Chương trình giảng dạy kinh tế Fulbright: Góc nhìn về chuyển đổi kinh tế từ kế hoạch hoá tập trung đến kinh tế thị trường

Chuong trinh Giang day Kinh te Fulbright

baivietcs6__en0fiet5lk4x93o0byu3ruent3093832_in.doc

Nien khoa: 2005 - 2006

Tran Huu Uy

Page 1/11

MT GÓC NHÌN V S CHUYN ðI NN KINH T

“T K HOCH HOÁ TP TRUNG ðN KINH T TH TRƯNG”

Nhng mu chuyn tht như ñùa:

ð nói v nhng vn ñ, nhng hu qu to ln mà chính sách kinh t k hoch hoá tp

trung mang li cho nn kinh t Vit Nam nói chung và lĩnh vc nông nghip và nông thôn

nói riêng, tôi xin trích dn nhng câu chuyn v “ngưi tht vic tht”, nhng chuyn xy

ra ch cách ñây t 15 – 20 năm thôi nhng nghe như là chuyn ba, như chuyn ch ñem ra

ñ ñùa vui lúc trà dư tu hu.

Câu chuyn th nht: Cái ñêm hôm y …ðêm gì?i

Câu chuyn này khá dài (nên tôi không ñưa vào bài vit mà ñ  phn Tài liu tham

kho) và rt ni ting t khong ñu năm 1988 ñn ñu nhng năm 90. Tác gi Phùng Gia

Lc (ñã mt) quê  Thanh Hoá, là mt giáo viên dy văn, ông là hi viên hi nhà văn tnh

Thanh hoá, ông vit nhiu tác phm như: Cái ðêm hôm y ñêm gì, ðm thuyn trên c,

Vc xoáy Nam Giang, ðưc vt báu…Qua câu chuyn này chúng ta cm thy mt bc

tranh tương ñ i ñy ñ!, chân tht nhưng ñau xót và cay ñng v mt thi ñã qua không

lâu.

Cơ ch qun lý tp trung, quan liêu không to ra ñưc ñng lc phát trin sn xut,

năng sut và sn lưng nông nghip rt thp cng thêm vi nhng nhiu loi thu quá

nng ñy ngưi nông dân ñn ch bn cùng.

Câu chuyn th hai: Tr li nông c cho dânii

Linh h"n c!a HTX và các tp ñoàn sn xut là công hu hóa tư liu sn xut (rung

ñt và nông c#). Cu i năm 1978, An Giang quyt ñnh thành lp HTX Hòa Bình Thnh,

huyn Châu Thành làm nhân t ñin hình ñ m rng phong trào hp tác hóa.

Ông Sáu Kit, nguyên ch! nhim HTX Hòa Bình Thnh, huyn Châu Thành, An

Giang, k: vn ñng bà con vào HTX, công an còn phi ñng bên b yêu cu nông dân

phá ht rau ñ giao ñt cho HTX. Ông Nguy$n Ng%c Trìu, nguyên b trưng Nông

nghip, tng chng kin cnh hai v ch"ng có mt con trâu, ch"ng nghe vn ñng vào

HTX, v thì không. Khi ra ñ"ng, ch"ng ñòi dt trâu cày cho hp tác, v gi&ng li thng ñ

cày cho rung nhà. Không th ch ng nhim v# ñưc HTX giao, ch"ng phi trói v gia

ñ"ng ñ cày xong mi th c ngưi ln trâu... R"i m cht rét, thi v# sp ht, loa HTX

g%i xã viên ra ñ"ng cy d'm nhưng tng ñoàn ngưi u oi dt díu nhau như ñi hi. Va

làm va ngng ñu tán gu ch k(ng ngh trưa.

Và dù không thiên tai thì năm nào cũng như mt mùa... Cnh cha chung không ai khóc

bao trùm lên tt c các HTX lúc by gi. Cu i m*i bui làm, cán b HTX ghi ñim tng

ngưi. Ch cn ñánh tr ng ghi tên là ñưc. ðim này sau qui ra thóc vi giá rt r( rúng.

Làm ăn như vy, cu i v# thóc thu v b&ng 1/4 thi chưa vào hp tác. Ai dành d#m ñưc

chút lúa thì phi bán cho Nhà nưc, cm mang ra ch. Giá Nhà nưc mua ch b&ng 1/10

giá ch và không ñ! hoàn v n ñu tư. Thi trưc bà con xã Hòa Bình Thnh ñã ñu tư rt

nhiu máy móc ph#c v# sn xut. Toàn xã 900 h có hơn 70 c* máy cày, ba, bơm, xi...

