X C NG R I RÁC : S Đ T PHÁ QUAN TR NG TRONG S TÁI SINH C AƠ Ứ Ả Ự Ộ Ọ Ự Ủ
CÁC DÂY TH N KINH B TH NG T NẦ Ị ƯƠ Ổ
11.02.2011 23:22
Các nhà nghiên c u Anh đã khám phá m t cách làm ho t hóaứ ộ ạ
nh ng t bào g c c a não b và khi n chúng s a ch a nh ngữ ế ố ủ ộ ế ử ữ ữ
t n h i gây nên cho h th n kinh trung ng. M c d u cácổ ạ ệ ầ ươ ặ ầ
nguyên nhân c a x c ng r i rác ch đ c bi t m t ph n,ủ ơ ứ ả ỉ ượ ế ộ ầ
nh ng y u t di truy n, môi tr ng (các n c ôn đ i b nhữ ế ố ề ườ ướ ớ ị ả
h ng nhi u h n các n c nhi t đ i) và m t y u t phát kh iưở ề ơ ướ ệ ớ ộ ế ố ở
b nh, có l là nhi m trùng và m c d u nhi u gène liên hệ ẽ ễ ặ ầ ề ệ
trong s xu t hi n c a b nh đã đ c khám phá t nh ng năm 1970, đ c bi t là hự ấ ệ ủ ệ ượ ừ ữ ặ ệ ở ệ
th ng t ng h p sinh h c (HLA), nh ng căn b nh này hi n nay v n không có thố ươ ợ ọ ư ệ ệ ẫ ể
ch a kh i và ti n tri n c a nó khó mà tiên đoán đ c. ữ ỏ ế ể ủ ượ
M t b c m i có l v a đ c th c hi n. L n này không ch có v n đ d p t t b nhộ ướ ớ ẽ ừ ượ ự ệ ầ ỉ ấ ề ậ ắ ệ
x c ng r i rác mà còn làm đ o ng c ti n tri n c a nó. Th t v y, các nhà nghiên c uơ ứ ả ả ượ ế ể ủ ậ ậ ứ
c a nh ng đ i h c Cambridge, Anh, và Edimbourg, Ecosse, v a nh n di n, trênủ ữ ạ ọ ở ở ừ ậ ệ
đ ng v t, m t c ch thi t y u, qua đó các t bào g c c a não b có th đ c kíchộ ậ ộ ơ ế ế ế ế ố ủ ộ ể ượ
thích đ s a ch a nh ng di ch ng gây nên b i căn b nh này trên bao myéline. ể ử ữ ữ ứ ở ệ
“Nh ng li u pháp đ s a ch a nh ng th ng t n gây nên b i b nh x c ng r i rác làữ ệ ể ử ữ ữ ươ ổ ở ệ ơ ứ ả
khâu chính y u trong đi u tr căn b nh tàn phá này, GS Robin Franklin, giám đ c c aế ề ị ệ ố ủ
Center for Myelin Repair thu c đ i h c Canbridge đã gi i thích nh v y. « Trong côngộ ạ ọ ả ư ậ
trình nghiên c u c a chúng tôi, chúng tôi đã nh n di n m t ph ng ti n nh đó các tứ ủ ậ ệ ộ ươ ệ ờ ế
bào g c c a não b có th đ c kích thích đ th c hi n s s a ch a này, m đ ngố ủ ộ ể ượ ể ự ệ ự ử ữ ở ườ
cho s phát tri n c a m t li u pháp tái sinh (thérapie régénératrice) m i. Li u pháp nàyự ể ủ ộ ệ ớ ệ
s d ng ti m năng t ch a lành c a c th c a b nh nhân ». “Đó là m t trong nh ngử ụ ề ự ữ ủ ơ ể ủ ệ ộ ữ
di n bi n đáng l u ý c a nh ng năm qua”, Simon Gillespie, giám đ c c a MS Society,ễ ế ư ủ ữ ố ủ
hi p h i Anh ch ng b nh x c ng r i rác, đã đánh giá nh v y. Theo ông, nh ng thệ ộ ố ệ ơ ứ ả ư ậ ữ ử
nghi m lâm sàng có th b t đ u trong 5 năm đ n và m t đi u tr có th có t nay đ nệ ể ắ ầ ế ộ ề ị ể ừ ế
15 năm n a. Nh v y mang l i hy v ng cho kho ng 2,5 tri u b nh nhân trên th gi i. ữ ư ậ ạ ọ ả ệ ệ ế ớ
