§¹i häc Vinh T¹p chÝ khoa häc, tËp XXXVII, sè 1B-2008
68
quy m« gi¸o dôc tiÓu häc, trung häc c¬ së
huyÖn cÈm xuyªn tØnh hµ tÜnh - thùc tr¹ng
vµ dù b¸o giai ®o¹n 2007- 2015
L−u ThÞ T©m
(a)
Tãm t¾t. Bµi viÕt nh»m nghiªn cøu thùc tr¹ng vµ dù b¸o quy m« gi¸o dôc tiÓu
häc, trung häc c¬ së lµm c¬ së khoa häc ®¸ng tin cËy cho viÖc x©y dùng kÕ ho¹ch ph¸t
triÓn gi¸o dôc - ®µo t¹o huyÖn CÈm Xuyªn tØnh Hµ tÜnh giai ®o¹n 2007-2015.
I
. Thùc tr¹ng quy m« gi¸o
dôc TiÓu häc, THCS huyÖn CÈm
Xuyªn tØnh Hµ TÜnh
Tuy lµ mét huyÖn nghÌo nh−ng
CÈm Xuyªn vèn lµ n¬i “§Þa linh nh©n
kiÖt”, giµu truyÒn thèng C¸ch m¹ng vµ
lµ ®Êt häc næi tiÕng tõ x−a ®Õn nay. Nãi
®Õn CÈm B×nh ch¾c cã lÏ kh«ng ai
kh«ng biÕt: §Þa ph−¬ng tõng ®−îc B¸c
Hè göi th− khen ngîi ®èi víi c«ng t¸c
v¨n hãa gi¸o dôc, tæ chøc UNESCO
tÆng gi¶i th−ëng Crupxcaia vµ huy hiÖu
xãa mï ch÷ vµ còng lµ ®¬n vÞ 4 lÇn ®−îc
nhµ n−íc phong tÆng danh hiÖu Anh
hïng trong ®ã 2 lÇn Anh hïng vÒ gi¸o
dôc. Víi tinh thÇn “Lµng häc” cña CÈm
B×nh, tõ sau C¸ch m¹ng th¸ng T¸m ®Õn
nay phong trµo gi¸o dôc CÈm Xuyªn
ph¸t triÓn mét c¸ch m¹nh mÏ. §Æc biÖt
trong nh÷ng n¨m cuèi cña thËp kû 90,
hÇu hÕt c¸c em trong ®é tuæi TiÓu häc
(TH), trung häc c¬ së (THCS) ®Òu ®−îc
huy ®éng ®Õn tr−êng, sè l−îng häc sinh
t¨ng lªn mét c¸ch nhanh chãng, hÖ
thèng tr−êng phæ th«ng ®−îc thµnh lËp
®Òu kh¾p c¸c x·. ThËm chÝ cã nh÷ng x·
sè l−îng häc sinh qu¸ ®«ng ®· thµnh
lËp 2 tr−êng TH. §Õn nay, mÆc dï tû lÖ
huy ®éng trÎ em trong ®é tuæi ®Õn
tr−êng cao h¬n nh÷ng n¨m tr−íc (n¨m
2006: TH: 99,96%; THCS: 98,8%), song
do thùc hiÖn tèt chÝnh s¸ch D©n sè - kÕ
ho¹ch hãa gia ®×nh cña §¶ng vµ Nhµ
n−íc nªn d©n sè trong ®é tuæi TH,
THCS huyÖn CÈm Xuyªn trong nh÷ng
n¨m gÇn ®©y gi¶m nhanh vµ dù b¸o
nh÷ng n¨m tiÕp theo vÉn tiÕp tôc gi¶m.