Vn ñng bà con vào HTX rt khó nhưng lãnh ño ra ch! trương b&ng m%i giá phi công

hu hóa ht s máy móc nông c#.

Chuong trinh Giang day Kinh te Fulbright

baivietcs6__en0fiet5lk4x93o0byu3ruent3093832_in.doc

Nien khoa: 2005 - 2006

Tran Huu Uy

Page 2/11

Tt nhiên vic y thì làm ñưc nhưng hu ht các ch! máy ñu rt mi$n cư+ng vào tp

th. H% nói ñây là th tài sn ln, nhiu năm cht chiu mi có ñưc. Th hai phi “hiu”

nó, “yêu” nó thì nó mi s ng mà nuôi ngưi ñưc. Nay ñưa vào hp tác, thu nhp tính

b&ng công lao ñng, máy giao ngưi khác như vy là h% mt không… Th là dù phi np

máy cho hp tác nhưng h% c tình tháo bt ph# tùng. Có ngưi ch't gn ñt c xích, cưa

c tr#c máy r"i mi giao HTX. S máy có th hot ñng thì nhng ch! cũ không chu ñiu

khin ho'c không ñưc ñiu khin nên giao cho ch! mi. Ch! mi thưng thiu k, thut

ho'c thiu tâm huyt nên ch-ng my ch c cũng li ñ ñp chiu. Th là sau mt v#, 100%

ñu máy nông nghip c!a xã phi n&m kho, hàng trăm hecta ñt không làm kp v# phi b.

hoang.

Ông Nguy$n Văn Hơn, nguyên bí thư Tnh !y An Giang, nh rt rõ: lúc y tnh gn

như hoàn thành ch tiêu hp tác hóa b&ng các tp ñoàn sn xut và HTX. Nhưng ñ"ng

hành vi vic này là 20.000ha din tích ñt b. hoang (chim gn 10% tng din tích) vì lý

do trên.

T chc hp tác hóa mt cách hình thc, cưng ép. Ch ñ s hu v tài sn không rõ

ràng. Ngưi nông dân không có ñng cơ ñ hăng hái sn xut, bo v ca công.

Câu chuyn th ba: “Chuyn cô giáo tôi”iii

Lúc ñó quãng năm 1983, tôi ñang h%c lp 8 trưng huyn. Cô giáo dy lp tôi ñn t

thành ph ðà N/ng, h&ng ngày cô phi ñp xe hơn 30km. ði s ng giáo viên lúc ñó thì

cũng như ông giáo Hàng mà Tui Tr ñã phn ánh: thiu th n m%i b. Trong khi ñó, s ng

 min quê chúng tôi sưng hơn cư dân thành ph nhiu (trong ñó có cô giáo c!a tôi). Vì

ngoài s lúa ñưc nhn t hp tác xã, ba m0 chúng tôi còn có th tr"ng khoai, dưa, sn, bt

cá, chim ngoài ñ"ng, nuôi gà trong vưn... Tt c nhng khon ci thin này là ưc mơ

c!a dân thành ph . Mt ngày cn tt, min Trung mưa phùn rét mưt. Cô giáo ch&m nón

và t'ng m0 tôi mt chic nón lá tht ñ0p. Tôi ñem nón v cho m0 và m0 bo trưa th by

mi cô giáo v nhà ăn cơm. Ba cơm ñó có cá rô kho m'n, canh ci nu cá lóc và có c

tht gà. Sau ba cơm trưa, m0 tôi còn ñong t'ng cô giáo mt túi go ñ chng 5kg và mt

con gà. Trưa th hai, sau khi dy xong, cô giáo theo tôi v nhà. Va g'p m0 tôi, cô giáo ñã

bt khóc: “Ch ơi, em ñã vt ht quà c!a ch xu ng sông Hàn r"i, em ut quá ch ơi”. Thì

ra, khi ch my ký go và con gà v ñn trm gác cu Nguy$n Văn Tr*i, ca ngõ vào ðà

N/ng, cô b ch'n li và cán b kim soát ñòi tch thu vì cho ñây là hàng lu. Sau mt h"i

gi&ng co, cô ñã không kim ch ñưc và ñã vt c go, c gà xu ng sông.

