TIỂU LUẬN:
Bội chi ngân sách Nhà nước ở
Việt Nam hiện nay thực trạng
và giải pháp
MỞ ĐẦU
Một nhà nước dù tồn tại trong bất kì giai đoạn nào của lịch sử đều luôn cố
gắng hoàn thành được sứ mạng lịch sử của nó.Nhà nước ta cũng như vậy, và để
hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao thì nhà nước cần có những công cụ riêng
của mình.Một trong những công cụ đắc lực giúp Nhà nước đó chính là ngân sách
Nhà nước.Trong những năm qua thì vai trò của ngân sách Nhà nước đã được thể
hiện rõ trong việc giúp Nhà nước hình thành các quan hệ thị trường góp phần kiểm
soát lạm phát, tỷ lệ lãi suất thích hợp để từ đó làm lành mạnh hoá nền tài chính quốc
gia, đảm bảo sự ổn định và phát triển của nền kinh tế.Tuy nhiên bên cạnh những
mặt tích cực đó thì việc sử dụng ngân sách Nhà nước chưa đúng cách, đúng lúc, tình
trạng bao cấp tràn lan, sự yếu kém trong việc quản lí thu chi ngân sách đã đặt ra cho
chúng ta cần có cái nhìn sâu hơn về tình trạng thâm hụt ngân sách Nhà nước.ảnh
hưởng của bội chi ngân sách Nhà nước đến các hoạt động kinh tế-xã hội là hết sức
rộng lớn.
Vậy thế nào là bội chi ngân sách Nhà nước? có những nhân tố nào ảnh
hưởng đến bội chi? thực trạng và các biện pháp xử lí bội chi ngân sách Nhà nước ở
nước ta hiện nay như thế nào?.Trong thời gian tới để đạt được mục tiêu phát triển
kinh tế cao và ổn định thì liệu nước ta có chấp nhận một mức bội chi ở mức cao hay
không? Tất cả những vấn đề nói trên đã và đang đặt ra nhiều đòi hỏi đối với các nhà
nghiên cứu, các nhà hoạch định chính sách để có thể tìm ra những nguyên nhân và
các biện pháp xử lí tình hình bội chi ngân sách Nhà nước.Trong phạm vi của một đề
án môn học với đề tài "Bội chi ngân sách Nhà nước ở Việt Nam hiện nay thực
trạng và giải pháp" em xin đề cập đến một số mục tiêu như sau: khái quát hoá
những vấn đề cơ bản về bội chi ngân sách Nhà nước, chỉ ra những bất cập về cân
đối và bội chi ngân sách Nhà nước ở nước ta hiện nay và đề xuất những kiến nghị
giải pháp xử lí bội chi ngân sách Nhà nước.Dựa trên cơ sở đó kết cấu của đề án bao
gồm có 3 chương.
Chương 1: Những vấn đề lí luận về bội chi ngân sách Nhà nước
Chương 2: Thực trạng bội chi ngân sách Nhà nước
Chương 3: Các biện pháp xử lí bội chi ngân sách Nhà nước
CHƯƠNG I
NHỮNG VẤN ĐỀ LÍ LUẬN VỀ BỘI CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
1.1: Quan điểm về bội chi ngân sách Nhà nước
Bội chi và thâm hụt là hai cách gọi khác nhau của cùng một hiện tượng khi
tổng nguồn thu không đủ trang trải tổng các nhiệm chi của một Chính phủ, một địa
phương, một đơn vị trong một thời kì nhất định(thường là một năm).Khi nói đến bội
chi ngân sách Nhà nước tức là các khoản chênh lệch thiếu giữa tổng các nguồn thu
so với tổng các khoản chi của ngân sách Nhà nước trong một năm.Tuy nhiên vấn đề
quy định các khoản thu, chi ngân sách Nhà nước để xác định bội chi ở mỗi quốc gia
thường không hoàn toàn giống nhau.
Cách tính chi ở Việt Nam bao gồm cả chi nợ gốc và lãi, không bao gồm các
khoản vay về cho vay lại.Còn theo thông lệ quốc tế thì chi chỉ bao gồm các khoản
trả nợ lãi chứ không bao gồm trả nợ gốc.Do đó điều quan trọng trong quản lí bội chi
không phải là sự tính toán đơn thuần là lấy tổng thu trừ đi tổng chi mà phải xác định
hợp lí và quy định hợp pháp những khoản tiền nào được tính vào tổng thu, những
khoản nào được tính vào tổng chi của ngân sách Nhà nước trong từng năm.
