1
ĐÁNH GIÁ CÁC GI I PHÁP BÌNH N THẢ Ổ Ị
TR NG VÀNG C A NHNN VI T NAMƯỜ Ủ Ệ
LÝ THUY T.Ế
1.1 Khái ni m:ệ
Vàng là m t lo i hàng hóa đ c giao d ch trong th tr ng. Vàng cònộ ạ ượ ị ị ườ
là lo i tài s n có tính thanh kho n cao, đ c ch p nh n nh m t lo i ti nạ ả ả ượ ấ ậ ư ộ ạ ề
đ c bi t t i t t c các n c trên th gi i.ặ ệ ạ ấ ả ướ ế ớ
Ch đ b n v vàng là ch đ ti n t trong đó đ ng ti n c a 1 n cế ộ ả ị ế ộ ề ệ ồ ề ủ ướ
đ c đ m b o b ng 1 hàm l ng vàng nh t đ nh theo pháp lu t.ượ ả ả ằ ượ ấ ị ậ
1.1.1 Đ n v đo l ng và cách quy đ i giá vàng th gi i và vàng trongơ ị ườ ổ ế ớ
n c:ướ
Trên th tr ng th gi i, vàng th ng đ c đo l ng theo h th ngị ườ ế ớ ườ ượ ườ ệ ố
kh i l ng Troy, trong đó 1 troy ounce(ozt) t ng đ ng 31.1034768gram. ố ượ ươ ươ Ở
Vi t Nam, kh i l ng c a vàng đ c tính theo đ n v là cây ho c ch . M tệ ố ượ ủ ượ ơ ị ặ ỉ ộ
cây vàng n ng 37.5 gram. M i ch b ng 1/10 cây vàng. Tu i vàng đ c tínhặ ỗ ỉ ằ ổ ượ
theo thang đ K(karat). M t karat t ng đ ng 1/24 vàng nguyên ch t. Vàngộ ộ ươ ươ ấ
99.99% t ng đ ng v i 24 K. Khi ta nói tu i vàng là 18K thì nó t ngươ ươ ớ ổ ươ
đ ng v i hàm l ng vàng trong m u x p x 75%.ươ ớ ượ ẫ ấ ỉ
* Th tr ng vàng th gi i:ị ườ ế ớ
o Đ n v y t giá (thông th ng): USD/ounce.ơ ị ế ườ
o 1 ounce = 1 troy ounce = 0.83 l ng.ượ
o 1 l ng = 1.20556 ounce.ượ
* Th tr ng vàng trong n c:ị ườ ướ
o Đ n v y t giá: VND/l ng.ơ ị ế ượ
o Công th c quy đ i giá vàng t đ n v tính USD/Oz thành đ n v tínhứ ổ ừ ơ ị ơ ị
VND/l ng:ượ
2
Giá vàng quy đ i (VND/l ng) = Giá vàng th gi i (USD/Oz) * 1.20556 * Tổ ượ ế ớ ỷ
giá USD/VND.
