Bài giảng Kinh doanh quốc tế Chương 5: PGS.TS. Hà Văn Hội (2013)

CHƯƠNG V

tổ chức hoạt động kinh doanh quốc tế

4/7/2020 1

Phần 1. Tổ chức doanh nghiệp kinh doanh quốc tế

4/7/2020 PTM – Hệ thống tổ chức 2

Những yếu tố cơ bản của hệ thống tổ chức kinh doanh quốc tế

Cơ cấu tổ chức

Các quy trình

Kiểm soát & khuyến khích

Con người

Văn hóa doanh nghiệp

4/7/2020 PTM – Hệ thống tổ chức 3

Mối quan hệ giữa các yếu tố trong hệ thống tổ chức

 Các yếu tố trong nội bộ hệ thống tổ chức

phải không mâu thuẫn nhau.

 Hệ thống tổ chức phải nhất quán với chiến

lược.

 Chiến lược và hệ thống tổ chức phải phù

hợp với môi trường cạnh tranh.

4/7/2020 PTM – Hệ thống tổ chức 4

Cơ cấu tổ chức doanh nghiệp quốc tế Liên kết dọc

Tập trung

Phân quyền

Tạo điều kiện phối hợp hoạt động Bảo đảm các quyết định phù hợp với mục tiêu Dễ thực hiện những thay đổi lớn Tránh trùng lắp trong hoạt động

Lãnh đạo không quá tải Tinh thần trách nhiệm và động cơ làm việc cao hơn Chủ động, linh hoạt trong ứng phó với thay đổi Có khả năng đưa ra các quyết định phù hợp hơn Kiểm soát chặt hơn

4/7/2020 PTM – Hệ thống tổ chức 5

Chiến lược công ty và mức độ phân quyền

Chiến lược công ty

Mức độ phân quyền

Chiến lược toàn cầu

Tập trung

Chiến lược đa nội địa

Phân quyền

Chiến lược quốc tế

Chiến lược xuyên quốc gia

Tập trung quản lý các năng lực chủ chốt, phân quyền các hoạt động khác Tập trung quản lý các trung tâm sản xuất toàn cầu, phân quyền các hoạt động khác (kể cả phát triển năng lực, kỹ năng)

4/7/2020 PTM – Hệ thống tổ chức 6

Liên kết ngang: Thiết kế cơ cấu tổ chức

Chức năng

Căn cứ để doanh nghiệp phân chia thành các bộ phận trực thuộc

Loại hình kinh doanh

Khu vực địa lý

4/7/2020 PTM – Hệ thống tổ chức 7

Liên kết ngang: Thiết kế cơ cấu tổ chức

Cơ cấu tổ chức theo chức năng

Lãnh đạo cấp cao

Bộ phận vật tư

Bộ phận sản xuất

Bộ phận marketing

Bộ phận tài chính

Các đơn vị kế toán

Các tổ mua vật tư

Các nhà máy

Các chi nhánh bán hàng

4/7/2020 PTM – Hệ thống tổ chức 8

Liên kết ngang: Thiết kế cơ cấu tổ chức

Cơ cấu tổ chức theo sản phẩm

Công ty mẹ

Đơn vị kinh doanh dòng sản phẩm A

Đơn vị kinh doanh dòng sản phẩm B

Đơn vị kinh doanh dòng sản phẩm C

Bộ phận vật tư

Bộ phận sản xuất

Bộ phận marketing

Bộ phận tài chính

Các đơn vị kế toán

Các tổ mua vật tư

Các nhà máy

Các chi nhánh bán hàng

4/7/2020 PTM – Hệ thống tổ chức 9

Thiết kế cơ cấu tổ chức kinh doanh quốc tế

Thiết kế bổ xung chức năng • Cơ cấu tổ chức như kinh doanh

nội địa

• Các bộ phận chức năng đảm

trách thêm các hợp đồng kinh doanh quốc tế

Bộ phận xuất khẩu

Giám sát và xử lý đơn hàng quốc tế Marketing quốc tế Quan hệ với các nhà phân phối nước ngoài Huy động vốn cho hoạt động xuất khẩu

