TRƯỜNG CAO ĐẲNG KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
KHOA QUẢN TRỊ KINH DOANH
Tài liệu tham khảo
QUẢN TRỊ SẢN XUẤT
Nhóm tác giả
ThS. Trần Kim Đính
ThS. Nguyễn Thị Hiền Lương
ThS. Hoàng Tú Uyên
LƯU HÀNH NỘI BỘ
Thành phố Hồ Chí Minh - 2021
LỜI NÓI ĐẦU
Hoạt động sản xuất là hoạt động trực tiếp tạo ra hành hóa, dịch vụ
nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội, là nguồn gốc tạo ra
giá trị gia tăng cho doanh nghiệp, tạo ra sự tăng trưởng cho nền kinh tế
và thúc đẩy xã hội phát triển. Để đảm bảo sự ổn định của quá trình sản
xuất cần phải có quản trị sản xuất. Đây là một trong những chức năng
quan trọng của quản trị doanh nghiệp. Nó tác động trực tiếp đến việc sử
dụng hiệu quả các nguồn lực, tài sản của doanh nghiệp và cung cấp cho
thị trường những sản phẩm hay dịch vụ chất lượng đáp ứng nhu cầu
biến đổi của khách và đem lại hiệu quả kinh tế cho doanh nghiệp. Tài
liệu này nhằm giúp các bạn sinh viên chuyên ngành Quản trị Kinh
doanh đọc và tiếp cận với kiến thức Quản trị Sản xuất một cách có hệ
thống, giúp các bạn khái quát hóa các vấn đề phức tạp của kiến thức
Quản trị Sản xuất.
Tài liệu này được biên soạn dựa trên đề cương học phần Quản trị
Sản xuất của trường Cao đẳng Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh kết hợp
với các tài liệu trong và ngoài nước có sự cập nhật kiến thức mới nhằm
phù hợp với xu hướng thực tế của thời đại và được sắp xếp theo 6
chương sau:
Chương 1: Tổng quan về quản trị sản xuất
Chương 2: Dự báo
Chương 3: Các quyết định dài hạn trong quản trị sản xuất
Chương 4: Các chiến lược hoạch định tổng hợp
Chương 5: Quản trị hàng tồn kho và Hoạch định nhu cầu vật liệu
Chương 6: Lập lịch trình sản xuất
Chúng tôi mong tài liệu này sẽ hỗ trợ tích cực cho việc học tập và
nghiên cứu của các bạn sinh viên. Trong quá trình biên soạn không tránh
được những thiếu sót, rất mong nhận được các ý kiến đóng góp của các
bạn đọc. Các ý kiến đóng góp vui lòng gửi về địa chỉ Email:
dinhtk@kthcm.edu.vn
Trân trọng cảm ơn!
Tác giả
Nhóm tác giả
i
MỤC LỤC
LỜI NÓI ĐẦU ....................................................................................... 0
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ QUẢN TRỊ SẢN XUẤT ................. 1
I. Quản trị sản xuất................................................................................. 4
1.1. Khái niệm quản trị sản xuất ............................................................ 4
1.2. Đầu vào ........................................................................................... 5
1.3. Quá trình biến đổi ........................................................................... 6
1.4. Tài nguyên ...................................................................................... 7
1.5. Đầu ra .............................................................................................. 7
1.6. Sự khác biệt giữa sản xuất và dịch vụ ............................................ 8
1.7. Đặc điểm của sản xuất hiện đại ...................................................... 8
II. Lịch sử phát triển của quản trị sản xuất ............................................ 9
2.1. Cách mạng công nghiệp ................................................................. 9
2.2. Quản trị khoa học ......................................................................... 10
2.3 Cách mạng dịch vụ ........................................................................ 12
III. Mối quan hệ giữa quản trị sản xuất và các chức năng quản trị khác
.............................................................................................................. 13
3.1. Marketing ...................................................................................... 13
3.2. Tài chính và kế toán ...................................................................... 14
3.3. Tổ chức nhân sự (quản trị nguồn nhân lực) ................................. 15
3.4 Nghiên cứu phát triển (R&D) ........................................................ 15
3.5. Hệ thống thông tin ........................................................................ 15
CHƯƠNG 2: DỰ BÁO ....................................................................... 17
I. Khái niệm và phân loại dự báo ........................................................ 17
1.1. Khái niệm dự báo.......................................................................... 17
1.2. Phân loại dự báo ........................................................................... 18
1.3. Ảnh hưởng của chu kỳ sống sản phẩm ......................................... 19
II. Các cách tiếp cận dự báo ................................................................ 21
2.1. Phương pháp định tính .................................................................. 21
2.2. Các phương pháp định lượng ....................................................... 23
2.3. Qui trình dự báo ............................................................................ 23
III. Dự báo theo chuỗi thời gian .......................................................... 24
ii
3.1. Phân tích chuỗi thời gian .............................................................. 24
