t, gi y…ộ ộ ệ ấ
4
T ừho t đng c a con ng i: n c th i sinh ho t ch a các h p ch t t yạ ộ ủ ườ ướ ả ạ ứ ợ ấ ẩ
r a, bùn c ng rãnh, ử ố khói th i c a các ph ng ti n giao thôngả ủ ươ ệ , các ch t và rácấ
th i ch a kả ứ im lo i n ng, ạ ặ đn chì c a th sănạ ủ ợ ...
(Ngu nồ: Gs.TS Lê Huy Bá, 2006, 'Đc ch t mộ ấ ôi tr ng' ườ trang 181-189)
Ngoài ra, có m t s h p ch t kim lo i n ng b th đng và đng l i trongộ ố ợ ấ ạ ặ ị ụ ộ ọ ạ
đt, song có m t s h p ch t có th hoà tan d i tác đng c a nhi u y u tấ ộ ố ợ ấ ể ướ ộ ủ ề ế ố
khác nhau, nh t là do đ chua c a đt, c a n c m a. Đi u này t o đi u ki nấ ộ ủ ấ ủ ướ ư ề ạ ề ệ
đ các kim lo i n ng có th phát tán r ng vào ngu n n c ng m, n c m t vàể ạ ặ ể ộ ồ ướ ầ ướ ặ
gây ô nhi m đt. M a axit có ch a nh ng kim lo i n ng cũng nh ch t r n lễ ấ ư ứ ữ ạ ặ ư ấ ắ ơ
l ng h p ph kim lo i n ng xâm nh p vào các th y v c cũng có th gây ôử ấ ụ ạ ặ ậ ủ ự ể
nhi m kim lo i n ng cho sông h .ễ ạ ặ ồ
c) Tr ng thái nhi m đc:ạ ễ ộ
C p tính:ấ nguy hi m t c th i trong th i gian ng n,ể ứ ờ ờ ắ ch u tác đng c a tácị ộ ủ
nhân gây đc n ng đ caoộ ồ ộ .
Mãn tính: do th ng ti p xúc v i tác nhân và đc ch t này tích t l i trongườ ế ớ ộ ấ ụ ạ
c th nh ng d i ng ng gây đc ch a gây ch t hay nh h ng b t kơ ể ư ở ướ ưỡ ộ ư ế ả ưở ấ ì mà
lâu dài s gây ra nh ng b nh t t nguy hi m.ẽ ữ ệ ậ ể Bi u hi n ể ệ tiêu bi uể là b nh ungệ
thư.
5