Sau ñó cô b cơ quan chc năng gi công văn ñn trưng và b ban giám hiu phê bình

trưc tp th. Lúc ñó tôi tht không hiu vì sao cô giáo li b cho là buôn lu. ðn tui

trưng thành và bưc vào ñi, chúng tôi ñã ñưc th trong làn không khí ñi mi k t

năm 1986. Câu chuyn cô giáo tôi ñã tht s tr thành c tích!

Chính sách ngăn sông cm ch, ngăn cn s phát trin ca th trưng làm cho mi th

ñu thiu. Ngưi dân không ñưc bán sn phm mình sn xut ra th trưng, ch bán cho

nhà nưc theo giá “r như cho”

Câu chuyn th tư: Mô hình “phn ñng”iv

Câu chuyn do GSTS Võ Tòng Xuân, hiu trưng trưng ði h%c An Giang k:

Chuong trinh Giang day Kinh te Fulbright

baivietcs6__en0fiet5lk4x93o0byu3ruent3093832_in.doc

Nien khoa: 2005 - 2006

Tran Huu Uy

Page 3/11

Qua chương trình khuyn nông trên truyn hình, tôi ñã mnh dn gii thiu mô hình

sn xut tiên tin trong nông thôn ñ mau chm dt tình trng chán nn trong nông dân;

cũng vì th mà tôi và các v lãnh ño c!a ðài Truyn hình TP.HCM (ông Huỳnh Văn

Ting), ðài Truyn hình Cn Thơ (ông Lưu Thành Tâm) và 2y ban Phát thanh - truyn

hình VN (ông Trn Lâm) suýt b k3 lut. S là trong quá trình nghiên cu lúa trên khp

ðBSCL, tôi thy mt tr ngi rt ln khin k, thut không vào ñưc vi nông dân, ñó là

chính sách nông nghip c!a Nhà nưc ñã không khuyn khích ngưi lao ñng mà còn bt

buc h% làm vic như cái máy không ñưc suy nghĩ gì c.

T năm 1979 nông dân gn như b bt buc phi vào hp tác xã (HTX) ho'c tp ñoàn

sn xut (TðSX) nhưng không ra ñ"ng sn xut, ho'c nu có sn xut thì h# h không

màng năng sut cao. Gia ñình nông dân không ñ! ăn mà h% cũng không có dư lúa ñ bán

cho ca hàng lương thc nhà nưc. 4 nhiu ña phương nông dân không có dư lúa bán cho

Nhà nưc ñã phi chu ño b" lúa ñ chng minh không có lúa dư.

Trong khi ñó chúng tôi cng tác vi mt s TðSX - ñin hình nht là TðSX s 9 p

Lung ðen, xã K An, huyn K Sách, Sóc Trăng - theo kiu “khoán sn phm” thì nhà dân

ñy lúa mà kho lương thc nhà nưc cũng ñy lúa. Nhân dp k3 nim Qu c khánh 2-9,

tng kt nông nghip sau năm năm hòa bình, tôi ñã mnh dn ñưa mô hình TðSX 9 Lung

ðen lên báo Tin Sáng ngày 2-9-1980 và trong chương trình truyn hình h&ng tun c!a tôi.

Các chuyên viên c!a ðài Truyn hình TP.HCM t lâu không kim duyt chương trình

c!a tôi vì toàn là nói v k, thut, không có hơi hám gì v chính tr, không dè trong chương

trình ngày 2-9-1980 li có m#c “khoán sn phm”. Các v lãnh ño Ban hp tác hóa trung

ương lp tc gi công ñin khp các tnh, tuyên b không chp nhn mô hình “phn ñng”

tôi ñã nêu, và yêu cu ðài Truyn hình TP.HCM ngưng phát hình chương trình ñi ngưc

ñưng l i. Anh Võ Văn Chung - ngưi nông dân Tin Giang cng tác rt nhit tình vi

thy trò nông nghip c!a ðH Cn Thơ t 1977 - ñã ht hi ñi xe ñò sang Cn Thơ ngay

hôm sau ñó báo cho tôi hay là lãnh ño tnh bo anh y không nên tip xúc vi tôi na vì

tôi ñã phm ti vi trung ương, và khuyên tôi nên cn thn

..….

