Bài giảng môn Tài chính tiền tệ: Chương 5

Thị trường tài chính đóng vai trò trọng yếu trong nền kinh tế hiện đại, là cầu nối thiết yếu giữa các chủ thể có vốn nhàn rỗi và các chủ thể có nhu cầu sử dụng vốn. Sự hình thành và phát triển của thị trường tài chính là hệ quả tất yếu của quá trình phát triển kinh tế thị trường, nơi nhu cầu huy động vốn và phân bổ nguồn lực tài chính trở nên cấp thiết. Tài liệu này cung cấp một cái nhìn tổng quan về thị trường tài chính, đi sâu vào các yếu tố cơ bản như sự hình thành, cấu trúc đa dạng và các thành phần cốt lõi, từ đó giúp người đọc nắm vững nền tảng quan trọng của hệ thống tài chính.

Sinh viên, nhà nghiên cứu, chuyên gia tài chính và kinh tế, nhà quản lý và hoạch định chính sách muốn tìm hiểu về cơ chế hoạt động, cấu trúc và vai trò của thị trường tài chính.

Chương này cung cấp một cái nhìn sâu sắc và có hệ thống về thị trường tài chính, khởi đầu bằng việc phân tích cơ sở hình thành của nó. Sự xuất hiện của thị trường tài chính được giải thích thông qua sự phát triển của nền kinh tế thị trường, sự ra đời của các chủ thể cung và cầu vốn, và nhu cầu trao đổi các công cụ tài chính. Thị trường tài chính được định nghĩa là nơi diễn ra các hoạt động mua bán quyền sử dụng các nguồn tài chính thông qua những phương thức giao dịch và công cụ tài chính nhất định. Tài liệu đi sâu vào cấu trúc phức tạp của thị trường tài chính, phân loại dựa trên nhiều tiêu chí quan trọng. Cụ thể, cấu trúc thị trường được xem xét theo phương thức huy động vốn (thị trường nợ và thị trường vốn cổ phần), sự luân chuyển nguồn tài chính (thị trường sơ cấp và thị trường thứ cấp), thời gian sử dụng vốn và tính lỏng của tài sản (thị trường tiền tệ và thị trường vốn), cũng như tính pháp lý (thị trường chính thức và phi chính thức). Mỗi loại thị trường được trình bày rõ ràng với khái niệm và đặc điểm riêng biệt. Ví dụ, thị trường nợ giao dịch các công cụ có kỳ hạn và lãi suất cố định, trong khi thị trường cổ phiếu không có kỳ hạn và phụ thuộc vào hiệu quả kinh doanh của công ty. Thị trường sơ cấp làm gia tăng vốn mới cho nền kinh tế, còn thị trường thứ cấp tạo tính thanh khoản cho chứng khoán và giúp xác định giá. Cuối cùng, thị trường tiền tệ được giới thiệu với các công cụ đặc trưng như tín phiếu kho bạc, tín phiếu ngân hàng nhà nước, và thương phiếu. Cách tiếp cận này giúp người đọc hiểu rõ cách thức các nguồn lực tài chính được luân chuyển và quản lý trong hệ thống kinh tế. Sự phân tích chi tiết về từng thành phần của thị trường tài chính có ý nghĩa quan trọng trong việc đưa ra các quyết định đầu tư và chính sách kinh tế.