Bài 1: Quản trị cung ứng nguyên vật liệu
TXQTTH02_Bai1_v1.0015106229 1
BÀI 1 QUẢN TRỊ CUNG ỨNG NGUYÊN VẬT LIỆU
Hướng dẫn học
Để học tốt bài này, sinh viên cần tham khảo các phương pháp học sau:
Học đúng lịch trình của môn học theo tuần, làm các bài luyện tập đầy đủ và tham gia
thảo luận trên diễn đàn.
Đọc tài liệu:
Giáo trình Tài chính quốc tế (2011),
Tài chính quốc tế hiện đại trong nền kinh tế mở (2005). Tác giả: GS.TS. Nguyễn
Văn Tiến.
Sinh viên làm việc theo nhóm và trao đổi với giảng viên trực tiếp tại lớp học hoặc qua email.
Tham khảo các thông tin từ trang Web môn học.
Nội dung
Bài 1 trong học phần Quản trị kinh doanh 2 nghiên cứu những vấn đề:
Khái lược quản trị cung ứng nguyên vật liệu.
Các chỉ tiêu trong cung ứng và dự trữ nguyên vật liệu.
Lựa chọn người cung ứng.
Xây dựng và quản trị hệ thống kho tàng.
Tổ chức hoạt động vận chuyển.
Mục tiêu
Sau khi học xong bài này, sinh viên cần nắm được các nội dung sau:
Khái lược quản trị cung ứng nguyên vật liệu.
Các chỉ tiêu trong cung ứng và dự trữ nguyên vật liệu.
Lựa chọn người cung ứng.
Xây dựng và quản trị hệ thống kho tàng.
Tổ chức hoạt động vận chuyển.
Bài 1: Quản trị cung ứng nguyên vật liệu
2 TXQTTH02_Bai1_v1.0015106229
Tình huống dẫn nhập
Nhà thầu đã trúng gói thầu cung cấp thiết bị, nhưng có một số thiết bị khi dự thầu nhà thầu chào
của một nhà sản xuất từ Mỹ. Trong quá trình thực hiện hợp đồng, do thiết bị trên cung cấp tại thị
trường châu Á (Việt Nam) thì không được cung cấp trực tiếp từ Mỹ mà thay thế cùng hãng
nhưng được sản xuất ở Đài Loan. Nhà thầu đề nghị Chủ đầu tư chấp nhận.
Vậy trong tình huống này nếu bạn là Chủ đầu tư thì giải quyết thế nào? Chấp
nhận hàng hóa xuất xứ từ Đài Loan hay có biện pháp gì khác?
Bài 1: Quản trị cung ứng nguyên vật liệu
TXQTTH02_Bai1_v1.0015106229 3
1.1. Khái lược quản trị cung ứng nguyên vật liệu
1.1.1. Đặc điểm nguyên vật liệu
1.1.1.1. Khái niệm và đặc điểm
Khái niệm: Nguyên vật liệu là phạm trù mô tả các loại đối tượng, được con người
tác động trực tiếp hoặc gián tiếp nhằm biến đổi nó để tạo ra sản phẩm hoặc dịch vụ.
Phân loại
Chung nhất, có thể phân chia nguyên vật liệu ra
thành 3 loại:
o Nguyên liệu: Là phần được được đưa vào sản
xuất, chưa qua chế biến, chưa qua tác động của
con người. Đó là quặng hoặc nông lâm, hải sản.
o Vật liệu: Là những đối tượng lao động đã trải
qua chế biến và được tiếp tục sử dụng vào quá
trình chế biến sản phẩm khác.
o Nhiên liệu: Là những đối tượng lao động được sử dụng để tạo ra nguồn năng
lượng phục vụ cho quá trình sản xuất.
Đặc điểm
o Mọi loại nguyên vật liệu đều chỉ tham gia một lần vào quá trình sản xuất sản
phẩm. Sự tham gia này có thể dẫn đến quá trình biến dạng nguyên vật liệu theo
ý muốn của con người.
o Khi tham gia vào quá trình sản xuất, giá trị toàn bộ của mọi loại nguyên vật
liệu không bị mất đi mà kết tinh vào giá trị sản phẩm được tạo ra từ nguyên vật
liệu đưa vào sản xuất.
o Các nguyên vật liệu khác nhau tham gia vào quá trình sản xuất ở những thời
điểm khác nhau và với số lượng khác nhau.
