Bài giảng Pháp luật đại cương: Chương 3 - Hoàng Đắc Qúy

Luật Dân sự đóng vai trò nền tảng trong hệ thống pháp luật của mọi quốc gia, định hình các khuôn khổ pháp lý cơ bản cho đời sống xã hội và kinh tế. Tại Việt Nam, ngành luật này điều chỉnh các quan hệ nhân thân và tài sản, đảm bảo nguyên tắc bình đẳng và tự định đoạt giữa các chủ thể. Việc nắm vững các nguyên tắc và quy định cơ bản của Luật Dân sự là vô cùng cần thiết, không chỉ cho sinh viên luật mà còn cho bất kỳ ai muốn hiểu rõ hơn về các quyền và nghĩa vụ pháp lý trong các giao dịch hàng ngày. Chương này, Phần 1, tập trung giới thiệu khái niệm, đối tượng điều chỉnh, phương pháp điều chỉnh đặc thù, và các chủ thể chính của quan hệ pháp luật dân sự, qua đó thiết lập một nền tảng vững chắc cho việc tiếp cận sâu hơn các chế định pháp luật dân sự.

Sinh viên luật, đặc biệt là sinh viên ngành Luật Thương mại Quốc tế, người nghiên cứu và các chuyên gia pháp lý mong muốn tìm hiểu hoặc củng cố kiến thức nền tảng về Luật Dân sự Việt Nam.

Nghiên cứu về Luật Dân sự là trọng tâm của chương này, bắt đầu với việc định nghĩa Luật Dân sự như một ngành luật độc lập trong hệ thống pháp luật Việt Nam. Ngành luật này được xác định bởi tổng hợp các quy phạm pháp luật nhằm điều chỉnh địa vị pháp lý, chuẩn mực ứng xử, quyền và nghĩa vụ liên quan đến nhân thân và tài sản, dựa trên nguyên tắc bình đẳng và độc lập giữa các chủ thể tham gia quan hệ dân sự. Chương trình tiếp tục phân tích sâu về đối tượng điều chỉnh của Luật Dân sự, bao gồm các quan hệ tài sản (cả gắn liền và không gắn liền với tài sản) và quan hệ nhân thân. Đặc biệt, phương pháp điều chỉnh của Luật Dân sự được làm rõ như là cách thức Nhà nước tác động để các quan hệ này phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt, với những đặc điểm cốt lõi là đảm bảo sự bình đẳng về địa vị pháp lý, quyền tự định đoạt của các chủ thể, coi hòa giải là phương thức giải quyết tranh chấp đặc trưng và quy định trách nhiệm dân sự. Phần quan trọng tiếp theo là tìm hiểu về các chủ thể của quan hệ pháp luật dân sự. Đối với cá nhân, chương trình phân tích khái niệm năng lực pháp luật và năng lực hành vi dân sự, phân loại thành năng lực đầy đủ, một phần, người mất hoặc bị hạn chế năng lực, và người có khó khăn trong nhận thức. Đối với pháp nhân, bản thảo đề cập đến các điều kiện để được công nhận là pháp nhân theo Bộ luật Dân sự 2015, bao gồm việc thành lập hợp pháp, có cơ cấu chặt chẽ, tài sản độc lập, và khả năng tự chịu trách nhiệm. Đồng thời, các loại pháp nhân (thương mại và phi thương mại) cùng năng lực pháp luật và năng lực hành vi của chúng cũng được trình bày. Tổng thể, tài liệu cung cấp cái nhìn toàn diện về nền tảng của Luật Dân sự Việt Nam.