Bài giảng Thẩm định tín dụng: Chương 6 - ThS. Nguyễn Thị Hai Hằng

Trong bối cảnh môi trường tài chính ngày càng phức tạp, việc quản lý rủi ro tín dụng hiệu quả trở thành yếu tố then chốt cho sự ổn định và phát triển của các ngân hàng thương mại. Đặc biệt, năng lực đánh giá và xếp hạng tín dụng khách hàng là nền tảng để đưa ra các quyết định cho vay sáng suốt, tối ưu hóa danh mục cho vay và đảm bảo chất lượng tài sản. Chương này tập trung trình bày khái quát về hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ, làm rõ tầm quan trọng của nó trong việc nhận diện, đo lường và kiểm soát rủi ro tín dụng. Nội dung sẽ đi sâu vào các khái niệm cơ bản, mục đích, văn bản pháp lý liên quan, cũng như các căn cứ và phương pháp xếp hạng tín dụng, từ đó cung cấp một cái nhìn toàn diện về công cụ thiết yếu này.

Các cán bộ tín dụng, chuyên viên quản lý rủi ro, nhà quản lý ngân hàng thương mại, sinh viên và nghiên cứu sinh chuyên ngành tài chính - ngân hàng, và những ai quan tâm đến lĩnh vực thẩm định và quản lý rủi ro tín dụng.

Chương này cung cấp một cái nhìn sâu sắc về khái niệm và ứng dụng của hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ (XHTDNB) trong các ngân hàng thương mại (NHTM). XHTDNB được định nghĩa là một công cụ đo lường rủi ro tín dụng thông qua việc đánh giá khách hàng dựa trên thang điểm thống nhất từ thông tin tài chính và phi tài chính. Các mục đích chính của hệ thống này bao gồm phân loại nợ, trích lập dự phòng rủi ro, và hỗ trợ quản lý tín dụng ở cả cấp độ toàn hệ thống ngân hàng và tại các chi nhánh. Cụ thể, nó giúp NHTM đánh giá chất lượng danh mục tín dụng, xác định tổn thất tín dụng, phân tích rủi ro/lợi nhuận, và xây dựng chiến lược marketing hiệu quả hướng đến khách hàng ít rủi ro hơn. Tại chi nhánh, XHTDNB hỗ trợ ra quyết định tín dụng, giám sát khách hàng, kiểm soát rủi ro và xây dựng cơ chế khen thưởng cho cán bộ tín dụng. Các căn cứ để xếp hạng rất đa dạng, bao gồm hồ sơ pháp lý, tài chính, ngành nghề kinh doanh, các chỉ tiêu kinh tế tổng hợp, mức độ tín nhiệm của khách hàng, và các nhân tố môi trường. Về phương pháp, tài liệu nhấn mạnh việc sử dụng phương pháp chấm điểm cho các chỉ tiêu tài chính và phi tài chính, dựa trên bộ giá trị chuẩn cho từng loại khách hàng (định chế tài chính, tổ chức kinh tế, hộ gia đình/cá nhân) và ngành kinh tế khác nhau. Mô hình chấm điểm tổng hợp dẫn đến việc gán các mức xếp hạng tín dụng cụ thể, phản ánh mức độ rủi ro và uy tín của khách hàng. Việc hiểu rõ các căn cứ và phương pháp này là trọng yếu để các tổ chức tín dụng có thể quản lý rủi ro một cách chủ động và hiệu quả, góp phần vào sự phát triển bền vững của hoạt động tín dụng.