Bài 5. TIM HIÊU HOAT ĐÔNG CUA TIM ÊCH
I. M C TIÊUỤ
1. Quan sat tim êch hoat đông theo chu ki, phân biêt cac pha cua môt
chu ki tim.
2. Tim va kich thich dây thân kinh giao cam – đ i giao cam đê hiêu ố
c chê điêu hoa thân kinh đôi v i hoat đông cua tim.ơ ơ
3. Thây đ c tac đông cua adrenalin lên hoat đông cua tim đê hiêu ươ
c chê điêu hoa thê dich đôi v i hoat đông cua tim.ơ ơ
II. C S KHOA H CƠ Ở Ọ
Tim co gian nhip nhang đêu đăn theo chu ki. Môi chu ki hoat đông
cua tim băt đâu t pha tâm nhi co, tiêp đo la pha tâm thât co va cuôi cung ư
la pha gian chung (ca tâm nhi va tâm thât cung gian). Tiêp đo lai băt đâu
môt chu ki tim m i băng pha tâm nhi co. Hoat đông co gian cua tim co thê ơ
theo doi băng hê thông cân ghi hoăc ghi lai đô thi trên tru ghi.
S co gian nhip nhang đêu đăn theo chu ki cua tim la do hoat đôngư
cua hê dân truyên tim (bao gôm nut xoang nhi, nut nhi thât, bo His va
mang Puôc-kin). Tuy nhiên hoat đông cua tim đ c điêu hoa b i thân ươ ơ
kinh va thê dich. Hê thân kinh sinh d ng va tuyên nôi tiêt tiêt ra ươ
hoocmôn co thê lam tăng hay giam nhip va l c co tim. ư
Co hai đôi dây thân kinh (xuât phat t trung ng thân kinh) chi phôi ư ươ
hoat đông cua tim la đôi dây thân kinh giao cam va đôi dây thân kinh đôi
giao cam (dây thân kinh nao sô X). môi phia cua tim (trai hoăc phai) Ơ
đêu co môt dây thân kinh giao cam va môt dây đôi giao cam. Dây thân
kinh giao cam co s i tr c hach ngăn va s i sau hach dai, dây thân kinh ơ ươ ơ
đôi giao cam co s i tr c hach (co bao mielin) dai va s i sau hach ngăn. ơ ươ ơ
Riêng êch, dây thân kinh cam va đôi giao cam môi phia (trai hoăcơ ơ
phai) cua tim nhâp lai lam môt tao thanh dây thân kinh hôn h p (dây thân ơ
kinh giao cam-đôi giao cam). Nh vây co môt đôi dây thân kinh hôn h p ư ơ
chi phôi hoat đông cua tim. Trong môi dây thân kinh hôn h p co ca s i ơ ơ
thân kinh giao cam va s i đôi giao cam. ơ
Xung thân kinh t trung ng thân kinh đi theo dây thân kinh giao ư ươ
cam đên tim lam tim đâp nhanh va manh lên, ng c lai xung thân kinh t ươ ư
trung ng thân kinh đi theo dây thân kinh nao sô X đên tim lam tim đâpươ
châm lai va yêu đi.
Adrenalin do phân tuy tuyên th ng thân tiêt ra tac dung lên tim ươ
t ng t nh tac đông cua dây giao cam, lam tim đâp nhanh va manh lên.ươ ư ư
III. THI T B – HÓA CH T- M U V TẾ Ị Ấ Ẫ Ậ
-Êch.
-Dung cu mô (keo, dao mô, panh, kim choc tuy)
-Khay mô, kim găm êch
-Bông thâm n c, moc thuy tinh. ươ
-Kep tim co buôc môt đoan chi.
-Hê thông cân ghi hoăc may ghi đô thi (tru ghi, gia treo, giây ghi,
but ghi)
-May kich thich điên, nguôn điên 6 vôn.
-Dung dich sinh li Rinhg dung cho đông vât biên nhiêt (Cach ơ
pha: 0,6g NaCl + 0,02g KCl + 0,02g CaCl2 + 0,02g NaHCO3 + 100ml
n c cât). Co thê thay dung dich sinh li băng n c muôi sinh li (cachươ ươ
pha: 0,66g NaCl + 100ml n c cât).ươ
-Dung dich adrenalin 1/100 000 hoăc 1/50 000.
IV. TI N HÀNH THÍ NGHI MẾ Ệ
1. Quan sat hoat đông cua tim êch
Pha huy tuy sông đê lam êch bât đông. Cach pha tuy sông (hinh
1): Câm êch băng tay trai, đê măt l ng lên trên. Tim n i tiêp giap gi a ư ơ ư
x ng sông va hôp so, đo la chô lom năm đinh cua tam giac đêu co đayươ ơ
la đ ng nôi gi a hai măt êch. Ân manh kim choc tuy xuông chô lom va ươ ư
đâm sâu xuông tuy sông, Nêu mui kim cham đung tuy sông thi êch se co
phan ng lây hai chi tr c che măt. Nghiêng can kim choc tuy vê phia ư ươ
đâu, chiêu dai kim thăng hang v i côt sông va điêu chinh mui kim đâm sâu ơ
vao ông tuy x ng sông đê pha tuy sông. Nêu pha đung tuy thi hai chân ươ
êch se duôi thăng ra.