Tin t cứ » N i khoaộ » X ng kh pươ ớ 05.05.2011 13:40
NH NG NG I CÓ NGUY C CAO B B NH X C NG R I RÁC : HÃY ĐI UỮ ƯỜ Ơ Ị Ệ Ơ Ứ Ả Ề
TR S M H NỊ Ớ Ơ
11.02.2011 23:21
GS Patrick Vermersch, th y thu c th n kinh (CHU de Lille),ầ ố ầ
trình bày nh ng l i ích c a m t đi u tr c c s m ngay nh ngữ ợ ủ ộ ề ị ự ớ ữ
tri u ch ng đ u tiên g i ý b nh x c ng r i rác.ệ ứ ầ ợ ệ ơ ứ ả
H i : Nh ng k t qu c a m t công trình nghiên c u r ng l nỏ ữ ế ả ủ ộ ứ ộ ớ
v đi u tr duy trì b nh x c ng r i rác (sclérose en plaques)ề ề ị ệ ơ ứ ả
v a đ c công b . Protocole c a nó là gì ? ừ ượ ố ủ
GS Patrick Vermersch. Tính ch t đ c đáo c a công trình nghiên c u qu c t này, lâuấ ộ ủ ứ ố ế
nh t t ng đ c th c hi n, là đã theo dõi trong h n hai m i năm nhi u trăm b nhấ ừ ượ ự ệ ơ ươ ề ệ
nhân đ c đi u tr . Lúc kh i đ u, cu c đi u tra này có m c đích ch ng t tính hi uượ ề ị ở ầ ộ ề ụ ứ ỏ ệ
qu c a các interféron. Nh ng k t qu đã cho phép ch ng minh m t cách rõ ràng r ngả ủ ữ ế ả ứ ộ ằ
nh ng b nh nhân, đã nh n s m các lo i thu c này (ngay nh ng tu n l đ u sau c nữ ệ ậ ớ ạ ố ữ ầ ễ ầ ơ
b c phát đ u tiên thay vì ba hay b n năm sau), h ng đ c m t s ti n tri n c a b nhộ ầ ố ưở ượ ộ ự ế ể ủ ệ
ch m h n nhi u và do đó m t s gi m m nh các ph t t. ậ ơ ề ộ ự ả ạ ế ậ
H i : ỏNh ng ph t t do b nh x c ng r i rác th ng là nh ng ph t t nào ? ữ ế ậ ệ ơ ứ ả ườ ữ ế ậ
GS Patrick Vermersch. B nh x c ng r i rác ph n l n gây b nh n i nh ng ng iệ ơ ứ ả ầ ớ ệ ơ ữ ườ
tr ng thành tr tu i. Đó là m t b nh t mi n d ch (maladie autoimmune), đ c liênưở ẻ ổ ộ ệ ự ễ ị ượ
k t v i m t s lo n năng c a h mi n d ch. Do s lo n năng này, h mi n d ch nh nế ớ ộ ự ạ ủ ệ ễ ị ự ạ ệ ễ ị ậ
d ng các thành ph n c a chính c th ng i b nh nh là nh ng v t l và trongạ ầ ủ ơ ể ườ ệ ư ữ ậ ạ
tr ng h p này t n công myéline, l p v b c c a các dây th n kinh. Đi u này d nườ ợ ấ ớ ỏ ọ ủ ầ ề ầ
d n d n đ n, thu ng nh t sau 10 đ n 30 năm, s ch t c a t bào th n kinh. Trongầ ẫ ế ờ ấ ế ự ế ủ ế ầ
nh ng tr ng h p r t n ng, các chi d i có th b b i li t (ngay c đôi khi c 4 chi),ữ ườ ợ ấ ặ ướ ể ị ạ ệ ả ả
khi n ph i di chuy n b ng xe lăn. ế ả ể ằ
H i :ỏ Ng i ta có bi t nh ng nguyên nhân c a b nh này hay không ? ườ ế ữ ủ ệ
GS Patrick Vermersch. Chúng ta ch có nh ng gi thuy t. B nh t mi n d ch này cóỉ ữ ả ế ệ ự ễ ị
th là h u qu c a nh ng nhi m trùng do virus, hay đ c gây nên b i nh ng y u tể ậ ả ủ ữ ễ ượ ở ữ ế ố
môi tr ng (nh ng không có m t y u t nào chính th c đ c nh n di n). Trong vàiườ ư ộ ế ố ứ ượ ậ ệ
gia đình, ta quan sát th y m t s m n c m đ i v i b nh lý này. ấ ộ ự ẫ ả ố ớ ệ