§©y lµ nguyªn nh©n chÝnh dÉn ®Õn sè
l−îng häc sinh c¸c tr−êng TH, THCS
trong huyÖn gi¶m rÊt nhiÒu. Cã nh÷ng
tr−êng sè l−îng häc sinh chØ cßn l¹i rÊt
Ýt nh−: THCS CÈm Huy cßn 347, THCS
CÈm Th¨ng cßn 346, THCS CÈm Phóc
cßn 376, THCS CÈm Nam cßn 375,...
nÕu thùc hiÖn tû lÖ häc sinh/ líp nh−
quy ®Þnh cña §iÒu lÖ nhµ tr−êng th×
nh÷ng ®¬n vÞ nµy chØ cßn 8 - 9 líp. Do
nhiÒu x· cã 2 tr−êng TH nªn quy m«
tr−êng cµng nhá, nh−: TH CÈm Thµnh
1 cßn 294 häc sinh, TH CÈm Thµnh 2
cßn 214 häc sinh, TH CÈm Quan 1 cßn
251 häc sinh, TH CÈm Quan 2 cßn 382
häc sinh, TH CÈm H−ng 1 cßn 374 häc
sinh, TH CÈm H−ng 2 cßn 239 häc
sinh,... NÕu thùc hiÖn tû lÖ häc sinh/ líp
®óng nh− §iÒu lÖ tr−êng TH th× cã
tr−êng chØ cßn 6 - 7 líp. Víi sù thu nhá
quy m« cña c¸c tr−êng nh− vËy ch¾c
ch¾n dÉn ®Õn mét sè bÊt cËp ®èi víi viÖc
qu¶n lý c«ng t¸c chuyªn m«n nh− sau:
- Tæ chøc c¸c ho¹t ®éng chuyªn m«n
trong nhµ tr−êng cã nhiÒu h¹n chÕ. TH
cã khèi chØ cã 1 gi¸o viªn, THCS nhiÒu
m«n còng chØ cã mét gi¸o viªn, viÖc sinh
NhËn bµi ngµy 03/12/2007. Söa ch÷a xong 23/01/2008.
L−u ThÞ T©m quy m« gi¸o dôc tiÓu häc ... giai ®o¹n 2007- 2015, Tr. 68-76
69
ho¹t chuyªn m«n nh− th¨m líp dù giê
rót kinh nghiÖm, tæ chøc chuyªn ®Ò héi
th¶o,... thiÕu chÊt l−îng.
- ViÖc bè trÝ s¾p xÕp chuyªn m«n
hÕt søc khã kh¨n:
+ §èi víi TH: víi tû lÖ 1,5 gi¸o
viªn / líp cho tæ chøc d¹y 2 buæi / ngµy,
nÕu ®¶m b¶o gi¸o viªn v¨n hãa th×
kh«ng ®ñ gi¸o viªn chuyªn tr¸ch Tæng
®éi, H¸t nh¹c, Mü thuËt, Ngo¹i ng÷ vµ
ng−îc l¹i.
+ §èi víi THCS: víi tû lÖ gi¸o
viªn quy ®Þnh, Ýt líp dÉn ®Õn t×nh tr¹ng
cã m«n häc thõa gi¸o viªn, cã m«n häc
thõa tiÕt d¹y nªn ph¶i bè trÝ d¹y chÐo
m«n.
Ngoµi ra, viÖc bè trÝ d¹y thay cho
gi¸o viªn ®i c«ng t¸c, nghØ èm,... rÊt khã
thùc hiÖn.
Víi nh÷ng bÊt cËp trªn ¶nh h−ëng
kh«ng nhá ®Õn chÊt l−îng gi¸o dôc cña
c¸c nhµ tr−êng nhÊt lµ trong giai ®o¹n
hiÖn nay còng nh− sau nµy. §Ó kh¾c
phôc khã kh¨n trªn, thêi gian tíi,
huyÖn CÈm Xuyªn cÇn ph¸t triÓn sù
nghiÖp gi¸o dôc theo h−íng sau:
- Quy ho¹ch m¹ng l−íi tr−êng líp
TH, THCS phï hîp thùc tÕ trong giai
®o¹n hiÖn nay vµ tiÕp theo, tiÕp tôc ®a
d¹ng ho¸ c¸c lo¹i h×nh tr−êng líp trªn
®Þa bµn huyÖn ®Ó ®¸p øng nhu cÇu häc
tËp cña nh©n d©n.