Hinh 1. Pha huy tuy sông êch
Ghim êch năm ng a trên khay mô va mô lô tim băng cach dung panh ư
va keo căt bo môt manh da ng c hinh tam giac (co đinh la mom x ng c ư ươ ư
va đay la đ ng nôi hai kh p vai). Tiêp đo dung panh kep vao mom sun ươ ơ
x ng c, nhâc thanh tr c lông ng c lên va căt bo đi môt manh lôngươ ư ươ ư
ng c theo hinh tam giac nh đa căt da tr c đo, thây tim lô ro trongư ư ơ ươ
xoang bao tim. Keo hai chi tr c sang hai bên va ghim lai đê vêt mô rông ươ
h n ra. Dung panh kep nâng mang bao tim lên va dung keo căt đ t mangơ ư
bao tim. Nh vây tim đa đ c bôc lô hoan toan.ư ươ
Quan sat trinh t hoat đông cua tâm nhi va tâm thât, xac đinh cac pha ư
co tim.
Dung kep tim kep vao mom tim va măc lên hê thông khuêch đai đê
theo roi hoat đông tim phan anh trên hoat đông cua cân ghi. Tiêp đo đêm
sô nhip tim trong môt phut.
Nêu ghi đô thi hoat đông cua tim êch thi tiên hanh nh sau: ư
Dung kep tim kep vao mom tim, kep tim đ c nôi v i hê thông but ươ ơ
ghi băng môt s i chi. Điêu chinh but ghi v a sat vao giây ghi trên tru ghi ơ ư
rôi cho tru ghi chay. But ghi se ve lên giây đô thi hoat đông cua tim (hinh
3).
Hinh 3. S đô ghi đô thi hoat đông cua tim êch. ơ
1. Tru ghi 2. But ghi 3. Kep tim
L u y: ư
- Trong qua trinh mô nêu mau chay thi dung bông thâm đâm dung
dich sinh li văt vao chô mau chay đê hoa loang mau, sau đo dung bông đa
văt kiêt thâm mau đa hoa loang đo, lam nh vây quan sat tim dê h n. ư ơ
- Trong qua trinh thi nghiêm, th ng xuyên nho dung dich sinh li lên ươ
tim đê tim không bi khô.
2. Tac đông cua thân kinh đôi v i hoat đông cua tim êch ơ
Tim dây thân kinh hôn h p (giao cam - đôi giao cam): Dung keo căt ơ
bo da, x ng goc ham sat chi trên, bên phia muôn tim dây thân kinh ươ ơ
(phia trai hoăc phai). Keo chân (phia tim dây thân kinh) sang bên va xuông
phia d i va ghim chân lai, đông th i dung ghim cô đinh đâu êch. Dung ươ ơ
moc thuy tinh pha bo tô ch c liên kêt goc ham va chi tr c se đê lô ra ư ơ ươ
môt hôc sâu. Nhin xuông đay hôc đê tim c nâng ba. C nay co hinh tam ơ ơ
giac mau trăng hông đuc. Năm văt ngang qua c nay la bo mach - thân ơ
kinh, trong đo co dây thân kinh l n h n ca năm sat mach mau đo la dây ơ ơ
thân kinh hôn h p. Dung moc thuy tinh tach dây thân kinh ra khoi mach ơ
mau va luôn s i chi xuông phia d i đê co thê nâng dây thân kinh lên va ơ ươ
đăt vao điên c c kich thich (hinh 4). ư
Hinh 4. Dây thân kinh giao cam - đôi giao cam
1. Dây thân kinh giao cam-đôigiao cam
2. Điên c c 3. Đua thuy tinh ư
Đêm nhip tim trong 1 phut. Dung may kich thich điên kich thich liên
tuc dây thân kinh trong khoang 15 - 20 giây (kich thich theo hê thông rung
cua may). Theo doi nhip tim trong khi kich thich va sau khi ng ng kich ư
thich. So sanh nhip tim tr c, trong khi va sau khi kich thich. ươ
Co thê ghi đô thi hoat đông cua tim êch khi kich thich dây thân kinh
giao cam - đôi giao cam. Cach lam nh sau: ư
Câm hai đâu s i chi đê nâng dây thân kinh lên va đăt vao điên c c ơ ư
cua may kich thich điên. Dung kep tim kep vao mom tim, kep tim đ c ươ
nôi v i hê thông but ghi băng môt s i chi. Điêu chinh but ghi v a sat vao ơ ơ ư
giây ghi trên tru ghi rôi cho tru ghi chay đê ghi đô thi hoat đông binh
th ng cua tim, tiêp đo dung may kich thich điên kich thich liên tuc dâyươ
thân kinh (kich thich theo hê thông rung cua may) trong khoang th i gian ơ
15 - 20 giây đê ghi đô thi tac đông cua dây thân kinh giao cam - đôi giao
cam lên hoat đông tim.
3. Tac đông cua adrenalin lên hoat đông cua tim êch
Đêm nhip tim trong môt phut, sau đo nho vai giot dung dich
adrenalin lên tim êch va đêm nhip tim trong môt phut, quan sat thêm