Báo cáo khoa học
Ảnh hưởng của chế phẩm vi sinh vật Bamix
đến chất lượng không khí chuồng nuôi lợn
¶nh h−ëng cña chÕ phÈm vi sinh vËt Bamix
®Õn chÊt l−îng kh«ng khÝ chuång nu«i lîn
Effects of the microbiological product Bamix on pigpen air composition
L¹i ThÞ Cóc1, TrÇn V¨n Quyªn1
Summary
The microbiological product Bamix was diluted in water at the rate of 1:200, 1:150 and 1:
100. Every three day, the solution was sprayed with amount of one liter per square meter onto
the floor of pigpens where F1 pigs at 2.5 to 3.0 months old being cultured. The results showed
that the dilution at the rate of 1:100 gave the most effective, due to the reduce in all H
2
S, NH
3
and CO
2
concentration in a range of 8.40-45.46, 8.72 - 50.29 and 4.46 -14.16%, respectively.
Key words: Air composition, bamix, effective, pigpen
1. §Æt vÊn ®Ò
C«ng nghÖ sinh häc ® ®−îc nhiÒu n−íc
sö dông, coi ®ã lµ mét gi¶i ph¸p cho viÖc ph¸t
triÓn n«ng nghiÖp bÒn v÷ng, t¨ng n¨ng suÊt,
chÊt l−îng c©y trång - vËt nu«i, xö lý r¸c th¶i
vµ vÖ sinh m«i tr−êng cã hiÖu qu¶. Ph−¬ng
ph¸p sinh häc dùa trªn ho¹t ®éng sèng cña vi
sinh vËt. C¸c vi sinh vËt cã thÓ ph©n huû ®−îc
c¸c chÊt h÷u c¬ cã trong thiªn nhiªn vµ nhiÒu
hîp chÊt h÷u c¬ tæng hîp nh©n t¹o, do ®ã lµm
gi¶m mïi h«i thèi, c¶i thiÖn ®−îc chÊt l−îng
m«i tr−êng kh«ng khÝ vµ n−íc.
ë ViÖt Nam, mét sè chÕ phÈm vi sinh vËt
® ®−îc nhËp tõ c¸c n−íc (E.M), hoÆc ®−îc
nghiªn cøu vµ øng dông (chÕ phÈm Bacillus
subtilis; Subcolac; EM VN1; VEM...) nh»m
môc ®Ých chèng « nhiÔm m«i tr−êng, xö lý r¸c
th¶i trang tr¹i, c¶i t¹o tiÓu khÝ hËu chuång nu«i...
vµ thu ®−îc nh÷ng kÕt quan rÊt kh¶ quan.
ViÖn sinh häc N«ng nghiÖp, §¹i häc
N«ng nghiÖp I ® nghiªn cøu, s¶n xuÊt vµ ®−a
chÕ phÈm Bamix vµo øng dông trong mét sè
kh©u cña n«ng nghiÖp. §Ó t×m hiÓu vai trß cña
chÕ phÈm Bamix trong viÖc c¶i thiÖn chÊt
l−îng m«i tr−êng kh«ng khÝ chuång nu«i lîn
trong ®iÒu kiÖn s¶n xuÊt hiÖn t¹i, chóng t«i
thùc hiÖn nghiªn cøu nµy.
2. ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu
§èi t−îng nghiªn c−ó: ChÕ phÈm Bamix
do ViÖn sinh häc N«ng nghiÖp, §¹i häc N«ng
nghiÖp I nghiªn cøu, s¶n xuÊt. Bamix lµ hçn
hîp vi sinh vËt gåm 4 nhãm: nhãm vi khuÈn
quang hîp, nhãm vi khuÈn lactic, nhãm nÊm
men, nhãm Bacillus subtilis hoµn toµn kh«ng
®éc, gi¸ thµnh thÊp h¬n so víi mét sè chÕ
phÈm kh¸c.
ThÝ nghiÖm ®−îc tiÕn hµnh t¹i chuång
nu«i lîn thÞt lai tõ 2,5 - 3 th¸ng tuæi, thuéc hai
hé ch¨n nu«i (khu A vµ khu B) ë x §Æng X¸,
huyÖn Gia L©m, Hµ Néi. Dùa trªn khuyÕn c¸o
cña c¬ së s¶n xuÊt Bamix, chÕ phÈm Bamix
gèc ®−îc pha long theo c¸c tû lÖ kh¸c nhau:
1/200; 1/150;1/100. Phun theo thêi gian: 3
ngµy/1 lÇn. TiÕn hµnh 3 ®ît, mçi ®ît cã c¸c l«
®èi chøng (L« II, theo quy tr×nh cña c¬ së).