1.1.2 Vai trò và ch c năng c a vàng:ứ ủ
Vai trò c a vàng trong n n kinh t là:ủ ề ế
-Vàng giúp đa d ng hóa danh m c đ u t : đ a vàng vào danh m c đ uạ ụ ầ ư ư ụ ầ
t c a mình – m t tài s n có giá tr th c ít bi n đ ng h n các lo i tài s n tàiư ủ ộ ả ị ự ế ộ ơ ạ ả
chính khác s đ m b o an toàn v giá tr trong tr ng h p th tr ng bi nẽ ả ả ề ị ườ ợ ị ườ ế
đ ng d n đ n r i ro m t giá c a các tài s n tài chính.ộ ẫ ế ủ ấ ủ ả
-Vàng là công c phòng ch ng l m phát: Khi hàng hóa và d ch v tăngụ ố ạ ị ụ
nhà đ u t có khuynh h ng mua vàng do s c mua và giá tr c a vàng cóầ ư ướ ứ ị ủ
khuynh h ng n đ nh.ướ ổ ị
-Vàng là công c đ u t thay th đ ng USD: Vàng th ng đ c sụ ầ ư ế ồ ườ ượ ử
d ng nh m t công c đ u t hi u qu thay th đ ng USD – đ ng ti nụ ư ộ ụ ầ ư ệ ả ế ồ ồ ề
đ c giao d ch nhi u nh t trên th gi i. N u đ ng USD tăng giá thì vàng sượ ị ề ấ ế ớ ế ồ ẽ
gi m giá và ng c l i. Do đó vàng là cách đ u t hi u qu nh t trong vi cả ượ ạ ầ ư ệ ả ấ ệ
phòng ch ng r i ro gi m giá c a đ ng USD.ố ủ ả ủ ồ
-Vàng giúp ki m soát r i ro: Nhìn chung, vàng ít bi n đ ng h n h uể ủ ế ộ ơ ầ
h t các lo i hàng hóa khác cũng nh th tr ng ch ng khoán. V i vi c sế ạ ư ị ườ ứ ớ ệ ở
h u tài s n ít bi n đ ng trong danh m c đ u t , r i ro c a nhà đ u t sữ ả ế ộ ụ ầ ư ủ ủ ầ ư ẽ
gi m.ả
-D tr ngo i h iự ữ ạ ố .
Xét trên góc đ vàng là m t lo i ti n t trên th tr ng thì vàng baoộ ộ ạ ề ệ ị ườ
g m đ y đ ch c năng c a ti n t :ồ ầ ủ ứ ủ ề ệ
-Ph ng ti n thanh toán.ươ ệ
-Th c đo giá tr .ướ ị
-Ph ng ti n tích lũy giá tr .ươ ệ ị
3
1.2 Th tr ng vàng:ị ườ
1.2.1 Khái ni m:ệ
Là n i di n ra ho t đ ng kinh doanh, mua bán vàng.ơ ễ ạ ộ
1.2.2 Đ c đi m chung c a th tr ng vàng:ặ ể ủ ị ườ
Th tr ng vàng không nh t thi t ph i t p trung 1 v trí đ a lý xácị ườ ấ ế ả ậ ở ị ị
đ nh mà là b t c đâu di n ra ho t đ ng mua ván vàng, do đó nó còn đ cị ấ ứ ễ ạ ộ ượ
g i là ” th tr ng không gian”. ọ ị ườ
Th tr ng vàng là th tr ng toàn c u, không ng . Do s chênh l chị ườ ị ườ ầ ủ ự ệ
v múi gi gi a các khu v c nên th tr ng vàng di n ra su t ngày đêm. ề ờ ữ ự ị ườ ễ ố
Các nhóm thành viên th tr ng duy trì quan h liên t c v i nhau thôngị ườ ệ ụ ớ
qua các ph ng ti n đi n t : đi n tho i, m ng vi tính, telex và fax. Do thôngươ ệ ệ ử ệ ạ ạ
tin đ c truy n đi r t nhanh và hi u qu nên tuy các thành viên tham gia thượ ề ấ ệ ả ị
tr ng r t xa nhau, nh ng v n nh đang ho t đ ng d i m t mái nhàườ ở ấ ư ẫ ư ạ ộ ướ ộ
chung.