Cách qun lý cc ñoan, áp ñt ñã thui cht mi sáng kin, mi năng lc sáng to ca

ngưi dân. Bt k ñiu gì trái vi quy ñnh ñu ch p cho mt chic mũ “phn ñng”

không cn suy xét, cho dù ñiu này ñem li li ích cho nưc cho dân.

Còn rt nhiu câu chuyn na xung quanh nhng vn ñ, nhng hn ch c!a Mô hình

k hoch hoá tp trung. Tu tung li ñó là mt chính sách tp trung quan liêu, không to ra

ñng lc thúc ñy phát trin sn xut, kèm theo nhng chính sách u trĩ, cc ñoan như

ngăn sông cm ch, cn tr lưu thông hàng hoá, giá c do nhà nưc ñnh ñot không theo

cung cu th trưng “mua như cưp, bán như cho”, phương thc qun lý không dân ch!,

chy theo ch tiêu, mnh lnh hành chính, ngăn cm nhng tư tưng mi, nhng th

nghim mi…ñã h!y dit m%i s năng ñng sáng to c!a ngưi dân, c!a doanh nghip

Tht s ca mô hình k hoch hoá tp trung:

Theo giáo sư Malcolm Gillis thì Ch! nghĩa xã hi ñưc ñnh nghĩa như mt xã hi có

ch ñ s hu và kim tra nhà nưc ñ i vi tư liu sn xut. Mt nưc có là xã hi ch!

nghĩa hay không, ñó là vn ñ v mc ñ. Có nhng ví d# rt rõ,  các nưc cng sn ch!

nghĩa như: Liên Xô, các nưc ðông Âu, Trung Qu c, Bc Triu Tiên, Vit Nam, Cu Ba,

quyn s hu và kim tra c!a nhà nưc chim ưu th tuyt ñ i trong công nghip và dch

Chuong trinh Giang day Kinh te Fulbright

baivietcs6__en0fiet5lk4x93o0byu3ruent3093832_in.doc

Nien khoa: 2005 - 2006

Tran Huu Uy

Page 4/11

v# và nh hưng mnh ti nông nghip. 4 mt s nưc Tây Âu như Th#y ðin và vương

qu c Anh, ñã có các chính ph! xã hi ch! nghĩa, các chính ph! này ñã công hu hóa ñưc

các ngành công nghip then ch t,  nhiu nưc khác ñã có các khu vc kinh doanh ln

thuc s hu nhà nưc, nhưng nhng nn kinh t này vn duy trì ñ'c trưng th trưng c!a

nn kinh t h*n hp. Ch! nghĩa xã hi và th trưng không ñ i nghch nhau. Trong thc

ti$n, Oska Lange, nhà kinh t theo khuynh hưng ch! nghĩa xã hi khi xưng ra h th ng

ch! nghĩa xã hi th trưng, trong ñó các công ty nhà nưc có th cnh tranh trên th

trưng vi giá c ñưc k hoch hóa tp trung, và ñưc coi như nhng chi phí thc t xã

hi. Trưng phái kinh t t do ñã tht bi  Tip Khc vào cu i thp k3 60 và nhng cuc

ci cách thành công hơn  Hungari và Nam Tư ñu ñưc qui cho các th nghim theo ñ

xut c!a Lange. Nhng ci cách kinh t gn ñây c!a Trung Qu c, ñưc bt ñu t lĩnh vc

nông nghip và thm chí c trong các hot ñng thương nghip và dch v# tư nhân, ñã thu

ñưc các kt qu t t, ñ'c bit là trong lĩnh vc nông nghip. Tuy nhiên, tính cht ñ'c trưng

c!a Liên Xô và các nn kinh t cng sn khác là s kim tra tp trung ñ i vi nn sn

xut. Trong khi  nn kinh t h*n hp, th trưng quyt ñnh giá c sn phm như nhng

ch s chi phí sn xut và tiêu dùng, thì trong các nn kinh t kiu Liên Xô, k hoch hóa

tp trung quyt ñnh kh i lưng sn xut và lưu thông. Giá c do ñó tr thành nhân t kìm

hãm sn xut và ñu tư. Nhưng giá c vi s bin ñng c!a nó vn ñiu tit nhu cu bi vì

không mt chính ph! nào có th ñiu tit ñưc tính phc tp v nhu cu tiêu dùng c!a m*i

gia ñình. Giá c còn bo ñm chc năng hch toán, xác ñnh mc thu nhp mà ngưi lao

ñng phi ñóng góp cho nhà nưc và ngưc li (thông qua tr lương), gia các xí nghip

sn xut vi nhau, và phn các xí nghip phi np vào nhà nưc.