1
Khoa Ch¨n nu«i Thó y, §¹i häc N«ng nghiÖp I
T¹p chÝ KHKT N«ng nghiÖp 2007: TËp V, Sè 1: 20-23 §¹i häc N«ng nghiÖp I
S¬ ®å bè trÝ thÝ nghiÖm
§Þa ®iÓm TN
§ît thÝ
nghiÖm
Thêi gian ®o tr−íc
phun (ngµy) §é pha lo·ng
LiÒu l−îng
(lit/m
2
)
Thêi gian phun
(ngµy)
Sè lÇn phun
(lÇn)
1 3 1/200 1 3 3
2 3 1/150 1 3 3
Khu A
Khu B
3 3 1/100 1 3 3
§o nhiÖt ®é; Èm ®é kh«ng khÝ chuång nu«i
lîn vµ nång ®é c¸c khÝ amoniac, sulfuahy®ro;
cacbonic tr−íc khi phun.
Theo dâi ¶nh h−ëng cña chÕ phÈm Bamix
pha long víi thêi gian phun kh¸c nhau ®Õn
mét sè chØ tiªu tiÓu khÝ hËu chuång nu«i lîn:
nhiÖt ®é, Èm ®é, nång ®é khÝ amoniac,
sulfuahy®ro vµ cacbonic.
NhiÖt ®é vµ Èm ®é kh«ng khÝ chuång nu«i
x¸c ®Þnh theo TCVN 5508-1991. C¸c chØ tiªu
chÊt khÝ H2S, NH3, CO2 trong kh«ng khÝ
chuång nu«i x¸c ®Þnh theo ph−¬ng ph¸p
th−êng quy cña ViÖn Y häc lao ®éng vµ VÖ
sinh m«i tr−êng, bµi gi¶ng thùc tËp m«n häc
VSTY Tr−êng §H N«ng nghiÖp I.
GTCP (gi¸ trÞ cho phÐp) cña nhiÖt ®é vµ
Èm ®é ®−îc x¸c ®Þnh theo Lª Hång MËn & cs
(2003), gi¸ trÞ cho phÐp cña H2S, NH3, CO2
®−îc x¸c ®Þnh theo §ç Ngäc HoÌ (1994).
3. KÕt qu¶ vµ th¶o luËn
3.1. Thùc tr¹ng chÊt l−îng m«i tr−êng tiÓu
khÝ hËu chuång nu«i lîn
B¶ng 1. Kh¶o s¸t thùc tr¹ng mét sè chØ tiªu tiÓu khÝ hËu t¹i khu A
ChØ tiªu §¬n vÞ L« TN L« §C GTCP
NhiÖt ®é
0
C 28,5 ± 0,2 28,66 ± 0,8 14 - 22
Èm ®é % 86,5 ± 0,9 85,6 ± 0,8 60 - 80
H
2
S ml/l 0,1989 ± 0,0023 0,1916 ± 0,0024 0,01
NH
3
ml/l 0,0451 ± 0,0046 0,0453 ± 0,0045 0,026
CO
2
% 0,2533 ± 0,272 0,2525 ± 0,186 0,25 - 0,3
B¶ng 2. Kh¶o s¸t thùc tr¹ng mét sè chØ tiªu tiÓu khÝ hËu t¹i khu B
ChØ tiªu §¬n vÞ L« TN L« §C GTCP
NhiÖt ®é
0
C 28,4 ± 0,6 28,6 ± 0,5 14 - 22
Èm ®é % 85,5 ± 0,9 86,3 ± 0,8 60 - 80
H
2
S ml/l 0,2224 ± 0,0023 0,2272 ± 0,0038 0,01
NH
3
ml/l 0,0499 ± 0,0058 0,0492 ± 0,0057 0,026
CO
2
% 0,2903 ± 0,349 0,2891 ± 0,309 0,25 - 0,3
Chuång nu«i lîn ë c¶ hai tr¹i ch¨n nu«i
®Òu lµ c¸c chuång hë, th«ng tho¸ng tù nhiªn
nªn c¸c chØ tiªu vËt lý, ho¸ häc chuång nu«i
®Òu phô thuéc vµo c¸c chØ tiªu lÝ, ho¸ cña
kh«ng khÝ nÒn ®¹i khÝ hËu. NhiÖt ®é kh«ng khÝ
chuång nu«i dao ®éng tõ 28,4 - 28,660C. Gi¸
trÞ nhiÖt ®é trung b×nh nµy so víi nhu cÇu cña
lîn vç bÐo lµ cao h¬n, ®Æc biÖt ë lóc 13 giê,
nhiÖt ®é th−êng cao h¬n kh¸ nhiÒu, cã lóc lªn
tíi 340C vµo th¸ng 4,5, vµ 37-380C ë th¸ng 6,7.
