Bài giảng Tài chính - tiền tệ: Chương 4 - TS Tạ Thị Kim Dung

Hệ thống ngân hàng đóng vai trò trung tâm trong sự vận hành của nền kinh tế hiện đại, là xương sống cho các hoạt động tài chính và thương mại. Việc nắm vững cấu trúc và chức năng của các thành phần trong hệ thống này là điều kiện tiên quyết để hiểu được sự ổn định và phát triển kinh tế. Tài liệu này cung cấp cái nhìn tổng quan về hai trụ cột chính: ngân hàng thương mại và ngân hàng trung ương. Nghiên cứu sâu về các khía cạnh từ quá trình hình thành, chức năng, phân loại đến các nghiệp vụ cơ bản sẽ giúp làm rõ vai trò thiết yếu của mỗi loại hình ngân hàng, từ đó nhấn mạnh tầm quan trọng của chúng trong việc duy trì lưu thông tiền tệ, cung cấp tín dụng và thực thi chính sách tiền tệ quốc gia.

Sinh viên, nhà nghiên cứu và chuyên gia trong lĩnh vực kinh tế, tài chính - ngân hàng, cũng như bất kỳ ai quan tâm đến cấu trúc và hoạt động của hệ thống ngân hàng.

Tài liệu này trình bày một cách có hệ thống về hệ thống ngân hàng, tập trung vào hai cấu phần chính là ngân hàng thương mại (NHTM) và ngân hàng trung ương (NHTW). Phần đầu tiên tập trung vào NHTM, khám phá quá trình ra đời và phát triển, định nghĩa NHTM như một định chế tài chính trung gian theo luật các tổ chức tín dụng. Các chức năng quan trọng của NHTM được phân tích bao gồm trung gian tín dụng, trung gian thanh toán và cung cấp đa dạng các dịch vụ tài chính. Bên cạnh đó, tài liệu còn đi sâu vào phân loại NHTM dựa trên phạm vi hoạt động và tính chất sở hữu, cùng với các nghiệp vụ cơ bản liên quan đến tạo lập, quản lý nguồn vốn kinh doanh và tài sản có. Phần thứ hai chuyển trọng tâm sang NHTW, phác thảo quá trình hình thành và bản chất đặc trưng của loại hình ngân hàng này. Nội dung bao gồm việc mô tả NHTW như một cơ quan quản lý nhà nước về tiền tệ, tín dụng và ngoại hối, đồng thời thực hiện mục tiêu ổn định giá trị đồng tiền. Đặc biệt, tài liệu nhấn mạnh vai trò độc quyền phát hành tiền và quản lý vĩ mô của NHTW, cùng với đặc điểm không giao dịch trực tiếp với công chúng. Cách tiếp cận này giúp người đọc hiểu rõ cấu trúc, hoạt động, và vai trò riêng biệt nhưng bổ trợ lẫn nhau của NHTM và NHTW, cung cấp nền tảng vững chắc để đánh giá tác động của chúng đối với nền kinh tế và chính sách tài chính.