XƠ GAN
(Kỳ 4)
B. THEO YHCT:
1. Thể Can uất Tỳ hư:
Với triệu chứng mệt mỏi, chán ăn, tức nặng vùng gan, bụng trướng đầy
hơi, đại tiện phân nát, rêu lưỡi mỏng, mạch huyền tế (thường gặp trong giai đoạn
xơ gan còn bù).
2. Thể Tỳ Thận dương hư:
Mệt mỏi, ăn kém, bụng trướng, chân phù, tiểu ít, cầu loãng, sắc mặt vàng
tái, lưỡi nhợt bệu, mạch trầm tế.
3. Thể Âm hư thấp nhiệt:
Sắc mặt vàng xậm, chảy máu da niêm, cổ chướng, chân phù, sốt hâm
hấp, phiền táo, họng khô, tiểu ít, cầu táo, lưỡi đỏ khô, mạch huyền tế sác (thường
gặp trên những bệnh nhân xơ gan, có rối loạn điện giải và suy tế bào gan nặng).
4. Thể Khí trệ huyết ứ:
Với triệu chứng đau tức hai bên mạn sườn, bụng trướng nổi gân xanh,
người gầy, môi lưỡi tím, mạch tế (thường gặp trong thể xơ gan có tăng áp lực tĩnh
mạch cửa).
5. Thể Thủy khí tương kết:
Cổ chướng phát triển nhanh, khó thở, mạch huyền sác.
IV- ĐIỀU TRỊ:
A. THEO YHHĐ:
- Nguyên tắc: Chữa bệnh nguyên nhân, giải quyết biến chứng.
- Chữa bệnh nguyên nhân:
1. Xơ gan do rượu:
- Chế độ ăn uống: Nếu không có nghi ngờ bệnh cảnh não gan nên cho ăn 1g
đạm/kg thể trọng/ngày và từ 2.000 - 3.000 calo/ngày, kết hợp thêm đa sinh tố.
Ngưng uống rượu hoàn toàn.
- Thận trọng khi dùng những thuốc lợi tiểu, an thần, Paracetamol và tất cả
những thuốc được chuyển hóa tại gan và bài tiết theo đường mật.
- Thuốc sử dụng:
* Tiêm B1 liều cao cho bệnh nhân có hội chứng Wernick - Korsakoff.
* Colchicine 0,6 mg uống x 2 lần/ngày.
* Prednisone 20 - 40 mg/ngày trong 4 tuần, chỉ dùng cho những bệnh
nhân có bệnh cảnh não gan hoặc chỉ số Disriminant Fraction > 32 và không có
xuất huyết tiêu hóa hoặc nhiễm trùng trước đó.
2. Xơ gan do siêu vi:
- Sử dụng Interferon (xem Viêm gan mạn).
- Chỉ tập trung giải quyết biến chứng, đặc biệt là vấn đề nhiễm trùng.
3. Xơ gan do mật nguyên phát:
- Colchicine 0,6 mg uống x 2 lần/ngày có thể giảm diễn tiến bệnh nhưng
gây rối loạn tiêu hóa. Các thuốc D- Penicillamine, Methotrexate và Cyclosporine
còn đang bàn cãi.
- Ursodiol 13 - 15 mg/kg/ngày cho thấy có cải thiện triệu chứng lâm sàng
và sinh hóa.
- Giải quyết triệu chứng:
* Dùng Cholestyramine 8 - 12 g/ngày làm giảm ngứa và giảm
Cholesterolemia.
* Ăn ít mỡ để giảm triệu chứng tiêu phân mỡ.
* Tiêm sinh tố A và D, bổ sung chất kẽm nếu quáng gà không đáp ứng với
sinh tố A.
* Bổ sung Calci và sinh tố D trong những bệnh lý của xương. Nên dùng
25 (OH)D3 hoặc 1,25 (OH)D3.
4. Xơ gan do tim: Chữa bệnh tim.
5. Bệnh Wilson:
Loại bỏ đồng (Cu) ra khỏi gan bằng D- Penicillamine 1 g/ngày, uống làm
nhiều lần trong ngày và điều trị suốt đời. Ngoài ra, không nên ăn sò, chocolate,
gan, nấm và hạt dẻ vì có chứa chất đồng.
6. Bệnh Hemochromatosis:
Trích máu mỗi 500 ml/mỗi lần, liên tục trong 1 - 2 năm cho đến khi
Transferin trở về bình thường. Sau đó tiệp tục mỗi 3 tháng chích máu 1 lần. Hoặc
chích máu mỗi tuần 1 lần kết hợp với tiêm truyền Dexferoxamine.
7. Porphyria Cutanea Tarda:
- Không uống rượu, không sử dụng Estrogen hoặc thuốc có chất sắt (Fe).
- Trích máu 450 ml/ 1 - 2 tuần.
- Hoặc Chloroquine 125 mg x 2 lần/tuần.