- Lµm tèt c«ng t¸c quy ho¹ch, båi
d−ìng, sö dông ®éi ngò c¸n bé qu¶n lý,
gi¸o viªn ®¶m b¶o chuÈn ho¸, ®ång bé
ho¸.
- T¨ng c−êng ®Çu t− x©y dùng
tr−êng ®¹t chuÈn quèc gia ë c¸c cÊp häc.
®Çu t− mua s¾m trang thiÕt bÞ theo
h−íng chuÈn ho¸, hiÖn ®¹i ho¸.
- T¨ng c−êng c«ng t¸c XHHGD, huy
®éng mäi nguån lùc tËp trung cho gi¸o
dôc ®¶m b¶o yªu cÇu vÒ c¬ së vËt chÊt.
Trªn c¬ së ®ã, gi÷ v÷ng vµ n©ng cao
chÊt l−îng PCGD TH ®óng ®é tuæi vµ
PCGD THCS, tiÕn tíi phæ cËp bËc
Trung häc. TËp trung rót kinh nghiÖm,
chØ ®¹o thùc hiÖn ch−¬ng tr×nh s¸ch
gi¸o khoa míi vµ ®æi míi ph−¬ng ph¸p
d¹y häc ë c¸c cÊp häc nh»m n©ng cao
chÊt l−îng, hiÖu qu¶ gi¸o dôc.
Tuy nhiªn, ®Ó thùc hiÖn ®−îc, thùc
hiÖn tèt c¸c nhiÖm vô ®· ®Æt ra ë trªn
th× ®iÒu quan träng vµ cÇn thiÕt nhÊt
tr−íc m¾t lµ ph¶i “Dù b¸o quy m« gi¸o
dôc TH, THCS vµ c¸c ®iÒu kiÖn ®¶m
b¶o quy m«” trong thêi gian tíi mét
c¸ch khoa häc nhÊt, ®¹t tÝnh chÝnh x¸c
cao nhÊt vµ ®¸ng tin cËy nhÊt.
II. Dù b¸o quy m« gi¸o dôc
tiÓu häc, THCS huyÖn CÈm
Xuyªn tØnh Hµ TÜnh giai ®o¹n
2007-2015
2.1. Nh÷ng c¨n cø cã tÝnh chÊt
®Þnh h−íng ®Ó dù b¸o
- C¸c quan ®iÓm chØ ®¹o ph¸t triÓn
gi¸o dôc cña §¶ng vµ Nhµ n−íc.
- ChiÕn l−îc ph¸t triÓn gi¸o dôc
2001 - 2010.
- §Þnh h−íng ph¸t triÓn kinh tÕ - x·
héi, môc tiªu ph¸t triÓn gi¸o dôc - ®µo
t¹o tØnh Hµ TÜnh ®Õn n¨m 2010 vµ
nh÷ng n¨m tiÕp theo.
- §Þnh h−íng ph¸t triÓn kinh tÕ - x·
héi, môc tiªu ph¸t triÓn gi¸o dôc - ®µo
t¹o huyÖn CÈm Xuyªn ®Õn n¨m 2010 vµ
nh÷ng n¨m tiÕp theo.