Các nhà sáng lp ra h th ng kinh t Xô Vit, xut phát t ch* cho r&ng các lc lưng

th trưng, tuy có nhng giá tr v m't lý lun, trong thc ti$n vn là s h*n ñn không

khc ph#c ni, và vì vy, giá c trên th trưng không ñ! tin cy ñ ñiu tit sn xut.

Quan ñim cơ bn này ñưc c!ng c b&ng s nhn mnh cương quyt  Liên Xô và sau ñó

 Trung Qu c v lĩnh vc luyn thép và cơ khí vi tư cách là các lĩnh vc ch! ño trong

chương trình công nghip hóa c!a h%. T ñó ñn nay, c hai nn kinh t này ñu chưa có

ñ! thép và nhng máy móc cn thit ph#c v# cho các ngành kinh t, các nhà k hoch phi

ñương ñu vi mt hình thc cc ñoan c!a vn ñ công nghip tr( và vi vic nhà nưc

phi chi nhng khon công ích rt ln, bi vì nhu cu ch! yu v thép rn là t lĩnh vc cơ

khí, mà lĩnh vc này vn chưa ñng vng. C các nhà k hoch c!a Liên Xô ln Trung

Qu c ñu không s/n sàng xây dng khu vc cơ khí trưc tiên, r"i sau ñó ch ñi nhu cu

v thép tăng lên ñ h* tr cho ngành công nghip luyn kim hot ñng có hiu qu. Nhìn

chung, h th ng giá s5 kém hiu qu khi có s thay ñi nhanh và ln cơ cu kinh t ñã

thit k.

ðiu mà Liên Xô d tính vào thp k3 30 khi ñưa ra h th ng kinh t xã hi ch! nghĩa

và là ñiu mà Trung Qu c cũng mu n vào nhng năm 50 chc chn là vic ci to nhanh

và mnh nn kinh t, chuyn t nn kinh t ch! yu t nông nghip, sang mt nn kinh t

ñưc xây dng trên cơ s công nghip n'ng (luyn kim và cơ khí).

Du hiu ñ phân bit nn kinh t k hoch hóa tp trung kiu Liên Xô vi các nn

kinh t khác là các bin pháp ñ thc hin k hoch. Mt thi, các m#c tiêu chiu rng và

s theo ñui v s lưng ñưc coi tr%ng, các nhà k hoch trc tip ra lnh cho các hãng

phi sn xut bao nhiêu sn phm. Các xí nghip không ñưc quyn mua nhng nguyên

vt liu thit yu trên th trưng mà phi ñn các t chc c!a nhà nưc xin ñưc cp phát.

Các cơ s sn xut có th b. tin mua các nguyên vt liu này, nhưng vic s/n sàng tr

Chuong trinh Giang day Kinh te Fulbright

baivietcs6__en0fiet5lk4x93o0byu3ruent3093832_in.doc

Nien khoa: 2005 - 2006

Tran Huu Uy

Page 5/11

tin này cũng không th xác ñnh ñưc bao gi xí nghip có th nhn ñưc nhng th cn

thit ñó. Ch khi nào có các ch tiêu k hoch, xí nghip mi ñưc nhn s nguyên vt liu

ñã ñưc qui ñnh cho h%. Trong thc t, h th ng kiu Liên Xô cũng không tuân th! k

hoch mt cách hoàn toàn cng ngc. Các phương án trin khai k hoch dù hp pháp hay

bt hp pháp, ñu mang tính linh ñng nht ñnh. Tuy nhiên, vic phân ph i ñưc thc

hin bi các lc lưng th trưng t do trong các nn kinh t h*n hp, thì li do các cơ

quan nhà nưc quyt ñnh trong nn kinh t k hoch hóa tp trung. Vy, h th ng k

hoch hóa tp trung phi chi phí cho vic ñào to mt s lưng ln nhng ngưi làm công

tác qun lý, phân ph i vt tư cho các xí nghip nhà nưc khác nhau. Hàng trăm, có khi

hàng ngàn các loi vt tư khác nhau phi ñưc phân ph i cho tng xí nghip riêng bit,

nu như nguyên liu ñưc ñưa ñn các xí nghip hot ñng t"i và không ñưc s d#ng kp

thi s5 xy ra tình trng  ñ%ng, trong khi các xí nghip khác li thiu nguyên liu. Li th

trong h th ng này là các nhà k hoch có quyn ln trong vic kim tra và giám sát nn

kinh t và b&ng s kim tra ñó có th thay ñi ñ phù hp mt cách nhanh chóng cơ cu

các ngành then ch t. Tuy vy, h th ng này không khuyn khích vic s d#ng có hiu qu

nguyên vt liu. S kém hiu qu n'ng n hơn, khi thiu s ngưi có ñ! năng lc ñ qun

lý h th ng này, như trưng hp thưng thy trong các nưc ñang phát trin.

