intTypePromotion=1

Đề cương Dược lý học thú y

Chia sẻ: Dong Kyung Lee | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:8

0
236
lượt xem
17
download

Đề cương Dược lý học thú y

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Đề cương Dược lý học thú y gồm các nội dung chính như: Các yếu tố cơ thể ảnh hưởng tới tác dụng dược lý của thuốc, các cách tác dụng dược lý của thuốc, cơ chế tác dụng đặc hiệu của thuốc, cách vận chuyển thuốc qua màng,...Mời các bạn cùng tham khảo!

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Đề cương Dược lý học thú y

NGUYỄN THỦY K60TYA<br /> <br /> HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM<br /> ĐỀ CƯƠNG DƯỢC LÝ HỌC THÚ Y<br /> Câu 1. Nêu các yếu tố cơ thể ảnh hưởng tới tác dụng dược lý của thuốc?Cho ví dụ?<br /> Trả lời:<br /> Các yếu tố cơ thể ảnh hưởng tới tác dụng dược lý của thuốc:<br /> a. Loài vật, giống:<br /> - Loài: do cấu tạo đặc điểm sinh lý khác nhau, khả năng hấp thu, chuyển hóa, thải trừ của<br /> thuốc trong các loài vật khác nhau mà sự mẫn cảm của chúng với thuốc cũng khác nhau.<br /> - Giống: Cùng là lợn nhưng chỉ có giống lợn nhập ngoại siêu nạc ở nước ta mới phải bổ sung<br /> thêm sắt khi mới sinh.<br /> - Ví dụ:<br /> + Độ mẫn cảm của Xylazin với receptor đặc hiệu tương ứng ở bò mạnh hơn nhiều so với các<br /> loài khác.<br /> + Cường độ hấp thu của 1 số loại thuốc: chloramphenicol, các salixilat, ampicillin,<br /> cephalosporin cũng rất khác nhau giữa các loài vật.<br /> + Bò, ngựa, người rất mẫn cảm với atropin khi uống nhưng chó, mèo, dê tác dụng rất kém.<br /> Thỏ cho uống thì hầu như ko có tác dụng. Do thuốc hấp thu kém, bị phân hủy và chuyển hóa<br /> đặc biệt nhanh.<br /> + Mèo mẫn cảm nhiều với salicylat, dẫn xuất phenothiazin cũng do tốc độ chuyển hóa của<br /> thuốc.<br /> b. Tính biệt:<br /> - Do hoạt động của tuyến sinh dục, hormon đối với hoạt tính của men chuyển hóa thuốc khác<br /> nhau giữa con đực và con cái. Giá trị LD50 của thuốc ở con đực lớn hơn con cái 1 chút.<br /> - Ví dụ:<br /> + Con cái mẫn cảm với nicotin, strychnine, các thuốc ngủ đặc biệt khi con cái mang thai, cho<br /> con bú.<br /> + Một số thuốc thải qua sữa sẽ gây độc cho ấu súc.<br /> c. Lứa tuổi:<br /> - Tuổi động vật có ảnh hưởng đến trọng lượng, liều lượng thuốc theo trọng lượng.<br /> - Trong lâm sàng, gia súc trưởng thành phản ứng với thuốc giống lý thuyết.<br /> - Gia súc càng non, ấu súc do trong gan chưa có khả năng tạo đủ các men chuyển hóa thuốc.<br /> - Gia súc già công năng gan, thận yếu nên chúng mẫn cảm với thuốc hơn gia súc trưởng<br /> thành. Thuốc gây nghiện thì gia súc chịu đựng thuốc tốt hơn con non và trưởng thành.<br /> d. Cá thể:<br /> - Mỗi cá thể phản ứng với thuốc khác nhau.<br /> - Những con sinh cùng trứng có phản ứng với thuốc hoàn toàn giống nhau.<br /> 1<br /> <br /> - Việc dùng lặp lại 1 loại thuốc nhiều lần sẽ dẫn đến các hiện tượng:<br /> + Tích lũy làm tăng độc tính của thuốc trong các tổ chức.<br /> + Hiện tượng quen thuốc làm mất tác dụng của thuốc.