2.2. C¸c néi dung ®−îc dù b¸o
2.2.1. Dù b¸o sè l−îng häc sinh TH
vµ THCS huyÖn CÈm Xuyªn tØnh Hµ
TÜnh ®Õn n¨m 2015
§¹i häc Vinh T¹p chÝ khoa häc, tËp XXXVII, sè 1B-2008
70
Trong qu¸ tr×nh dù b¸o cÇn sö dông
4 ph−¬ng ph¸p (ph−¬ng ph¸p sö dông
phÇn mÒm cña Bé Gi¸o dôc - §µo t¹o,
ph−¬ng ph¸p ngo¹i suy xu thÕ, ph−¬ng
ph¸p c¨n cø vµo môc tiªu ph¸t triÓn
kinh tÕ - x· héi vµ ph−¬ng ph¸p chuyªn
gia), trong ®ã ph−¬ng ph¸p cã c¬ së
khoa häc nhÊt, cã ®é tin cËy cao nhÊt lµ:
Sö dông ch−¬ng tr×nh phÇn mÒm cña
Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o víi c¸c c¨n cø:
- Dù b¸o d©n sè trong ®é tuæi nhËp
häc.
- Dù b¸o d©n sè trong ®é tuæi TiÓu
häc, THCS.
- Dù b¸o tû lÖ häc sinh vµo líp 1, líp
6.
- Dù b¸o tû lÖ häc sinh lªn líp, l−u
ban, bá häc, hoµn thµnh ch−¬ng tr×nh
TiÓu häc.
Bèn chØ sè lµm c¨n cø ®−îc dù b¸o
trong nh÷ng n¨m thuéc giai ®o¹n tõ
2007 - 2015 trªn c¬ së sè l−îng trÎ sinh
hµng n¨m vµ thùc tr¹ng diÔn biÕn cña
chóng tõ n¨m 1991 ®Õn 2006, nhËp c¸c
chØ sè trªn vµo b¶ng tÝnh ch−¬ng tr×nh
phÇn mÒm cña Bé Gi¸o dôc - §µo t¹o ta
®−îc kÕt qu¶:
B¶ng 1. Sè l−îng häc sinh TH ®−îc dù b¸o
theo ch−¬ng tr×nh phÇn mÒm cña Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o
N¨m häc
HSL1
HSL2
HSL3
HSL4
HSL5
Tæng sè
TØ lÖ (%)
HS/ DS§T
2007-2008 2570 2606 2576 2905 3037 13703 99,9
2008-2009 2361 2569 2606 2914 2905 13018 105
2009-2010 2089 2362 2569 2606 2569 12195 104
2010-2011 2103 2090 2363 2569 2598 11723 103
2011-2012 2080 2103 2090 2363 2569 11205 102
2012-2013 1830 2080 2103 2090 2363 10466 100
2013-2014 1817 1830 2080 2103 2090 9920 100
2014-2015 1753 1817 1830 2080 2103 9583 100
2015-2016 1789 1753 1817 1830 2080 9269 100
B¶ng 2. Sè l−îng häc sinh THCS ®−îc dù b¸o
theo ch−¬ng tr×nh phÇn mÒm cña Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o
N¨m häc
HSL6
HSL7
HSL8
HSL9
Tæng sè
TØ lÖ (%)
HS/ DS§T
2007-2008 3176 3702 3884 4368 15130 97,7
2008-2009 3034 3177 3701 3863 13775 98,9
2009-2010 2902 3032 3178 3681 12793 99,1
2010-2011 2567 2901 3030 3161 11659 99,2
2011-2012 2600 2568 2901 3021 11090 99,1
2012-2013 2574 2600 2569 2892 10635 99,5
2013-2014 2369 2574 2600 2561 10104 99,8
2014-2015 2096 2370 2574 2592 9632 100
2015-2016 2107 2097 2371 2566 9141 100
L−u ThÞ T©m quy m« gi¸o dôc tiÓu häc ... giai ®o¹n 2007- 2015, Tr. 68-76
71
2.2.2. Dù b¸o sè l−îng tr−êng, líp
cÊp TH vµ THCS huyÖn CÈm Xuyªn
* Nh÷ng c¨n cø ®Ó dù b¸o m¹ng
l−íi tr−êng líp
- Môc tiªu ph¸t triÓn kinh tÕ - x·
héi cña huyÖn CÈm Xuyªn.
- KÕt cÊu h¹ tÇng kinh tÕ, v¨n ho¸.