4/7/2020 PTM – Hệ thống tổ chức 10

Thiết kế cơ cấu tổ chức kinh doanh quốc tế

Bộ phận kinh doanh quốc tế

Công ty mẹ

Kinh doanh nội địa

Kinh doanh quốc tế

Giám đốc dòng sản phẩm A

Giám đốc dòng sản phẩm B

Giám đốc dòng sản phẩm C

Giám đốc khu vực thị trường quốc tế

Các bộ phận chức năng

Quốc gia 1

Quốc gia 2

Giám đốc (sản phẩm A, B và/hoặc C)

Các bộ phận chức năng

4/7/2020 PTM – Hệ thống tổ chức 11

Thiết kế cơ cấu tổ chức kinh doanh quốc tế

Bộ phận kinh doanh quốc tế

 Sử dụng phổ biến khi mới mở rộng kinh doanh

quốc tế

 Nhược điểm:

Nguy cơ mâu thuẫn và khó phối hợp giữa các hoạt động kinh doanh nội địa và quốc tế trong việc:

Đưa ra sản phẩm mới trên phạm vi toàn cầu Chuyển giao năng lực giữa các hoạt động kinh doanh nội địa và quốc tế Tận dụng lợi thế địa điểm và quy mô

Mâu thuẫn với chiến lược mở rộng kinh doanh quốc tế

4/7/2020 PTM – Hệ thống tổ chức 12

Thiết kế cơ cấu tổ chức kinh doanh quốc tế

Cơ cấu tổ chức theo khu vực toàn cầu

Công ty mẹ

Khu vực Bắc Mỹ

Khu vực Mỹ La-tinh

Khu vực châu Âu

Khu vực Viễn Đông

Khu vực Trung Đông và châu Phi

4/7/2020 PTM – Hệ thống tổ chức 13

Thiết kế cơ cấu tổ chức kinh doanh quốc tế

Cơ cấu tổ chức theo khu vực toàn cầu

 Thường được sử dụng bởi các doanh nghiệp

có:

Lĩnh vực kinh doanh không đa dạng Cơ cấu tổ chức kinh doanh nội địa theo chức năng

 Phù hợp với chiến lược đa nội địa

4/7/2020 PTM – Hệ thống tổ chức 14

Thiết kế cơ cấu tổ chức kinh doanh quốc tế

Cơ cấu tổ chức theo sản phẩm toàn cầu

Công ty mẹ

Nhóm sản phẩm hay Đơn vị A

Khu vực 1 (Nội địa)

Khu vực 2 (Quốc tế)

Các bộ phận chức năng

4/7/2020 PTM – Hệ thống tổ chức 15

Thiết kế cơ cấu tổ chức kinh doanh quốc tế

Cơ cấu tổ chức theo sản phẩm toàn cầu

 Thường được sử dụng bởi các

doanh nghiệp có:

Kinh doanh nhiều loại sản phẩm. Cơ cấu tổ chức kinh doanh nội địa theo sản phẩm.

 Phù hợp với chiến lược toàn cầu

hoặc quốc tế.

4/7/2020 PTM – Hệ thống tổ chức 16

Thiết kế cơ cấu tổ chức kinh doanh quốc tế Cơ cấu tổ chức ma trận toàn cầu

Công ty mẹ

Khu vực 1

Khu vực 2

Khu vực 3

Đơn vị kinh doanh sản phẩm A

Đơn vị kinh doanh sản phẩm B

Đơn vị kinh doanh sản phẩm C

Quản trị viên này trực thuộc Đơn vị kinh doanh sản phẩm B và Khu vực thị trường 2

4/7/2020 PTM – Hệ thống tổ chức 17

Thiết kế cơ cấu tổ chức kinh doanh quốc tế

Cơ cấu tổ chức ma trận toàn cầu

 Mô hình cơ cấu tổ chức cho chiến lược xuyên

quốc gia.