3.2. Bình quân đơn giản (Simple Average) ......................................... 26
3.3. Bình quân di động (Moving Average) ......................................... 26
3.4. Bình quân di động có trọng số (Weighted Moving Average) ...... 27
3.5. San bằng số mũ (điều hòa số mũ) ................................................. 29
3.5.1. Chọn hằng số san bằng .............................................................. 31
3.6. San bằng số mũ có điều chỉnh xu hướng (Forecast Including
Trend) ................................................................................................... 32
3.7. Phương pháp hoạch định theo xu hướng (hồi quy thời gian) ...... 36
VI. Giám sát và kiểm soát dự báo ....................................................... 38
CHƯƠNG 3: THIẾT KẾ SẢN PHẨM, DỊCH VỤ VÀ LỰA CHỌN
QUÁ TRÌNH SẢN XUẤT .................................................................. 56
I. Các căn cứ quan trọng để thiết kế sản phẩm và dịch vụ .................. 57
II. Quá trình thiết kế và phát triển sản phẩm mới................................ 57
2.1. Hình thành ý tưởng mới................................................................ 58
2.2. Sàng lọc ý tưởng sản phẩm mới (idea screening) ........................ 59
3.3. Phát triển và kiểm tra khái niệm ................................................... 60
3.4. Phân tích kinh doanh .................................................................... 61
3.5. Phát triển sản phẩm mới ............................................................... 62
3.6. Thử nghiệm sản phẩm mới trên thị trường (bán thử) ................... 62
3.7. Thương mại hóa sản phẩm ........................................................... 62
3.8. Đánh giá và rà soát lại sau khi giới thiệu sản phẩm/dịch vụ ........ 65
III. Các hình thức (quá trình) sản xuất và cách phân loại ................... 66
3.1. Phân loại hình thức sản xuất theo khối lượng sản xuất và tính lặp
lại .......................................................................................................... 67
3.2. Phân loại theo tính liên tục của dòng di chuyển sản phẩm .......... 71
3.3. Phân loại theo mối quan hệ với khách hàng ................................. 73
IV. Lựa chọn quá trình sản xuất .......................................................... 74
4.1. Quản trị công suất ......................................................................... 75
4.2. Dự báo yêu cầu công suất ............................................................. 77
4.3. Lý thuyết quyết định ..................................................................... 78
4.3.1. Các nguyên tắc cơ bản của lý thuyết quyết định ....................... 78
4.3.2. Bảng quyết định ......................................................................... 80
iii
5.3.3. Cây quyết định ........................................................................... 81
V. Lựa chọn địa điểm doanh nghiệp ................................................... 82
5.1. Tầm quan trọng của xác định địa điểm ........................................ 83
5.2. Quy trình tổ chức xác định địa điểm ............................................ 84
5.3. Các tiêu chí về địa điểm/vị trí....................................................... 85
5.4. Các nhân tố ảnh hưởng đến việc định vị công ty ......................... 88
Chương 4: CÁC CHIẾN LƯỢC HOẠCH ĐỊNH TỔNG HỢP ........ 100
I. Hoạch định tổng hợp ...................................................................... 100
II. Chiến lược hoạch định tổng hợp ................................................... 102
III. Các phương pháp hoạch định tổng hợp ....................................... 108
IV. Điều độ sản xuất .......................................................................... 124
CHƯƠNG 5: QUẢN TRỊ TỒN KHO VÀ HOẠCH ĐỊNH NHU CẦU
VẬT TƯ MRP ................................................................................... 146
I. Tổng quan về quản trị tồn kho ....................................................... 146
II. Quản trị vật liệu dịch vụ................................................................ 150
III. Hệ thống tồn kho ......................................................................... 154
IV. Quản trị tồn kho ABC ................................................................. 156
V. Các mô hình tồn kho theo nhu cầu độc lập .................................. 158
VI. Hoạch định nhu cầu vật tư ........................................................... 175
VII. Cách tiếp cận “hoạch định nhu cầu vật tư (MRP)” ................... 180
CHƯƠNG 6: ĐIỀU ĐỘ TÁC NGHIỆP (LẬP LỊCH TRÌNH SẢN
XUẤT ................................................................................................ 210
I. Thực chất của điều độ tác nghiệp ................................................... 210
II. Xếp thứ tự gia công ....................................................................... 214
III. Bố trí sản phẩm ............................................................................ 223
IV. Các kiểu bài toán phân việc ......................................................... 228
TÀI LIỆU THAM KHẢO ................................................................. 249