§é Èm kh«ng khÝ chuång nu«i tõ 85,5 - 86,5%,
cao vµo ban ®ªm, nhÊt lµ lóc gÇn s¸ng. Do nu«i
lîn vç bÐo trùc tiÕp trªn nÒn, víi chÕ ®é thu
ph©n vµ röa chuång ngµy 2 lÇn, lîn th¶i ph©n vµ
n−íc tiÓu kh«ng ë mét vÞ trÝ nhÊt ®Þnh, ®é tho¸t
- dèc cña nÒn ch−a phï hîp t¹o nguyªn nh©n
sinh nhiÖt vµ Èm cao trong chuång.
Nång ®é c¸c khÝ H2S, NH3, CO2 trong c¸c
chuång ch¨n nu«i lîn ®Òu cao h¬n GTCP (b¶ng
1 vµ 2). T¹i khu A, H2S tõ 0,1916 - 0,1987 ml/l,
gÊp GTCP tõ 19,16 - 19,87 lÇn; NH3 tõ 0,0451
- 0,0453 ml/l, gÊp GTCP: 1,73 - 1,74 lÇn. ë
khu B, H2S lµ 0,2224 - 0,2272 ml/l, gÊp GTCP
22,24 - 22,72 lÇn; NH3 tõ 0,0492 - 0,0499
ml/l, gÊp GTCP 1,89 - 1,92 lÇn. So víi c«ng
bè cña §ç Ngäc HoÌ & CS (2000) khi ph©n
tÝch vÒ chÊt l−îng kh«ng khÝ chuång nu«i lîn
ë c¸c hé gia ®×nh thuéc ngo¹i thµnh Hµ Néi,
kÕt qu¶ nµy lµ thÊp h¬n.
Nång ®é CO2 t¹i kh«ng khÝ chuång nu«i
khu A lµ 2,5250 - 2,5333 ml/l, khu B: 2,8909 -
2,9033 ml/l n»m trong kho¶ng GTCP trong
chuång nu«i lîn (0,25 - 0,3%), nh−ng cao h¬n
CO2 ë nÒn ®¹i khÝ hËu 8,42 - 9,68 lÇn.
Sù cã mÆt cña H2S, NH3, CO2 víi nång ®é
cao ® lµm chÊt l−îng m«i tr−êng kh«ng khÝ
chuång nu«i lîn gi¶m thÊp.
3.2. ¶nh h−ëng cña chÕ phÈm Bamix ®Õn
nång ®é c¸c khÝ H2S, NH3, CO2
B¶ng 3. Nång ®é c¸c khÝ NH
3
, H
2
S, CO
2
sau phun, ®ît 1
§¬n vÞ tÝnh ml/l
NH
3
, H
2
S, CO
2
sau c¸c ngµy phun
ChØ tiªu L« Tr−íc phun Ngµy 1 Ngµy 2 Ngµy 3
I 0,2297 0,1715 0,1983 0,2129
II 0,2216 0,2285 0,2288 0,2290
H
2
S
HiÖu qu¶ (%) 103,65 75,05 86,67 92,97
I 0,0618 0,0411 0,0546 0,0685
II 0,0612 0,0613 0,0683 0,0752
NH
3
HiÖu qu¶ (%) 100,98 67,05 79,94 91,09
I 2,6458 2,3755 2,4816 2,5694
II 2,6667 2,6389 2,6528 2,6806
CO
2
HiÖu qu¶ (%) 99,22 90,00 93,71 95,85
ë l« ®èi chøng, nång ®é H2S tr−íc khi
phun lµ 0,2216 ml/l, NH3: 0,0618 ml/l, CO2:
2,6667 ml/l. Sau 1, 2 vµ 3 ngµy, ë l« ®èi chøng
nång ®é c¸c khÝ H2S, NH3, CO2 cã t¨ng lªn
chót Ýt nh−ng kh«ng râ (P> 0,01) do viÖc thùc
hiÖn quy tr×nh vÖ sinh hµng ngµy ®¶m b¶o.