 Tỷ lệ thất bại cao vì:

Quan liêu, kém linh hoạt. Quản trị viên bậc trung khó xử khi có xung đột và tranh giành quyền lực giữa hai đơn vị khu vực thị trường và kinh doanh sản phẩm. Khó kiểm soát.

 Giải pháp: cơ cấu tổ chức ma trận “linh hoạt”.

4/7/2020 PTM – Hệ thống tổ chức 18

Thiết kế cơ cấu tổ chức kinh doanh quốc tế

Direct contact

Liaison roles

Cơ chế phối hợp hoạt động chính thức

Teams

Matrix structures

Tính phức tạp tăng dần của cơ chế phối hợp

4/7/2020 PTM – Hệ thống tổ chức 19

Thiết kế cơ cấu tổ chức kinh doanh quốc tế

Cơ chế phối hợp hoạt động không chính thức

Mạng lưới lãnh đạo (Management Network)

Hệ thống các mối quan hệ cá nhân không chính thức giữa lãnh đạo các đơn vị trực thuộc

Lãnh đạo mỗi đơn vị trực thuộc đều có quan hệ trực tiếp hay gián tiếp với lãnh đạo các đơn vị trực thuộc khác

4/7/2020 PTM – Hệ thống tổ chức 20

Cơ chế phối hợp hoạt động không chính thức

Mạng lưới lãnh đạo

E

G

B

C

D

A

F

4/7/2020 PTM – Hệ thống tổ chức 21

Cơ chế phối hợp hoạt động không chính thức

Xây dựng mạng lưới lãnh đạo

Thông qua Hệ thống thông tin

Chính sách phát triển lãnh đạo Tạo điều kiện tự xây dựng quan hệ thông qua: Chương trình huấn luyện Luân chuyển lãnh đạo

4/7/2020 PTM – Hệ thống tổ chức 22

Hệ thống kiểm soát

Kiểm soát cá nhân Tiếp xúc trực tếp giữa lãnh đạo với đơn vị trực thuộc

Kiểm soát theo hiệu quả công việc Đề ra mục tiêu Đánh giá theo mức độ đạt mục tiêu đề ra

Kiểm soát theo quy định hành chính Kiểm soát thông qua: Quy tắc Thủ tục

Kiểm soát thông qua văn hóa doanh nghiệp Xây dựng hệ thống các giá trị

4/7/2020 PTM – Hệ thống tổ chức 23

Hệ thống các biện pháp khuyến khích

Tuøy thuoäc vaøo tính chaát nhieäm vuï cuûa nhaân vieân.

Có thể sử dụng để tăng cường phối hợp giữa lãnh đạo các đơn vị trực thuộc.

Cần suy xét kỹ về những hậu quả ngoài ý muốn.

Cần tính đến những khác biệt về thể chế và văn hóa giữa các quốc gia.

4/7/2020 PTM – Hệ thống tổ chức 24

Các quy trình

Cách thức các quy định được đưa ra và cách thức công việc được thực hiện.

Vượt quá giới hạn một đơn vị trực thuộc cũng như biên giới quốc gia. Có thể được phát triển ở bất cứ đâu trong hệ thống sản xuất kinh doanh toàn cầu của doanh nghiệp.

4/7/2020 PTM – Hệ thống tổ chức 25

Văn hóa doanh nghiệp  Các giá trị và chuẩn mực được mọi nhân viên trong doanh nghiệp cùng chia sẻ

 Nguồn hình thành:

– Các nhà sáng lập và các vị lãnh đạo nổi bật. – Văn hóa dân tộc của công ty mẹ. – Lịch sử phát triển của doanh nghiệp. – Các quyết định đưa lại kết quả khả quan.

 Cơ chế duy trì:

– Chế độ tuyển dụng và đề bạt – Chính sách khen thưởng – Phổ biến văn hóa doanh nghiệp – Chính sách thông tin nội bộ

4/7/2020 PTM – Hệ thống tổ chức 26