<br /> + Hiện tượng dị ứng thuốc gây shock quá mẫn như dị ứng penicillin ở người, chó, mèo tiêm<br /> B-complex dưới da.<br /> e. Trạng thái bệnh lý:<br /> - Thuốc chỉ tác dụng khi cơ thể trong thời kỳ bệnh lý như: thuốc giảm sốt, thuốc giảm đau,…<br /> - Tế bào bệnh lý mẫn cảm với thuốc tốt hơn.<br /> - Khi bị bệnh ở gan, cơ thể rất mẫn cảm với các thuốc trị sán lá, kí sinh trong gan như:<br /> bithionol, diaphenetic, tetrachloruacarbon, dertil,…<br /> Câu 2. Nêu các yếu tố ngoài cơ thể ảnh hưởng tới tác dụng dược lý của thuốc? Cho ví dụ?<br /> Trả lời:<br /> Các yếu tố ngoài cơ thể ảnh hưởng tới tác dụng dược lý của thuốc:<br /> a. Đường đưa thuốc:<br /> - Cùng 1 thuốc, cùng liều lượng nhưng do đường đưa thuốc khác nhau nên tác dụng thuốc<br /> cũng khác nhau.<br /> - Ví dụ:<br /> + MgSO4 cho uống có tác dụng tẩy-nhuận tràng; tiêm có tác dụng ngủ-mê.<br /> + Adrenalin, strophatin cho uống không còn tác dụng.<br /> b. Hóa lý tính:<br /> - Tính tan: chỉ có thuốc tan trong nước mới được hấp thu, phân bố, di chuyển trong cơ thể để<br /> phát huy tác dụng cũng như độc tính của chúng. Tính tan trong nước của thuốc tỷ lệ nghịch<br /> với độ tan trong lipid.<br /> - VD:<br /> + Tốc độ bốc hơi của thuốc mê bay hơi gây mêm qua đường hô hấp: thuốc nào bốc hơi<br /> nhanh, sẽ nhanh được hấp thu, động vật nhanh mê. Thuốc sẽ ít độc vì nhanh được tahir qua<br /> đường hô hấp và ngược lại.<br /> + Thuốc tan trong lipid, ít bị ion hóa sẽ thải chậm qua thận như thuốc mê nhóm bacbiturat.<br /> Thuốc cũng ko di chuyển qua màng: dầu parafin làm thuốc nhuận tràng.<br /> c. Liên quan giữa cấu trúc và tác dụng:<br /> - Chỉ cần thay đổi nhỏ trong cấu trúc hóa học có ảnh hưởng đến hoạt tính của thuốc:<br /> + Nhóm quyết định hoạt tính của thuốc: các sulphamid khi bị thay nhóm chức sẽ ảnh hưởng<br /> đến dược động học của thuốc.<br /> + Thay đổi cấu trúc phân tử các thuốc mê, thuốc tê.<br /> + Thay đổi đồng phân quang học: L – Lysin có hoạt tính sinh học cao còn D – Lysin gần như<br /> ko có tác dụng sinh học.<br /> + Đồng phân hình học: giữa các đồng phân cis và trans có tác dụng dược lý không giống<br /> nhau. VD: oestrogen ở dạng trans có hoạt tính cao hơn dạng cis.<br /> d. Dạng thuốc:<br /> - Dạng thuốc, cách bào chế, điều kiện bảo quản có ảnh hưởng sâu sắc đến tác dụng dược lý<br /> của thuốc:<br /> 2<br /> <br /> + Độ tán nhỏ, mịn, bề mặt tiếp xúc của hạt thuốc với dung môi càng tăng, tốc độ hòa tan càng<br /> lớn, thuốc càng dễ hấp thu, hoạt tính càng cao.<br /> + Dạng tinh thể hay dạng bột.<br /> + Thuốc rắn có thể ở dạng kết tinh vô định hình hay dạng tinh thể.<br /> + Thuốc có thể ở trạng thái khan hay ngậm nước.<br /> + Ảnh hưởng của tá dược và dung môi bảo quản.<br /> - Dạng bào chế: dung dịch > nhũ tương > viên nang > viên nén > viên bao.<br /> + Thuốc dạng lỏng tác dụng nhanh hơn thể rắn. Dạng rược tác dụng nhanh hơn thuốc nước.<br /> e. Liều lượng, liệu trình.<br /> e.1. Liều lượng<br /> - Liều lượng, nồng độ thuốc trong cơ thể quyết định tác dụng dược lý của thuốc.<br /> + Liều thấp thuốc không có tác dụng.