ë l« thÝ nghiÖm, nång ®é H2S tr−íc khi
phun lµ 0,2297 ml/l, sau khi phun 1 ngµy cßn
0,1715 ml/l, gi¶m 24,95% so víi l« kh«ng phun
Bamix. Sau 2 ngµy, nång ®é cã xu h−íng t¨ng
lªn so víi ngµy thø nhÊt sau khi phun nh−ng
vÉn thÊp h¬n tr−íc khi phun vµ kh«ng phun
Bamix, cã gi¸ trÞ lµ 0,1983 ml/l, thÊp h¬n so víi
l« II: 13,33%, sau ngµy thø 3 nång ®é ë l« thÝ
nghiÖm thÊp h¬n l« kh«ng phun lµ 7,03%.
T−¬ng tù, so víi l« ®èi chøng, NH3 sau phun 1
ngµy gi¶m 32,95%, sau ngµy 2: 20,02%, sau
ngµy 3: 8,91%. CO2 sau ngµy 1, thÊp h¬n
10,0%, sau ngµy 2: 6,29%, sau ngµy 3: 4,15%.
B¶ng 4. Nång ®é c¸c khÝ NH
3
, H
2
S, CO
2
sau phun, ®ît 2
§¬n vÞ tÝnh ml/l
NH
3
, H
2
S, CO
2
sau c¸c ngµy phun
ChØ tiªu L« Tr−íc phun Ngµy 1 Ngµy 2 Ngµy 3
I 0,2242 0,1516 0,2075 0,2208
II 0,2236 0,2263 0,2394 0,2409
H
2
S
HiÖu qu¶ (%) 100,27 64,15 86,67 91,66
I 0,0815 0,0552 0,0761 0,0896
II 0,0813 0,0890 0,0959 0,1033
NH
3
HiÖu qu¶ (%) 100,25 62,02 79,35 86,74
I 2,6875 2,4028 2,5694 2,6389
II 2,7083 2,7083 2,7500 2,7778
CO
2
HiÖu qu¶ (%) 98,49 88,72 93,43 95,00
Nh− vËy, sau khi phun 1 ngµy, nång ®é
c¸c khÝ H2S, NH3, CO2 ®Òu gi¶m râ, sau ®ã t¨ng
lªn ngay ë c¸c ngµy tiÕp theo; ®Õn ngµy thø 3
sau phun ® ®¹t xÊp xØ b»ng l« kh«ng phun.
Víi ®é pha long 1/150, liÒu l−îng 1 lÝt/1
m2 diÖn tÝch chuång nu«i, kÕt qu¶ ë b¶ng 4
cho thÊy:
+ H2S sau phun 1 ngµy gi¶m 35,85%, sau
ngµy 2: 13,33%, sau ngµy 3: 8,34%.
+ NH3 sau phun 1 ngµy gi¶m 37,97%, sau
ngµy 2: 20,65%, sau ngµy 3: 13,26%.
+ CO2 sau ngµy 1, thÊp h¬n 11,28%, sau
ngµy 2: 6,57%, sau ngµy 3: 5,00%.
So víi c«ng thøc ë ®ît thÝ nghiÖm 1, kÕt
qu¶ ®ît 2 cã kh¶ quan h¬n, song gi¸ trÞ cña
c¸c khÝ H2S, NH3, CO2 vÉn cßn cao h¬n nhiÒu
so víi gi¸ trÞ cho phÐp ®èi víi kh«ng khÝ
chuång nu«i.
§ît 3, tiÕn hµnh dïng chÕ phÈm Bamix
gèc pha long 100 lÇn, phun s−¬ng víi liÒu
l−îng 1lÝt/1m2 nÒn, 3 ngµy phun l¹i vµ lÆp 3
lÇn phun. KÕt qu¶ thu ®−îc b¶ng 5.