Mô hình kinh t k hoch hoá tp trung c!a Vit Nam là mt mô hình theo khuôn mu

c!a Liên Xô và Trung Qu c. Nhà nưc ñã qu c hu hóa gn như toàn b h th ng công

nghip, thương nghip bán buôn, bán l( và thí nghim xã hi hóa nn nông nghip c!a

mình. Nhà nưc ñã ñ't ra các m#c tiêu v các loi sn lưng sn phm và cân ñ i cho

doanh nghip và ngưi dân các loi nguyên vt liu, vt tư và hàng hoá tiêu dùng. Hu ht

m%i sn phm do nhà nưc ñnh giá không căn c vào cung cu th trưng, dn ñn các

doanh nghip ch hot ñng nh&m m#c tiêu sn xut ñ! kh i lưng ch tiêu k hoch ñưc

giao, không quan tâm ñn hiu qu cũng như không có ñng lc sn xut kh i lưng cao

hơn ch tiêu ñưc giao. M't khác do các ngu"n lc c!a nhà nưc rt hn ch, ñ'c bit

trong giai ñon này nn kinh t va b kit qu do hu qu chin tranh ñ li, nên vic cân

ñ i ñ! các nguyên vt liu ñu vào cho các doanh nghip là không ñy ñ! và không kp

thi dn ñn các m#c tiêu k hoch ñ ra thưng b ñ v+.

Tình hình trong nông nghip cũng tương t, các nhà làm chính sách lúc by gi quan

tâm ñn m#c tiêu hp tác hoá (mô hình kinh t XHCN cơ bn trong nông nghip) hơn là

sn xut ra nhiu sn phm ñáp ng nhu cu tiêu dùng vi hiu qu cao nht. Vic tin

hành hp tác hoá " t  min Nam vi bin pháp tp th hoá rung ñt và tư liu sn xut

c!a nông dân. Ngưi nông dân không còn sn xut trên mnh ñt vi nông c# c!a mình

nên không có ý thc trong vic sn xut hiu qu và bo v tài sn công, làm cho hiu qu

sn xut rt thp, ngưi nông dân min Nam, vùng va lúa c!a c nưc mà vn không ñ!

ăn. Các tài sn, nông c# sau mt thi gian ñưa vào tp th b hư h.ng, không sa cha

ñưc phi b. phí, rung ñt nhiu vùng b b. hoang.

Năm 1987 khi tôi va t t nghip ñi h%c và nhn công tác ti phòng K hoch c!a mt

huyn ln  min Trung (dân s gn 200.000 ngưi), m'c dù ñã có tín hiu ñi mi  cp

trên nhưng  các cp dưi, mô hình k hoch hoá tp trung vn chưa có gì chuyn bin.

Hàng năm chúng tôi nhn các ch tiêu k hoch t cp tnh và tin hành phân b li k

hoch cho các ña phương và hp tác xã nông nghip. Chúng tôi tính toán giao rt nhiu

các ch tiêu k hoch v sn xut nông nghip cho các hp tác xã ñ"ng thi cũng cân ñ i

cho h% hàng lot các ch tiêu như vt tư phân bón, thu c tr sâu, xăng du, than ñá, ñin

năng ph#c v# sn xut nông nghip, các loi hàng hoá thit yu cho ngưi dân như vi

Chương trình giảng dạy kinh tế Fulbright: Một góc nhìn về sự chuyển đổi nền kinh tế từ kế hoạch hoá tập trung đến kinh tế thị trường

Chủ đề:

Tài liệu liên quan

Tài liêu mới

AI tóm tắt

Giới thiệu tài liệu

Đối tượng sử dụng

Từ khoá chính

Nội dung tóm tắt

Hỗ trợ

Phương thức thanh toán

Theo dõi chúng tôi