- Quy ®Þnh c¬ së vËt chÊt tr−êng ®¹t
chuÈn quèc gia cña Bé GD vµ §T.
- Dù b¸o sè l−îng häc sinh ®Õn n¨m
2015.
* KÕt qu¶ dù b¸o (b¶ng 3, b¶ng 4).
2.2.3. Dù b¸o sè l−îng c¸n bé qu¶n lý,
gi¸o viªn TH vµ THCS huyÖn CÈm Xuyªn
* Nh÷ng c¨n cø ®Ó dù b¸o ®éi
ngò c¸n bé qu¶n lý vµ gi¸o viªn
- C¨n cø vµo tæng sè häc sinh, sè häc
sinh trªn líp theo ph−¬ng ¸n ®· chän.
- C¨n cø vµo ®Þnh møc nhu cÇu gi¸o
viªn ®øng líp.
- C¨n cø vµo thùc tr¹ng ®éi ngò gi¸o
viªn hiÖn cã.
- C¨n cø vµo gi¸o viªn hao hôt do
nghØ h−u, chuyÓn vïng, chuyÓn c«ng t¸c
kh¸c, tinh gi¶n biªn chÕ.
* KÕt qu¶ dù b¸o (b¶ng 5, b¶ng 6).
B¶ng 3. Dù b¸o sè l−îng tr−êng, líp cÊp TiÓu häc huyÖn CÈm Xuyªn
Tr−êng chuÈn
QG
N¨m häc
TS
tr−êng
TS
líp
Sè HS/
líp
Møc 1 Møc 2
Tr−êng häc
2 buæi/
ngµy
Líp häc
2 buæi/
ngµy
2007-2008
32 492 27,9 31 8 100% 67%
2011-2012
27 400 28,0 27 13 100% 100%
2015-2016
27 331 28,0 27 25 100% 100%
B¶ng 4. Dù b¸o sè l−îng tr−êng, líp cÊp THCS huyÖn CÈm Xuyªn
N¨m häc TS
tr−êng
TS
líp
Sè HS/
líp
Tr−êng chuÈn
QG
Tr−êng häc 2
buæi/ ngµy
Líp häc
2 buæi/ ngµ
y
2007-2008
25 400 37,8 8 0
2011-2012
19 315 35,2 12 26,3% 23,4%
2015-2016
19 261 35,0 17 100% 100%
B¶ng 5. Dù b¸o nhu cÇu gi¸o viªn ®øng líp ë c¸c tr−êng TH vµ THCS
TiÓu häc Trung häc c¬ së
N¨m häc Sè GV
cÇn cã
Sè GV
hiÖn cã
Sè GV
hao hôt
Sè GV
bæ sung
Sè GV
cÇn cã
Sè GV
hiÖn cã
Sè GV
hao hôt
Sè GV
bæ sung
2007-2008
738 634 13 117 760 768 15 7
2008-2009
692 738 14 -32 707 760 15 -38
2009-2010
653 692 14 -25 657 707 14 -36
2010-2011
628 653 13 -12 599 656 13 -44
2011-2012
600 628 12 -16 595 599 12 8
2012-2013
561 600 12 -27 577 595 12 -6
2013-2014
531 561 12 -18 549 577 11 -17
2014-2015
513 531 11 -7 523 549 11 -15
2015-2016
497 513 11 -5 496 523 10 -17
§¹i häc Vinh T¹p chÝ khoa häc, tËp XXXVII, sè 1B-2008
72
B¶ng 6. Dù b¸o ®éi ngò c¸n bé qu¶n lý c¸c tr−êng TH, THCS
CÊp häc
C¸c chØ sè N¨m häc
2007-2008
N¨m häc
2010-2011
N¨m häc
2014-2015
TiÓu häc
Sè tr−êng
Sè c¸n bé qu¶n lý cÇn
Sè c¸n bé qu¶n lý cã
Sè hao hôt
Sè bæ sung
32
65
70
2
-3
27
60
68
7
-1
27
60
61
2
1
THCS
Sè tr−êng
Sè c¸n bé qu¶n lý cÇn
Sè c¸n bé qu¶n lý cã
Sè hao hôt
Sè bæ sung
25
51
53
3
0
19
44
51
8
1
19
44
44
5
5
2.2.4. Dù b¸o c¬ së vËt chÊt tr−êng
häc (phßng häc, phßng chøc n¨ng, s¸ch
thiÕt bÞ...) cÊp TH vµ THCS huyÖn CÈm
Xuyªn
2.2.4.1. Dù b¸o nhu cÇu phßng häc,
chç ngåi
* Phßng häc, chç ngåi t¨ng thªm.