<br /> + Liều cao sẽ gây độc, thậm chí còn giết chết động vật nuôi.<br /> - Cường độ tác dụng dược lý của thuốc tỷ lệ thuận với số lượng thụ cảm ( receptor) gắn vào<br /> thuốc.<br /> + Số lượng thụ thể trên màng tế bào càng cao, thuốc sẽ tập trung ở đó nhiều nên tác dụng<br /> dược lý nơi đó là cao nhất. Cơ chế của oxytoxin và atropin trên cơ trơn.<br /> - Chia liều lượng thuốc thành:<br /> *) Theo thời gian:<br /> + Liều 1 lần<br /> + Liều 1 ngày<br /> + Liều 1 đợt điều trị (liệu trình)<br /> *) Theo lượng thuốc:<br /> +) Liều tối thiểu tác dụng ( liều ngưỡng): lượng thuốc tối thiểu có trong cơ thể để thuốc có tác<br /> dụng chữa bệnh. Dưới nồng độ này thuốc ko có tác dụng.<br /> +) Liều điều trị: cao hơn liều ngưỡng. Tác dụng phòng trị hay khôi phục chức năng sinh lý,<br /> chức phận bình thường cho vật nuôi; ko gây rối loạn bệnh lý nào. Giới hạn từ liều trung bình<br /> có tác dụng 50% ĐV( ED50) đến liều tối đa.<br /> + Liều điều trị tối thiểu: sử dụng cá thể mẫn cảm.<br /> + Liều trung bình sủ dụng điều trị lâm sàng.<br /> + Liều tối đa: vượt quá gây độc.<br /> +) Liều độc: cao hơn liều điều trị: có dấu hiệu biến đổi bệnh lý độc hại.<br /> +) Liều gây chết<br /> e.2. Liệu trình: số lần dùng thuốc trong ngày và tổng số ngày dùng thuốc trong 1 đợt điều trị.<br /> - VD: strychnin trị bại liệt cho ĐV: chó ko quá 4 ngày, lợn ko quá 7 ngày, trâu, bò, ngựa ko<br /> quá 10 ngày. Chú ý: cẩu ăn cẩu tử, mã ăn mã hí.<br /> g. Các yếu tố ngoại cảnh khác:<br /> - Chế độ ăn uống, chăm sóc, khai thác, quản lý ĐV bệnh…<br /> - Thời gian dùng thuốc: tối hay ban ngày, trước hay sau ăn…<br /> - Hiện tượng cảm ứng thuốc trong điều trị bệnh ( tương tác thuốc)<br /> - Các vitamin A, D, E tăng cường công năng gan nên tăng hoạt tính men chuyển hóa thuốc.<br /> Câu 3. Nêu các cách tác dụng dược lý của thuốc? Cho ví dụ?<br /> Trả lời:<br /> 3<br /> <br /> Các cách tác dụng dược lý của thuốc:<br /> a. Tác dụng cục bộ và toàn thân<br /> b. Tác dụng chính và phụ<br /> c. Tác dụng hồi phục và không hồi phục<br /> d. Tác dụng đặc hiệu và không đặc hiệu<br /> e. Tác dụng đối kháng<br /> g. Tác dụng hiệp đồng<br /> Câu 4. Nêu cơ chế tác dụng đặc hiệu của thuốc? Cho ví dụ?<br /> Trả lời:<br /> Cơ chế tác dụng đặc hiệu của thuốc:<br /> 1. Tác dụng dược lý do thay đổi sinh hóa:<br /> a. Thuốc ức chế enzyme<br /> b. Thuốc hoạt hóa enzyme<br /> c. Thuốc hoạt hóa receptor<br /> d. Các thay đổi khác<br /> e. Tác dụng lên những đích cụ thể trên tế bào vi khuẩn<br /> 2. Tác dụng với trung gian hóa học thông qua các chất chuyển hóa.<br /> 3. Tương tác với các autacoid.<br /> Câu 5. Nêu cơ chế tác dụng không đặc hiệu của thuốc? Cho ví dụ?<br /> Trả lời:<br /> Cơ chế tác dụng không đặc hiệu của thuốc:<br /> 1. Thuốc tác dụng do tính chất lý hóa không đặc hiệu.<br /> 2. Thuốc tác dụng do tính bazo hoặc axit.<br /> 3. Cơ chế tạo chelat<br /> Câu 6. Nêu các cách vận chuyển thuốc qua màng?