1.2: Những nhân tố ảnh hưởng đến bội chi ngân sách Nhà nước
Trong lịch sử phát triển nền tài chính thì bội chi ngân sách đã và đang trở
thành một hiện tượng khá phổ biến ở các nước đang phát triển và các nước chậm
phát triển.nếu như chúng ta không tìm ra được những nguyên nhân chính xác gây ra
hiện tượng trên thì khó có thể có được những biện pháp hữu hiệu để mà kịp thời dự
báo và hạn chế tác động của nó tới nền kinh tế.Người ta đã tổng hợp lại và đưa ra
năm nhóm nguyên chính gây ra hiện tượng bội chi ngân sách Nhà nước.
1.2.1: Bản chất, chức năng, nhiệm vụ và vai trò của Nhà nước
Ngay từ khi ra đời thì Nhà nước đã mang trong mình những trọng trách nhất
định.Mỗi một Nhà nước có thể chế, đường lối, chính sách khác nhau nhằm phục vụ
cho những đối tượng khác nhau.Nhưng mục tiêu quan trọng của Nhà nước là làm
cho kinh tế của đất nước ngày càng phát triển, nâng cao vị thế của đất nước mình
trên trường quốc tế.Để thực hiện được điều đó thì Nhà nước đã đề ra hàng loạt
những biện pháp, chính sách quan trọng.Đất nước tiến hành công cuộc cải cách kinh
tế từ một nước lạc hậu với một xuất phát điểm rất thấp, nền kinh tế còn mang nặng
tính bao cấp, trì trệ, người dân chủ yếu sống bằng nghề nông, thu nhập còn rất
thấp.Bên cạnh đó cỏ sở vật chất, trình độ khoa học kĩ thuật, công nghệ của ta còn rất
lạc hậu so với thế giới.Chính vì lẽ đó mà Nhà nước ta đã đề ra đường lối đổi mới
toàn diện trên tất cả các mặt của đời sống kinh tế-xã hội.Nhưng quá trình đó không
phảihoàn thành trong thời gian ngắn mà nó đòi hỏi chúng ta cần có lượng vốn rất
lớn, đây là một trong những điêu kiện tiên quyết và rất quan trọng mà chúng ta cần
phải có để hoàn thành những mục tiêu đã đề ra.Trong quá trình tiến hành việc thu
hút nguồn vốn trong và ngoài nước chúng ta đã đạt được một số thành tựu quan
trọng.Ngân sách Nhà nước không ngừng được mở rộng cả về chất lượng và số
lượng góp phần quan trọng để chúng ta tiến hành xây dựng và phát triển đất
nước.Tuy nhiên bên cạnh những mặt đã đạt được thì chúng ta cũng mắc phải không
ít sai lầm trong quản lí thu chi ngân sách gây ra tình trạng thâm hụt ngân sách khá
nghiêm trọng trong những năm qua.Việc bao cấp tràn lan, đầu tư dàn trải không có
hiệu qu ả, thêm vào đó là năng lực quản lí quản lí ngân sách còn nhiều bất cập, chưa
thực sự minh bạch và khoa học là những nguyên nhân chủ yếu gây ra tình trạng thu
không đủ chi, rất nhiều công trình xậy dựng xong không thể sử dụng được gây lãng
phí rat nhiều tiền của Nhà nước và nhân dân.Chính vì vậy mà đòi hỏi Nhà nước ta
cần phải có những biện pháp thực sự hiệu quả trong quản lí thu chi ngân sách để từ
đó hạn chế rồi dần dần tiến tới xoá bỏ tình trạng bội chi ngân sách Nhà nước.
1.2.2: Quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ phát triển kinh tế xã hội
Mục tiêu chủ yếu trong đường lối phát triển kinh tế ở nước ta là làm cho dân
giàu nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ văn minh.Và để đạt được mục tiêu tốt
đẹp ấy thì Nhà nước ta đã thực thi rất nhiều biện pháp quan trọng.Một trong những
chính sách ấy là tiến hành xây dựng rất nhiều công trình công cộng phục vụ nhu cầu
đời sống của nhân dân nh ư: điện, đường, trường, trạm… đây là những công trình
