LỜI CẢM ƠN
Trước hết, em xin gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc nhất đến ThS Trần
Thị Mỹ Hồng, người đã tận tình hướng dẫn, định hướng cho em trong suốt quá
trình thực hiện đề tài.
Em xin trân trọng gửi lời cảm ơn sâu sắc đến các thầy, cô giáo trong Khoa
SP Tiểu học – Mầm non, Khoa Khoa học Xã hội, Trường Đại học Quảng Bình đã
tận tình giảng dạy, động viên, khích lệ, giúp đỡ em trong suốt quá trình học tập tại
trường. Cảm ơn tất cả bạn bè đã lo lắng, động viên, giúp đỡ ủng hộ em trong thời
gian học tập và hoàn thành khóa luận tốt nghiệp.
Do điều kiện về thời gian cũng như năng lực nghiên cứu của bản thân còn
hạn chế, đề tài sẽ không tránh khỏi những thiếu sót, rất mong nhận được sự đóng
góp của quý thầy cô và các bạn sinh viên để đề tài được hoàn chỉnh hơn.
Cuối cùng em kính chúc quý thầy cô giáo, chúc các bạn sức khỏe và thành
công.
Em xin chân thành cảm ơn!
Đồng Hới, ngày 19 tháng 05 năm 2018
Sinh viên thực hiện đề tài
Mai Thị Mỹ Duyên
LỜI CAM ĐOAN
Tôi cam đoan đề tài “Hồi ức tuổi thơ trong sáng tác cho thiếu nhi của
Nguyễn Nhật Ánh” là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên
cứu có tính độc lập riêng, không sao chép bất kỳ tài liệu nào và chưa công bố nội
dung này ở bất kỳ đâu. Các số liệu trong đề tài được sử dụng trung thực, nguồn
trích dẫn có chú thích rõ ràng, minh bạch, có tính kế thừa, phát triển từ các tài
liệu, tạp chí, các công trình nghiên cứu đã được công bố, các website.
Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về lời cam đoan danh dự của tôi.
Đồng Hới, ngày 19 tháng 05 năm 2018
Sinh viên thực hiện đề tài
Mai Thị Mỹ Duyên
MỤC LỤC
A - PHẦN MỞ ĐẦU ............................................................................................. 1
1. Lí do chọn đề tài ......................................................................................................... 1
2. Lịch sử vấn đề ............................................................................................................ 2
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ............................................................................. 6
3.1. Đối tượng nghiên cứu ................................................................................................. 6
3.2. Phạm vi nghiên cứu ..................................................................................................... 6
4. Phương pháp nghiên cứu ........................................................................................... 6
5. Đóng góp mới của đề tài ............................................................................................ 6
6. Cấu trúc đề tài ............................................................................................................. 7
B- PHẦN NỘI DUNG ........................................................................................... 8
CHƯƠNG 1: NGUYỄN NHẬT ÁNH – NHÀ VĂN THÂN QUÝ CỦA TUỔI
THƠ ....................................................................................................................... 8
1.1. Cuộc đời ................................................................................................................... 8
1.2. Sự nghiệp sáng tác ............................................................................................... 10
1.3. Quan niệm sáng tác cho thiếu nhi ....................................................................... 11
1.4. Vai trò của hồi ức trong sáng tác viết cho thiếu nhi của Nguyễn Nhật Ánh .... 13
1.4.1. Khái niệm “hồi ức” ................................................................................................ 13
1.4.2.Vai trò của hồi ức trong sáng tác viết cho thiếu nhi của Nguyễn Nhật Ánh ..... 14
CHƯƠNG 2: NHỮNG HỒI ỨC TUỔI THƠ TRONG SÁNG TÁC CHO THIẾU
NHI CỦA NGUYỄN NHẬT ÁNH ..................................................................... 18
2.1. Hồi ức tuổi thơ với những trò chơi bất tận ......................................................... 18
2.2. Hồi ức tuổi thơ với những ước mơ và khát vọng đẹp đẽ ................................... 21