H i : ỏCó nh ng d ng b nh khác nhau không ? ữ ạ ệ
GS Patrick Vermersch : Có hai d ng. D ng đ u tiên (9 b nh nhân trên 10) ti n tri nạ ạ ầ ệ ế ể
b ng các đ t viêm (poussée inflammatoire) v i tri u ch ng thay đ i. Trong s nh ngằ ợ ớ ệ ứ ổ ố ữ
d u hi u cho phép nghi ng , r t th ng ta quan sát th y m t s gi m th l c, m t sấ ệ ờ ấ ườ ấ ộ ự ả ị ự ộ ự
y u v n đ ng c a m t chi, chóng m t, nh ng r i lo n cân b ng hay ti u ti n... có thế ậ ộ ủ ộ ặ ữ ố ạ ằ ể ệ ể
kéo dài nhi u tu n. R t th ng, đ ng th i các b nh nhân kêu van m t. T n s các đ tề ầ ấ ườ ồ ờ ệ ệ ầ ố ợ
b c phát không th tiên đoán đ c, thay đ i t nhi u c n m i năm đ n vài c n trongộ ể ượ ổ ừ ề ơ ỗ ế ơ
nhi u năm. D ng khác c a x c ng r i rác (10% các tr ng h p) ti n tri n khôngề ạ ủ ơ ứ ả ườ ợ ế ể
thành c n, âm h n nhi u, gây nên m t s y u v n đ ng và nh ng r i lo n ti u ti n. ơ ỉ ơ ề ộ ự ế ậ ộ ữ ố ạ ể ệ
H i :ỏ Đ đi u tr vào giai đo n s m nh t, làm sao ch n đoán m t cách ch c ch n sể ề ị ạ ớ ấ ẩ ộ ắ ắ ự
xu t hi n c a b nh lý này ? ấ ệ ủ ệ
GS Patrick Vermersch : Tr c h t b ng m t thăm khám lâm sàng và m t IRM c a nãoướ ế ằ ộ ộ ủ
b . Nh ng trong nhi u tr ng h p, các hình nh g i ý m t s m t myéline khôngộ ư ề ườ ợ ả ợ ộ ự ấ
nh t thi t đ c tr ng cho m t x c ng r i rác. Khi đó ch c dò t y s ng t ra c n thi tấ ế ặ ư ộ ơ ứ ả ọ ủ ố ỏ ầ ế
đ tìm ki m s hi n di n c a nh ng kháng th đ c bi t : các immunoglobuline. Ph iể ế ự ệ ệ ủ ữ ể ặ ệ ả
thú nh n r ng vì không có nh ng ch t ch d u đáng tin c y, nên khó tiên đoán đ c sậ ằ ữ ấ ỉ ấ ậ ượ ự
ti n tri n c a các tri u ch ng. Ch n đoán là khó, do đó vi c đi u tr th ng quáế ể ủ ệ ứ ẩ ệ ề ị ườ
mu n, nghĩa là ba ho c b n năm sau m t c n đ u tiên, khi đó nh ng th ng t n nãoộ ặ ố ộ ơ ầ ữ ươ ổ
b không h i ph c đ c đã thành hình. ộ ồ ụ ượ
H i : ỏCho đ n nay, sau khi đã ch n đoán, làm sao ta làm ch m l i ti n tri n c a m tế ẩ ậ ạ ế ể ủ ộ
x c ng r i rác ? ơ ứ ả
GS Patrick Vermersch : Ch y u v i các immunorégulateur, nh m ki m soát s lo nủ ế ớ ằ ể ự ạ
năng mi n d ch, đ c tiêm lâu dài. Các thu c đ c s d ng nh t là các interféron,ễ ị ượ ố ượ ử ụ ấ
acétate de glatiramère (Copaxone) và natalizumab (Tysabri). V i li u pháp này, t n sớ ệ ầ ố
c a các c n và nguy c ti n tri n c a ph t t gi m. Vì nh ng th ng t n não b làủ ơ ơ ế ể ủ ế ậ ả ữ ươ ổ ở ộ
không h i ph c đ c, nên c n thi t (ngày nay ta có nh ng lý l đ ch ng minh đi uồ ụ ượ ầ ế ữ ẽ ể ứ ề
đó) ph i đi u tr các b nh nhân ngay nh ng d u hi u g i ý đ u tiên. Y sĩ đoàn t lâuả ề ị ệ ữ ấ ệ ợ ầ ừ
đã hoài nghi v tính hi u qu c a m t li u pháp dài lâu ề ệ ả ủ ộ ệ