1
1
Thực trạng xây dựng Báo cáo thẩm tra
Thực trạng xây dựng Báo cáo thẩm tra
trước khi có quy định về báo cáo đánh
trước khi có quy định về báo cáo đánh
giá tác động của dự án luật
giá tác động của dự án luật
Nguyễn Mạnh Cường
Nguyễn Mạnh Cường
2
Hoạt động thẩm tra trong quy trình
Hoạt động thẩm tra trong quy trình
xây dựng luật
xây dựng luật
•HĐDT và các Ủy ban của QH là các cơ quan của Quốc
hội có chức năng: thẩm tra, giám sát, kiến nghị
•Thẩm tra các dự án luật là công đoạn quan trọng trong
quy trình xây dựng luật. Kết quả của hoạt động này
được thể hiện bằng hình thức báo cáo thẩm tra.
•Về khái niệm: báo cáo thẩm tra là một văn bản do các
cơ quan có thẩm quyền của Quốc hội (Hội đồng dân tộc
và các Ủy ban của Quốc hội) trình Quốc hội, Ủy ban
thường vụ Quốc hội, trong đó thể hiện những quan
điểm, đánh giá của những cơ quan đó về dự án luật là
đối tượng thẩm tra để làm cơ sở cho Quốc hội xem xét,
thông qua dự án.
3
Hoạt động thẩm tra trong quy trình xây
Hoạt động thẩm tra trong quy trình xây
dựng luật
dựng luật
•Về bản chất, báo cáo thẩm tra là sự thể hiện quan điểm của cơ quan
thẩm tra về dự án được thẩm tra dưới hình thức một văn bản pháp lý
nằm trong một thủ tục pháp lý được pháp luật quy định, có tính chất bắt
buộc nhằm bảo đảm cho quy trình xây dựng luật, pháp lệnh được tiến
hành chặt chẽ, khoa học và có hiệu quả.
•Về mục đích, với việc thể hiện quan điểm của cơ quan thẩm tra là cơ
quan được Quốc hội giao phụ trách những lĩnh vực chuyên môn nhất
định (có tính chất như cơ quan "gác cổng" cho Quốc hội) thì báo cáo
thẩm tra là văn bản đánh giá chất lượng của dự án luật cả về mặt nội
dung và hình thức và trong một số trường hợp nêu ra những vấn đề (về
lý luận, về pháp luật, về thực tiễn) cùng những giải pháp nhất định để
Quốc hội có cơ sở xem xét, thảo luận và thông qua dự án. Báo cáo thẩm
tra còn là sự kiểm tra trước nhằm phát hiện những vi phạm, khiếm
khuyết, hạn chế và dự báo, phòng ngừa những điểm sai trái có thể có
trong dự thảo.
4
Hoạt động thẩm tra trong quy trình xây
Hoạt động thẩm tra trong quy trình xây
dựng luật
dựng luật
•Tầm quan trọng của Báo cáo thẩm tra:
–Cơ sở để Quốc hội có căn cứ để xem xét thông qua các dự án luật
một cách tòan diện, có chất lượng, bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp
và tính thống nhất của hệ thống pháp luật.
–Hoạt động này càng có ý nghĩa và vị trí quan trọng hơn trong điều
kiện:
•Quốc hội nước ta hoạt động không thường xuyên, đa số các đại biểu Quốc
hội hoạt động kiêm nhiệm và số lượng các dự án luật, pháp lệnh cần được
thông qua hàng năm là rất lớn
•Nội dung, tính chất của mỗi dự án ngày càng phức tạp theo đòi hỏi của
việc phát triển kinh tế thị trường định hướng XHCN, mở rộng quan hệ
quốc tế, xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN, phát triển đất nước theo
hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá.
–Đây cũng là xu thế chung ở nhiều nước trên thế giới, nhất là ở
những nước phát triển. Ở những nước này, hoạt động thẩm tra
của các Ủy ban của Nghị viện có vị trí và vai trò rất lớn. Các Ủy
ban giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong quy trình thông qua
luật.
5
Thực trạng xây dựng báo cáo thẩm tra
Thực trạng xây dựng báo cáo thẩm tra
trước khi có Luật BHVBQPPL 2008
trước khi có Luật BHVBQPPL 2008
•Quy định của pháp luật về hoạt động thẩm tra (Luật
BHVBQPPL năm 1996 và Luật SĐ, BS một số điều
của Luật BHVBQPPL năm 2002; các văn bản pháp
luật khác có liên quan):
–Nhiệm vụ thẩm tra của HĐDT các Ủy ban của Quốc hội
–Thẩm quyền của cơ quan thẩm tra khi tiến hành thẩm tra
–Thời hạn gửi dự án để thẩm tra
–Phạm vi thẩm tra
–Việc tham gia thẩm tra của UBPL
–Phương thức thẩm tra (thẩm tra sơ bộ, thẩm tra chính
thức)
–Yêu cầu đối với báo cáo thẩm tra: Thể hiện quan điểm của
cơ quan thẩm tra;Phản ánh đầy đủ ý kiến của các thành
viên