Bài giảng Pháp luật ĐH Phạm Văn Đồng [Chuẩn Nhất]

TRNGăĐIăHCăPHMăVĔNăĐNG

KHOAăLụăLUNăCHệNHăTR

-------------*******------------

BĨIăGING

MỌNăPHÁPăLUT

(DùngăchoăbcăTCCN)

Gingăviên:ăLơmăThanhăLc

Quảng Ngãi, tháng 5/2016

BÀI 1

MTăSăVNăĐăCăBNăVăNHĨăNC



1.1.ăăBnăchtăvƠăđặcătrngăcaănhƠănc

1.1.1.ăBnăchtăcaănhƠănc

Khái niệm nhà nước

Nhà nước là một tổ chức đặc biệt của quyền lực chính trị, một bộ máy

chuyên làm nhiệm vụ cưỡng chế và thực hiện các chức năng quản lý đặc biệt

nhằm duy trì trật tự xã hội, thực hiện mục đích, bảo vệ lợi ích của giai cấp

thống trị trong xã hội.

Bản chất của nhà nước

Bn chất ca nhà nước được thể hiện trên hai phương diện cơ bn: tính

giai cấp; tính xã hội (vai trò xã hội ca Nhà nước).

- Tính giai cấp ca nhà nước: thể hiện  chỗ nhà nước là công c, là bộ

máy cưỡng chế đặc biệt nằm trong tay giai cấp cầm quyền để bo vệ lợi ích về

kinh tế, thực hiện sự thống trị về chính trị, thực hiện sự tác động về tư tưng ca

nó đối với toàn xã hội.

Hay nói cách khác nhà nước dưới phương diện bn chất giai cấp, nhà

nước là một bộ máy dùng để duy trì sự thống trị ca giai cấp này đối với giai cấp

khác.

Ví d: Giai cấp thống trị thông qua nhà nước (được c thể hoá bằng quân

đội và hệ thống pháp luật) để cai trị đối với giai cấp bị trị.

Trong xã hội có giai cấp đối kháng, sự thống trị ca nhà nước thể hiện 

ba quyền lực: quyền lực về kinh tế, quyền lực về chính trị, quyền lực về tư

tưng.

- Tính xã hội ca nhà nước: thể hiện  chỗ nhà nước với tư cách là một tổ

chức quyền lực công, nhà nước phi gii quyết nhiều vấn đề ny sinh trong xã

hội vì lợi ích chung, vì sự phát triển ca toàn xã hội.

Ví d: như đắp đê điều, chống ô nhiễm, dịch bệnh, bo vệ trật tự công

cộng,...

Tóm lại

Tính giai cấp và tính xã hội là thuộc tính chung ca tất c các nhà nước,

song mức độ thể hiện ca hai thuộc tính này và mối tương quan giữa chúng

trong quá trình hot động ca nhà nước không giống nhau  các nhà nước khác

nhau.

Các nhà nước bóc lột đều có bn chất chung là bộ máy để thực hiện nền

chuyên chính ca giai cấp bóc lột, các nhà nước này có đặc điểm chung là duy

trì sự thống trị về kinh tế, chính trị, tư tưng ca một số ít ngưi bóc lột để đàn

áp và bóc lột đa số nhân dân lao động.

Nhà nước XHCN, là bộ máy để cng cố địa vị thống trị và bo vệ lợi ích

ca giai cấp công nhân và nhân dân lao động chiếm đa số trong xã hội.

Nhà nước XHCN có bn chất khác với bn chất ca các nhà nước bóc lột

khác, sự khác biệt đó thể hiện  bn chất giai cấp, bn chất dân ch, vai trò sáng

to, xây dựng xã hội mới.

Lênin nói: "Nhà nước XHCN không còn là nhà nước theo đúng nghĩa ca

nó nữa, mà chỉ là nửa nhà nước".

1.1.2.ăĐặcătrngăcăbnăcaănhƠăncă

Nhà nước có các đặc trưng cơ bn sau:

- Nhà nước thiết lập một quyền lực công cộng đặc biệt.

Để thực hiện quyền lực này, nhà nước có một lớp ngưi chuyên làm

nhiệm v qun lỦ.

- Nhà nước có lãnh thổ và phân chia dân cư theo lãnh thổ.

Lãnh thổ, dân cư là yếu tố cấu thành quốc gia. Nhà nước phân chia dân cư

theo lãnh thổ thành các đơn vị hành chính, việc phân chia không ph thuộc vào

chính kiến, huyết thống, nghề nghiệp hoặc giới tính. Ngưi dân có mối quan hệ

với Nhà nước bằng chế định quốc tịch.

- Nhà nước là tổ chức duy nhất có ch quyền quốc gia.

Ch quyền quốc gia đó là quyền độc lập, tự quyết định những vấn đề đối

nội và đối ngoi ca đất nước không ph thuộc vào các yếu tố bên ngoài.

- Nhà nước là tổ chức duy nhất có quyền ban hành pháp luật và qun lỦ xã

hội bằng pháp luật.

- Nhà nước là tổ chức duy nhất có quyền quy định và thực hiện việc thu

các loi thuế dưới hình thức bắt buộc.

1.1.3.ăBnăchtăcaăNhƠăncăCngăhòaăxưăhiăchănghƿaăVităNam

Nhà nước Việt Nam dân ch cộng hòa ra đi từ sau Cách mng Tháng

Tám năm 1945, nay là Nhà nước CHXHCNVN.