2.3. Hồi ức tuổi thơ với những yêu thương ............................................................... 24
2.4. Hồi ức tuổi thơ với những rung cảm đầu đời ..................................................... 27
2.5. Hồi ức tuổi thơ với những chiêm nghiệm, suy tư về con người và cuộc đời ... 33
CHƯƠNG 3: NGHỆ THUẬT THỂ HIỆN HỒI ỨC TUỔI THƠ TRONG SÁNG
TÁC CHO THIẾU NHI CỦA NGUYỄN NHẬT ÁNH ...................................... 38
3.1. Điểm nhìn trần thuật ............................................................................................ 38
3.1.1. Hồi ức qua điểm nhìn trẻ thơ ................................................................................ 38
3.1.2. Hồi ức qua điểm nhìn người lớn ........................................................................... 40
3.1.3. Sự dung hòa điểm nhìn trẻ thơ – người lớn ......................................................... 42
3.2. Không gian và thời gian nghệ thuật .................................................................... 44
3.2.1. Không gian nghệ thuật ........................................................................................... 44
3.2.2. Thời gian nghệ thuật .............................................................................................. 44
3.3. Ngôn ngữ và giọng điệu ...................................................................................... 48
3.3.1. Ngôn ngữ ................................................................................................................ 53
3.3.2. Giọng điệu ............................................................................................................... 56
C- PHẦN KẾT LUẬN ......................................................................................... 62
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................ 64
1
A - PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Văn học thiếu nhi là một bộ phận không thể thiếu trong dòng chảy văn học
Việt Nam với ý nghĩa giáo dục, bồi dưỡng tâm hồn, nhân cách trẻ em ở mọi lứa
tuổi khác nhau. Văn học thiếu nhi Việt Nam đến nay đã đạt được những thành tựu
rất đáng ghi nhận, với đội ngũ nhà văn đông đảo, đa dạng về độ tuổi và phong
cách, năng động về sức tìm tòi, khám phá, đổi mới tư duy và cách tiếp cận cuộc
sống với những cây bút khá nổi như Tô Hoài, Phạm Hổ, Trần Hoài Dương, Trần
Đăng Khoa, Nguyễn Nhật Ánh, Phan Hồn Nhiên, Hoàng Dạ Thi, Nguyễn Ngọc
Tư, Nguyễn Ngọc Thuần... Viết cho thiếu nhi, những nhà văn luôn cần mẫn sáng
tạo, mở rộng đề tài và tìm tòi hướng khai thác mới mẻ, đáp ứng nhu cầu thưởng
thức của độc giả. Họ đã thành công với nhiều mảng đề tài gắn với những suy
nghĩ, cảm xúc hồn nhiên của trẻ thơ cùng những bài học giáo dục có ý nghĩa nhân
văn sâu sắc.
Trong số các tác giả viết cho thiếu nhi nổi bật nhất là Nguyễn Nhật Ánh.
Xuất hiện trên văn đàn như một hiện tượng văn học, Nguyễn Nhật Ánh là một cây
bút tài năng với nỗ lực cách tân không ngừng về mặt tư duy cũng như nghệ thuật.
Mỗi tác phẩm của ông ra đời đều mang tới một ấn tượng mới mẻ cho người đọc.
Với giọng văn hài hước nhẹ nhàng cùng nghệ thuật phân tích tâm lý sâu sắc
những trang văn của ông thực sự hấp dẫn các độc giả không chỉ là trẻ em mà cả
với những ai “từng là trẻ em”. Nguyễn Nhật Ánh đã có một số đầu sách kỉ lục về
lượng phát hành, có sức chinh phục mạnh mẽ độc giả nhỏ tuổi, đạt nhiều giải
thưởng cả trong nước và quốc tế. Ông thuộc số những cây bút hiếm hoi được các
em luôn ngóng đến, tin tưởng, yêu quý. Sáng tác của ông cũng thực sự góp phần
vào sự đổi mới diện mạo văn học thiếu nhi nước ta vài chục năm nay.
Từ sau năm 1975, các nhà văn Việt Nam đã thành công trong việc chọn hồi
ức làm chất liệu sáng tác, đặc biệt là hồi ức tuổi thơ chất chứa nhiều rung cảm.
Với mỗi con người, tuổi thơ là quãng thời gian đầu đời có ý nghĩa quan trọng để
định hình nên nhân cách. Tuổi thơ đong đầy kỷ niệm, vụng dại, thơ ngây càng lùi
xa càng không ngừng quay trở về trong hiện tại. Với văn chương, hồi ức không