C¨n cø vµo sè líp ®· dù b¸o ë trªn
vµ ®Þnh møc líp/ phßng häc còng nh−
b×nh qu©n häc sinh/ líp ®Ó ta tÝnh to¸n
nhu cÇu phßng häc, chç ngåi cÇn ph¶i
t¨ng míi cho thêi kú dù b¸o.
- §èi víi TiÓu häc: Sè phßng häc
kiªn cè hiÖn cã lµ 260. §Õn n¨m 2015
cã 331 líp do ®ã cÇn 331 phßng häc. VËy
tõ n¨m 2007 ®Õn n¨m 2015 cÇn x©y
thªm 71 phßng häc kiªn cè. Víi mçi
phßng cã 30 chç ngåi th× sè chç ngåi
t¨ng thªm lµ 2130.
- §èi víi THCS: Sè phßng häc kiªn
cè hiÖn cã lµ 230. §Õn n¨m 2015 cã 261
líp, ®Ó ®¶m b¶o ®Þnh møc 1 líp/ 1,5
phßng häc cÇn ph¶i cã 392 phßng häc.
VËy tõ n¨m 2007 ®Õn n¨m 2015 cÇn x©y
thªm 162 phßng häc kiªn cè. Víi mçi
phßng cã 40 chç ngåi th× sè chç ngåi
t¨ng thªm lµ 6480.
* Phßng häc, chç ngåi cÇn n©ng cÊp
vµ lµm míi.
Gi¸o dôc TH vµ THCS huyÖn CÈm
Xuyªn phÊn ®Êu kiªn cè ho¸ hÕt phßng
häc song trong ®iÒu kiÖn thùc tÕ ®ang
khã kh¨n cña c¸c ®¬n vÞ th× trong
nh÷ng n¨m tíi võa x©y dùng míi kiªn
cè ho¸ nÕu cã ®iÒu kiÖn vµ ch−a cã ®iÒu
kiÖn th× ph¶i n©ng cÊp s÷a ch÷a sè
phßng häc cÊp 4 hiÖn cã.
Trong tæng sè chç ngåi cÇn ph¶i bæ
sung cña phßng häc kiªn cè, cã 6457 chç
hiÖn ®ang sö dông bµn ghÕ cò, kh«ng
®¶m b¶o quy c¸ch.
2.2.4.2. T¨ng míi phßng chøc n¨ng
vµ khèi phôc vô häc tËp
HÖ thèng phßng chøc n¨ng ë TiÓu
häc hiÖn nay c¬ b¶n ®· cã nh−ng ®ang
lµ phßng cÊp 4, nhiÒu phßng ch−a ®¹t
chuÈn vÒ chÊt l−îng còng nh− vÒ diÖn
tÝch. Cßn ë THCS trõ 6 tr−êng ®· ®¹t
chuÈn, c¸c ®¬n vÞ kh¸c nãi chung chØ
®¶m b¶o chÊt l−îng cho khu hµnh chÝnh
hiÖu bé, phßng thiÕt bÞ th− viÖn tuy cã
nh−ng ch−a ®¹t chuÈn. C¸c phßng gi¸o
dôc ©m nh¹c mü thuËt, phßng thùc
hµnh thÝ nghiÖm hÇu nh− ch−a cã. Dù