Bn chất ca Nhà nước CHXHCNVN được xác định trong Hiến pháp

năm 2013: Nhà nước CHXHCNVN là nhà nước pháp quyền XHCN ca Nhân

dân, do Nhân dân, vì Nhân daav mà nền tng là liên minh giữa giai cấp công

nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức.

Bn chất ca Nhà nước CHXHCNVN thể hiện  những đặc trưng cơ bn

- Nhân dân là ch thể cao nhất ca quyền lực nhà nước.

- Nhà nước là biểu hiện tập trung ca khối đi đoàn kết ca các dân tộc

anh em cùng sinh sống trên lãnh thổ Việt Nam.

- Nhà nước thể hiện tính xã hội rộng lớn.

- Nhà nước CHXHCNVN là nhà nước pháp quyền xã hội ch nghĩa.

- Nhà nước thực hiện chính sách hòa bình, hữu nghị với các nước trên thế

giới.

1.2.ăChcănĕngăcaănhƠănc,ăBămáyănhƠănc

1.2.1.ăChcănĕngăcaănhƠănc

Khái niệm

Chức năng ca nhà nước là những phương diện (hay là những mặt) hot

động ch yếu ca nhà nước, phn ánh bn chất ca nhà nước, được xác định tùy

thuộc vào đặc điểm, tính hình trong nước và quốc tế, nhằm thực hiện những

nhiệm v ca nhà nước trong từng giai đon.

Phân loại

Về cơ bn, chức năng ca nhà nước được chia thành chức năng đối nội và

chức năng đối ngoi.

- Chức năng đối nội: là những mặt hot động ch yếu ca nhà nước diễn

ra  trong nước.

- Chức năng đối ngoi: là những mặt hot động ch yếu thể hiện trong

mối quan hệ với các nhà nước và dân tộc khác.

Các chức năng đối nội và các chức năng đối ngoi có quan hệ mật thiết

với nhau. Việc xác định và thực hiện các chức năng đối ngoi phi xuất phát từ

tình hình thực hiện các chức năng đối nội và phi phc v cho việc thực hiện các

chức năng đối nội. Đồng thi việc thực hiện các chức năng đối nội li có tác

dng tr li đối với việc thực hiện các chức năng đối ngoi.

So với các chức năng đối ngoi thì các chức năng đối nội giữ vai trò quyết

định.

Chức năng của Nhà nước xã hội chủ nghĩa

Cũng giống như các kiểu nhà nước khác, Nhà nước XHCN có các chức

năng đối nội và đối ngoi. Tuy nhiên nội dung, tính chất ca các chức năng này

ca Nhà nước XHCN có những đặc điểm riêng.

- Các chức năng đối nội: bo vệ chế độ XHCN, bo vệ an ninh chính trị,

trật tự an toàn xã hội; thực hiện và phát huy quyền tự do, dân ch ca nhân dân,

xây dựng nền dân ch xã hội ch nghĩa; tổ chức và qun lỦ kinh tế; tổ chức qun

lỦ văn hóa, giáo dc, khoa học và công nghệ; xây dựng và thực hiện chính sách

xã hội; bo vệ trật tự pháp luật xã hội ch nghĩa, tăng cưng pháp chế XHCN.

- Các chức năng đối ngoi: bo vệ Tổ quốc XHCN, bo đm kh năng

quốc phòng, đánh thắng mọi cuộc chiến tranh xâm lược; cng cố và tăng cưng

với các nước trên thế giới trên cơ s những nguyên tắc tôn trọng độc lập, ch

quyền toàn vẹn lãnh thổ, không can thiệp vào công việc nội bộ ca nhau và cùng

có lợi; ng hộ các phong trào gii phóng dân tộc, phong trào cách mng, chống

chiến tranh, phân biệt chng tộc...

1.2.2.ăBămáyănhƠăncă

Khái niệm

Bộ máy Nhà nước là hệ thống các cơ quan nhà nước từ trung ương tới địa

phương, được tổ chức và hoạt động theo những nguyên tắc chung, thống nhất,

nhằm thực hiện nhiệm vụ và chức năng của nhà nước.

Các bộ phận cấu thành của bộ máy nhà nước

- Cơ quan nhà nước là bộ phận cấu thành bộ máy nhà nước, cơ quan nhà

nước được thành lập và có thẩm quyền theo quy định ca pháp luật.

Đặc điểm cơ bn ca cơ quan nhà nước là mang tính quyền lực nhà nước,

tính quyền lực đó thể hiện  chỗ: có quyền nhân danh nhà nước để thực thi

quyền lực nhà nước; trong phm vi thẩm quyền, cơ quan nhà nước có quyền ban

hành văn bn quy phm pháp luật hoặc văn bn áp dng quy phm pháp luật; có

quyền kiểm tra, giám sát việc thực hiện các văn bn mà mình đã ban hành; có

quyền áp dng biện pháp cưỡng chế khi cần thiết đối với cá nhân, tổ chức, cơ

quan có liên quan.

- Thông thưng, bộ máy nhà nước được cấu to bi các cơ quan: cơ quan

quyền lực nhà nước, cơ quan hành chính nhà nước và cơ quan tư pháp.

Ngoài ra còn có chức vị đứng đầu bộ máy nhà nước (nguyên th quốc

gia).

Bài giảng Pháp luật - ĐH Phạm Văn Đồng

Chủ đề:

Tài liệu liên quan

Tài liêu mới

AI tóm tắt

Giới thiệu tài liệu

Đối tượng sử dụng

Từ khoá chính

Nội dung tóm tắt

Hỗ trợ

Phương thức thanh toán

Theo dõi chúng tôi