(4 cách sự hấp thụ thuốc qua màng)<br /> Trả lời:<br /> Các cách vận chuyển thuốc qua màng:<br /> 1. Vận chuyển không đặc hiệu:<br /> a. Khuếch tán đơn thuần ( khuếch tán thụ động theo bậc thang nồng độ)<br /> b. Phương thức lọc<br /> 2.Vận chuyển đặc hiệu ( vận chuyển tích cực).<br /> a. Vận chuyển thuận lợi ( vận chuyển tích cực thứ phát)<br /> b. Vận chuyển tích cực thực thụ ( vận chuyển tích cực nguyên phát)<br /> Câu 7. Nêu vai trò và các yếu tố ảnh hưởng tới sự chuyển hóa thuốc trong cơ thể?<br /> Trả lời:<br /> Vai trò sự chuyển hóa thuốc trong cơ thể :<br /> Các yếu tố ảnh hưởng tới sự chuyển hóa thuốc trong cơ thể:<br /> - Tuổi<br /> - Yếu tố ngoại lai:<br /> - Yếu tố di truyền:<br /> - Yếu tố sinh lý và bệnh lý:<br /> 4<br /> <br /> - Tình trạng dinh dưỡng:<br /> - Gia súc có thai:<br /> Câu 8. Nêu các đường đào thải thuốc chủ yếu ra khỏi cơ thể vật nuôi? Ý nghĩa thực tiễn?<br /> Trả lời:<br /> 1. Các đường đào thải thuốc chủ yếu ra khỏi cơ thể vật nuôi:<br /> a. Thải trừ qua thận<br /> b. Thải trừ qua đường tiêu hóa<br /> c. Thải trừ qua phổi<br /> d. Thải trừ qua tuyến sữa<br /> e. Thải trừ qua da và các đường khác.<br /> Câu 9. Sự chuyển hóa, tác dụng dược lý và ứng dụng điều trị của cafein?<br /> Trả lời:<br /> Tên thuốc<br /> Caphein<br /> & dẫn xuất<br /> Ancaloid chiết từ 7 cây trong thiên nhiên: chè, cà phê, lá và hạt cacao.( từ<br /> Nguồn gốc<br /> acid uric).<br /> - Trên bán cầu đại não. Tăng cường hưng phấn vỏ đại não, mất cảm giác mệt<br /> mỏi, buồn ngủ.<br /> + Tăng cường khả năng nhận biết của các cơ quan thính, khứu, vị giác,.. tăng<br /> khoan khoái, dễ chịu.<br /> + Liều cao, thuốc kích thích trung khu ở hành tủy và tủy sống. Cảm giác nôn<br /> nao, khó chịu, cơ vân kích thích, hoạt động, co giật liên tục.<br /> - Trên hệ tim mạch: kích thích trực tiếp cơ tim: tim đập nhanh, mạnh nên<br /> huyết áp tăng. Theophylin tăng huyết áp mạnh nên tác dụng lợi tiểu hơn<br /> Tác dụng<br /> caphein. Chè xanh(chè búp) tác dụng tốt HTK, TH, lợi tiểu.<br /> dược lý<br /> - Trên hệ hô hấp: kích thích trung khu hô hấp ở hành tủy.<br /> + Cafein tác dụng trực tiếp lên tim, ức chế hoạt động của phosphodiesterase,<br /> do đó nâng cao được nồng độ AMPc ở ngoài màng tb. Tác dụng này tương tụ<br /> kích thích β1-Adrenoreceptor.<br /> + Cafein kích thích trực tiếp làm dãn mạch quản. Làm tăng lưu lượng máu ở<br /> não, thận, tim, cơ vân và da, đặc biệt khi trụy tim mạch.<br /> + Cafein tăng lưu lượng máu chảy qua thận, làm giảm khả năng găn nước với<br /> Colloid nên tác dụng lợi niệu.<br /> - Tham gia phản ứng chuyển hóa ở gan và thải qua thận(dẫn xuất gốc kiềm<br /> purin nên biến đổi nhanh chóng, không gây tích lũy), thải trừ qua sữa,<br /> Dược động - Tham gia vào quá trình đồng hóa, cung cấp gốc kiềm trong chuyển hóa ở hệ<br /> học<br /> thần kinh, tuần hoàn, hô hấp, tiết niệu.<br /> + Một phần nhỏ được dimetyl hóa ở gan, đại bộ phận thải qua nước tiểu dạng<br /> dimetyl – Carbamid.<br /> - Phòng và trị chứng suy tim.<br /> Ứng dụng - Khi gia súc trúng độc các thuốc ức chế hệ TKTW, thuốc giảm đau, an thần,<br /> thuốc mê…<br /> 5<br /> <br />
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2