1.1.1.2. Lựa chọn, đảm bảo và tận dụng nguyên vật liệu
Lựa chọn nguyên vật liệu: Là quá trình xác định, lựa chọn các nguyên vật liệu
phù hợp với quá trình sản xuất.
o Điều kiện cần: để sản xuất sản phẩm/dịch vụ, phù hợp công nghệ cần nguyên
vật liệu đúng chủng loại, số và chất lượng.
o Điều kiện đủ:
Dù nguyên vật liệu do con người chế biến hoặc khai thác từ tự nhiên cũng
đều có rất nhiều phẩm cấp, quy cách, cỡ loại khác nhau.
Mặt khác, công nghệ kỹ thuật sản xuất cho phép con người có thể sử dụng
nguyên vật liệu thay thế nhau.
Phải lựa chọn nguyên vật liệu phù hợp.
Đảm bảo nguyên vật liệu: Là quá trình sẵn sàng cung ứng các mức nguyên vật
liệu theo yêu cầu của quá trình sản xuất vào các thời điểm khác nhau.
Bài 1: Quản trị cung ứng nguyên vật liệu
4 TXQTTH02_Bai1_v1.0015106229
o Để tiến hành sản xuất doanh nghiệp thường sử dụng rất nhiều chủng loại
nguyên vật liệu khác nhau với số lượng, chất lượng, mẫu mã khác nhau và ở
các thời điểm khác nhau. Vì thế, phải tiến hành dự trữ nguyên vật liệu cho quá
trình sản xuất.
o Một vấn đề các nhà quản trị luôn quan tâm là làm thế nào để dự trữ mọi loại
nguyên vật liệu cần thiết cho sản xuất ở mức tối ưu?
Tận dụng nguyên vật liệu: Là phương thức nhằm sử dụng triệt để và hiệu quả
nguyên vật liệu trong quá trình sản xuất.
o Trong nhiều trường hợp, giá trị nguyên vật liệu chiếm tổng giá trị cao trong
tổng chi phí sản xuất.
o Nguyên vật liệu có nhiều loại, nhiều thứ với quy cách, kích cỡ rất khác nhau
mà người sản xuất có thể tận dụng để sản xuất ra nhiều loại sản phẩm khác nhau.
Vì thế, việc nghiên cứu tận dụng nguyên vật liệu trong quá trình chế biến là vấn đề
rất quan trọng.
1.1.2. Vị trí của hoạt động cung ứng nguyên vật liệu
Khái niệm: Hoạt động cung ứng nguyên vật liệu là
hoạt động đảm bảo đầy đủ nguyên vật liệu cho quá
trình sản xuất, ứng với từng thời kỳ, với số lượng,
chất lượng theo yêu cầu.
Nội dung: Mọi hoạt động cung ứng nguyên vật đều
bao gồm 3 nội dung chủ yếu là mua sắm, vận
chuyển và bảo quản nguyên vật liệu.
o Mua sắm: doanh nghiệp phải mua cái gì? Như thế nào? Ở đâu? Căn cứ để mua?
o Vận chuyển: Mua hàng hóa từ nơi này đến nơi khác. Trong hoạt động vận chuyển,
doanh nghiệp phải trả lời các câu hỏi: Vận chuyển bằng phương tiện nào? Phương
thức vận chuyển ra sao? Lộ trình vận chuyển? Thời gian vận chuyển?
o Bảo quản: Làm thế nào để đảm bảo nguyên vật liệu về phẩm cấp, chất lượng?…
Vị trí của hoạt động cung ứng nguyên vật liệu
o Hoạt động cung ứng là hoạt động không thể thiếu trong bất kì doanh nghiệp nào.
o Là điều kiện, tiền đề để đảm bảo hoạt động sản xuất – kinh doanh có hiệu quả:
Cung ứng tốt thì hoạt động kinh doanh diễn ra nhịp nhàng, ăn khớp và ngược lại.