B¶ng 5. Nång ®é c¸c khÝ NH
3
, H
2
S, CO
2
sau phun, ®ît 3
§¬n vÞ tÝnh ml/l
NH
3
, H
2
S, CO
2
sau c¸c ngµy phun
ChØ tiªu L« Tr−íc phun Ngµy 1 Ngµy 2 Ngµy 3
I 0,2373 0,1376 0,2148 0,2367
II 0,2435 0,2523 0,2535 0,2584
H
2
S
HiÖu qu¶ (%) 97,45 54,54 84,73 91,6
I 0,0619 0,0344 0,0613 0,0754
II 0,0622 0,0692 0,0756 0,0826
NH
3
HiÖu qu¶ (%) 99,52 49,71 81,08 91,28
I 2,9389 2,6111 2,8194 2,9722
II 2,9467 3,0417 3,0833 3,1111
CO
2
HiÖu qu¶ (%) 99,77 85,84 91,14 95,54
NhËn xÐt:
+ H2S sau phun 1 ngµy gi¶m 45,46%, sau
ngµy 2: 15,27%, sau ngµy 3: 8,4%.
+ NH3 sau phun 1 ngµy gi¶m 50,29%, sau
ngµy 2: 18,92%, sau ngµy 3: 8,72%.
+ CO2 sau ngµy 1, thÊp h¬n 14,16%, sau
ngµy 2: 8,86%, sau ngµy 3: 4,46%.
So víi ®ît 1 vµ ®ît 2, hiÖu qu¶ cña c«ng
thøc thÝ nghiÖm ë ®ît 3 cã cao h¬n sau khi
phun 1 vµ 2 ngµy. Sang ngµy thø 3 sau khi
phun, nång ®é c¸c khÝ H2S, NH3, CO2 tuy cã
thÊp h¬n so víi l« ®èi chøng, nh−ng so víi ®ît
1 vµ ®ît 2 lµ t−¬ng tù.
4. KÕt luËn vµ ®Ò nghÞ
Trong mïa nãng, c¸c chØ tiªu tiÓu khÝ hËu
trong ch¨n nu«i hé gia ®×nh ®Òu kh«ng ®¶m
b¶o tiªu chuÈn vÖ sinh cho lîn nu«i thÞt.
Phun Bamix víi ®é pha long 1/100, 1
lÝt/1m2, 3 ngµy/lÇn cã hiÖu qu¶ nhÊt: khÝ H2S
gi¶m tõ 8,4 - 45,46%, NH3 gi¶m tõ 8,72 -
50,29%, CO2 gi¶m tõ 4,46 - 14,16%.
Do vËy, cÇn kÕt hîp ®ång thêi c¸c biÖn
ph¸p ®Ó ®−a nång ®é khÝ NH3, H2S, CO2 vÒ gi¸
trÞ vÖ sinh cho phÐp.
Tµi liÖu tham kh¶o
L¹i ThÞ Cóc, §ç Ngäc HoÌ (2001). §¸nh gi¸
chÊt l−îng m«i tr−êng kh«ng khÝ vµ ®Êt ë
mét sè hé ch¨n nu«i thuéc ngo¹i thµnh
Hµ Néi. KÕt qu¶ nghiªn cøu KH-KT
Khoa Ch¨n nu«i- Thó y. Nhµ xuÊt b¶n
n«ng nghiÖp, tr.106-107
§ç Ngäc HoÌ (1994). Bµi gi¶ng thùc tËp vÖ
sinh thó y. Khoa Ch¨n nu«i- Thó y,
Tr−êng §HNNI- Hµ Néi, tr.3-16.
Lª Hång MËn, Bïi §øc Lòng (2003). Thøc ¨n vµ
nu«i d−ìng lîn. Nhµ xuÊt b¶n N«ng nghiÖp.
ViÖn C«ng nghÖ sinh häc (2005). H−íng dÉn
sö dông chÕ phÈm Bamix. §H N«ng
nghiÖp I - Hµ Néi. tr.1-3
ViÖn y häc lao ®éng vµ VÖ sinh m«i tr−êng
(1993). Th−êng quy kü thuËt. Bé Y tÕ.
T.456-460, 464-466, 475-479.