Th tr ng nh y c m v i chính sách ti n t c a các qu c gia, các sị ườ ạ ả ớ ề ệ ủ ố ự
ki n chính tr , kinh t , xã h i, tâm lý.ệ ị ế ộ
1.2.3 Phân lo i th tr ng vàng:ạ ị ườ
-Th tr ng vàng giao ngay: ị ườ Th tr ng vào giao ngay là th tr ngị ườ ị ườ
mà đó vi c mua và bán vàng đ c th c hi n ngay ho c ch m nh t làở ệ ượ ự ệ ặ ậ ấ
sau 2 ngày k t th i đi m th a thu n. Các nghi p v này đ c th c hi nể ừ ờ ể ỏ ậ ệ ụ ượ ự ệ
trên c s giá vàng giao ngay, giá đ c xác đ nh và có giá tr t i th i đi mơ ở ượ ị ị ạ ờ ể
giao d ch.ị
-Th tr ng vàng kỳ h n: Th tr ng vàng kỳ h n là th tr ng mà ị ườ ạ ị ườ ạ ị ườ ở
đó vi c mua bán vàng s đ c th c hi n sau m t th i gian nh t đ nh kệ ẽ ượ ự ệ ộ ờ ấ ị ể
t khi th a thu n. Th tr ng vàng kỳ h n là n i cung c p ph ng ti nừ ỏ ậ ị ườ ạ ơ ấ ươ ệ
phòng ch ng r i ro khi giá vàng bi n đ i b t th ng. H p đ ng mua bánổ ủ ể ổ ấ ườ ợ ồ
vàng kỳ h n đ c s d ng đ c đ nh giá mua ho c bán vàng theo m tạ ượ ử ụ ể ố ị ặ ộ
4
m c giá c đ nh đã bi t tr c mà không c n tính đ n s bi n đ ng c aứ ố ị ế ướ ầ ế ự ế ộ ủ
giá vàng trên th tr ng.ị ườ
1.3 Các nhân t tác đ ng đ n giá vàng và th tr ng vàng:ố ộ ế ị ườ
- Trên th gi i: bi n đ ng USD, bi n đ ng giá d u, tình hình l m phát.ế ớ ế ộ ế ộ ầ ạ
- Vi t Nam: giá vàng th gi i, cung c u vàng, chính sách v vàngỞ ệ ế ớ ầ ề
c a nhà n c.ủ ướ
Khi chênh l ch gi a giá vàng trong n c và giá vàng qu c t tăng cao,ệ ữ ướ ố ế
nh ng ng i đ u c th ng mua USD đ mang l u vàng vào, áp l c gi mữ ườ ầ ơ ườ ể ậ ự ả
giá đ i v i ti n đ ng ngày m t l n h n. Giá vàng tăng cao khi n ho tố ớ ề ồ ộ ớ ơ ế ạ
đ ng g i ti n không còn h p d n, ng i g i ti n chuy n t n m gi ti nộ ử ề ấ ẫ ườ ử ề ể ừ ắ ữ ề
đ ng Vi t Nam sang vàng. Đi u này có th khi n áp l c l m phát tăngồ ệ ề ể ế ự ạ
cao. Ngoài ra, ng i Vi t Nam th ng tính giá b t đ ng s n theo vàng.ườ ệ ườ ấ ộ ả
Giá vàng tăng cao đ y giá b t đ ng s n tăng, giá các lo i hàng hóa khácẩ ấ ộ ả ạ
cũng lên theo. T i th tr ng còn non tr c a Vi t Nam, giá vàng tăngạ ị ườ ẻ ủ ệ
th ng khi n ng i ta kỳ v ng vào kh năng giá s tăng cao h n.ườ ế ườ ọ ả ẽ ơ
TH C TR NG TH TR NG VÀNG:Ự Ạ Ị ƯỜ
1.4 Giai đo n 2008-2009:ạ
B c tranh th tr ng vàng trong n c tr nên sôi đ ng k t nămứ ị ườ ướ ở ộ ể ừ
2008, khi kh ng ho ng kinh t toàn c u đ a vàng lên ngôi, tr thành v t b oủ ả ế ầ ư ở ậ ả
ch ng tài s n thu c lo i an toàn b c nh t, và cũng là lúc s liên thông v i thứ ả ộ ạ ậ ấ ự ớ ị
tr ng th gi i ngày càng rõ r t đòi h i s linh ho t trong đi u hành chínhườ ế ớ ệ ỏ ự ạ ề
sách. Trong th i gian này, m i năm ta cho phép nh p kh u chính th c kho ngờ ỗ ậ ẩ ứ ả
40-60 t n vàng và nh p l u vàng cũng kho ng 50-60 t n. Năm 2008, Vi tấ ậ ậ ả ấ ệ
Nam tr thành m t trong nh ng n c nh p kh u vàng hàng đ u c a th gi i.ở ộ ữ ướ ậ ẩ ầ ủ ế ớ
Ch trong vòng 7 tháng đ u năm 2008, Vi t Nam nh p kh u kho ng 62 t nỉ ầ ệ ậ ẩ ả ấ
vàng.