o Thông qua hoạt động cung ứng sẽ tạo ra áp lực buộc doanh nghiệp giảm chi
phí sản xuất, nâng cao năng suất lao động, đổi mới mày móc, thiết bị, công
nghệ để đáp ứng yêu cầu của hoạt động sản xuất.
o Khi kinh doanh càng phát triển, hoạt động cung ứng diễn ra trên môt diện rộng
sẽ xuất hiện một phạm trù mới là hậu cần kinh doanh (Logistics).
o Hậu cần kinh doanh được hiểu là tổng thể các hoạt động đảm bảo các yếu tố
đầu vào cần thiết cho quá trình sản xuất - kinh doanh kịp thời và có hiệu quả.
o Hậu cần kinh doanh được coi là một trong sáu chức năng chủ yếu của doanh
nghiệp: Tiêu thụ - Sản xuất - Hậu cần kinh doanh - Tài chính - Tính toán - quản
trị doanh nghiệp.
Bài 1: Quản trị cung ứng nguyên vật liệu
TXQTTH02_Bai1_v1.0015106229 5
1.1.3. Quản trị cung ứng nguyên vật liệu
Vai trò: Mục tiêu của hoạt động cung ứng nguyên
vật liệu là luôn đảm bảo cung ứng đầy đủ, đúng
chủng loại, số lượng và chất lượng nguyên vật liệu
cần thiết cho quá trình sản xuất với chi phí kinh
doanh tối thiểu. Và để thực hiện được điều đó, phải
thực hiện tốt công tác quản trị mua sắm, vận
chuyển, và dự trữ; tức là thực hiện tốt hoạt động
quản trị cung ứng nguyên vật liệu.
Khái niệm: Quản trị cung ứng nguyên vật liệu là tổng hợp các hoạt động quản trị, xác
định cầu và các chỉ tiêu dự trữ nguyên vật liệu; tổ chức mua sắm, vận chuyển và dự
trữ hợp lý nhất nhằm bảo nhằm đảm bảo luôn cung ứng đúng, đủ các loại nguyên vật
liệu theo tiêu chẩn chất lượng và thời gian phù hợp với hiệu quả cao nhất.
1.2. Nội dung quản trị cung ứng nguyên vật liệu
Quản trị cung ứng nguyên vật liệu bao gồm các nội dung chủ yếu sau:
Các chỉ tiêu trong cung ứng và dự trữ nguyên vật liệu.
Lựa chọn người cung ứng.
Xây dựng và quản trị hệ thống kho tàng.
Tổ chức hoạt động vận chuyển.
1.2.1. Các chỉ tiêu trong cung ứng và dự trữ nguyên vật liệu
1.2.1.1. Xác định số lượng nguyên vật liệu cần cung ứng
Đối với mỗi loại nguyên vật liệu cầu mua sắm trong thời kì kế hoạch thường bao gồm
3 bộ phận: cầu nguyên vật liệu cho sản xuất, cầu do hư hỏng, mất mát trong quá trình
lưu kho và cầu dự trữ đề phòng sự biến động thị trường.
Bộ phận thứ nhất thường chiếm tỉ trọng chủ yếu và được xác định theo công thức:
QDi = QĐMij QSPj
Với QDi - cầu loại nguyên vật liệu thứ i để sản xuất theo kế hoạch.
QĐMij - định mức tiêu dùng loại nguyên vật liệu i để sản xuất sản phẩm thứ j.
QSPi - sản lượng kế hoạch sản phẩm j sẽ được sản xuất trong kì kế hoạch.
Bộ phận thứ hai là lượng nguyên vật liệu cần cung ứng thêm để bù đắp cho số nguyên
vật liệu hư hỏng, mất mát trong quá trình lưu kho. Bộ phận này chiếm tỉ trọng nhỏ và
thường được xác định theo phương pháp thống kê kinh nghiệm kết hợp với các dự báo
cho kỳ kế hoạch.
Bộ phận dự trữ đề phòng sự biến động thị trường hoàn toàn phụ thuộc vào tính chất
của loại nguyên vật liệu sẽ dự trữ, các kết quả dự báo thay đổi cung ứng cũng như giá
cả của thị trường nguyên vật liệu; lãi suất tiền gửi; khả năng tài chính của doanh
nghiệp; năng lực kho tàng và chi phí liên quan đến mở rộng kho tàng;…