Cho t i tr c th i đi m d ng nh p kh u vàng thì t ng giá tr nh p kh uớ ướ ờ ể ừ ậ ẩ ổ ị ậ ẩ
5
vàng cho năm 2008 là 1,7 t USD (45 t n), so v i t ng giá tr nh p kh u vàngỷ ấ ớ ổ ị ậ ẩ
c a c năm 2007 là 1,6 t USD (70 t n).ủ ả ỷ ấ
Đ ch ng nh p siêu, đ u năm 2009, NHNN ch c p quota xu t vàngể ố ậ ầ ỉ ấ ấ
mà không cho phép nh p kh u vàng. Bi n pháp này t ra h u hi u khi giáậ ẩ ệ ỏ ữ ệ
vàng trong n c th p h n qu c t . Tuy nhiên, ngh ch lý ch xu t mà khôngướ ấ ơ ố ế ị ỉ ấ
nh p (t gi a năm 2008) ti m tàng nhi u r i ro. Nh t là trong th i gian đ uậ ừ ữ ề ề ủ ấ ờ ầ
năm 2009 giá vàng trong n c b đ y lên cao h n giá th gi i. Th tr ngướ ị ẩ ơ ế ớ ị ườ
vàng trong n c h u nh đóng băng do có tình tr ng ghìm hàng ch giá, m cướ ầ ư ạ ờ ặ
dù l ng vàng tích lũy trong dân r t l n nh ng ng i dân không bán ra cũngượ ấ ớ ư ườ
khi n l ng vàng trên th tr ng tr nên khan hi mế ượ ị ườ ở ế .
Nét đ c tr ng c a giai đo n này là chênh l ch gi a giá vàng trongặ ư ủ ạ ệ ữ
n c và giá vàng th gi i r t th p, th nh ng th tr ng vàng trong n c b tướ ế ớ ấ ấ ế ư ị ườ ướ ấ
n, th ng xuyên có các c n s t vàng, ng i dân đ xô đi mua, bán vàng,ổ ườ ơ ố ườ ổ
ho t đ ng đ u c trên th tr ng di n ra m nh m làm nh h ng nghiêmạ ộ ầ ơ ị ườ ễ ạ ẽ ả ưở
tr ng đ n th tr ng ngo i h i và t giá, ch s giá c và n đ nh kinh t vĩọ ế ị ườ ạ ố ỷ ỉ ố ả ổ ị ế
mô, th m chí chí gây b t n an ninh, tr t t xã h i. Các sàn vàng thu hút hàngậ ấ ổ ậ ự ộ
tri u ng i c nông thôn và thành th tham gia... Chính vì v y mà nămệ ườ ở ả ị ậ
2009, Chính ph đã chính th c c m và ch m d t ho t đ ng c a các sàn vàng,ủ ứ ấ ấ ứ ạ ộ ủ
ho t đ ng kinh doanh vàng trên tài kho n n c ngoài.ạ ộ ả ở ướ
1.5 Giai đo n 2010-2011:ạ
M c a năm 2010 26,7 tri u đ ng, giá vàng trong n c đ u đ n điở ử ở ệ ồ ướ ề ặ
lên, d n tăng t c vào tháng 8 và đ t m c 36 tri u đ ng ngày cu i năm. Trongầ ố ạ ố ệ ồ ố
quá trình này, th tr ng tr i qua hai cú s c l n vào tháng 2 và tháng 11.ị ườ ả ố ớ
Ngày 5/2/2010, dân chúng nháo nhào khi ch sau m t đêm, m i l ng vàngỉ ộ ỗ ượ
m t 1,5 tri u đ ng, xu ng quanh 25 tri u đ ng. Bên c nh y u t giá thấ ệ ồ ố ệ ồ ạ ế ố ế
gi i, nguyên nhân c a đ t gi m giá này còn do Ngân hàng Nhà n c yêu c uớ ủ ợ ả ướ ầ
các doang nghi p l nệ ớ tung hàng ra đ tăng ngu n cung. Tuy nhiên, đà gi mể ồ ả